22 sierpnia 2026 r. — Dzień Pamięci Ofiar Przemocy z Powodów Religijnych i Przekonań

Międzynarodowy Dzień Pamięci Ofiar Aktów Przemocy na Tle Religii lub Przekonań oficjalnie pojawił się w kalendarzu ONZ w 2019 roku. 28 maja 2019 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję A/RES/73/296, w której ustanowiło 22 sierpnia jako Międzynarodowy Dzień Pamięci Ofiar przemocy z powodu religii lub przekonań. Decyzja została przyjęta bez głosowania. Z odpowiednią inicjatywą do Zgromadzenia Ogólnego zwróciły się Brazylia, Kanada, Egipt, Irak, Jordania, Nigeria, Pakistan, Polska i Stany Zjednoczone.

Powodem ustanowienia tego dnia było zaniepokojenie licznymi przypadkami ataków na ludzi i wspólnoty religijne. ONZ podkreśliła, że przemoc na tle religijnym lub przekonań nadal ma miejsce w różnych częściach świata, a w niektórych przypadkach przestępstwa te mają charakter międzynarodowy. Jednocześnie ONZ wyraźnie podkreśla: terroryzmu i brutalnego ekstremizmu nie można wiązać z żadną konkretną religią, narodowością ani cywilizacją. Odpowiedzialność za przestępstwa ponoszą ci, którzy je popełniają, a nie wszyscy wyznawcy danej religii.

Dlaczego właśnie 22 sierpnia

Data 22 sierpnia zajmuje szczególne miejsce w systemie międzynarodowych dni upamiętniających ONZ. Przypada ona bezpośrednio po 21 sierpnia – Międzynarodowym Dniu Pamięci i Uczczenia Ofiar Terroryzmu. W ten sposób dwa dni z rzędu poświęcone są pamięci osób, które ucierpiały z powodu różnych form przemocy. ONZ podkreśla, że ofiarami przemocy na tle religijnym mogą być nie tylko pojedyncze osoby. Ataki są również kierowane przeciwko ich domom, przedsiębiorstwom, szkołom, ośrodkom kultury i miejscom kultu. W rezolucji osobno potępiono ataki na obiekty sakralne, miejsca święte i inne miejsca ważne dla społeczności.

Dlatego ten dzień dotyczy nie tylko osób, które zginęły lub doznały obrażeń fizycznych. Przypomina on również o tych, którzy zostali zmuszeni do opuszczenia swoich domów, stracili mienie lub padli ofiarą gróźb i prześladowań z powodu swojej wiary lub przekonań.

Po co jest ten dzień

Głównym celem tego dnia nie jest jedynie upamiętnienie ofiar. ONZ wykorzystuje takie międzynarodowe dni, aby zwrócić uwagę na problem, poruszyć kwestię praw człowieka oraz skłonić państwa i społeczeństwo do podjęcia konkretnych działań. W przypadku 22 sierpnia chodzi przede wszystkim o prawo człowieka do swobodnego wyboru religii lub przekonań. Prawo to jest zapisane w art. 18 Powszechnej deklaracji praw człowieka. Wolność wyznania i przekonań wiąże się również z wolnością myśli, słowa, pokojowych zgromadzeń i zrzeszania się.

ONZ wzywa państwa do ochrony mniejszości religijnych i zapobiegania dyskryminacji. Za ważne narzędzia uznaje się ustawodawstwo przeciwko przestępstwom z nienawiści, edukację w zakresie praw człowieka oraz dialog między różnymi wspólnotami religijnymi i kulturowymi. Osobno podkreśla się konieczność udzielania pomocy samym poszkodowanym i ich rodzinom. W rezolucji ONZ wyraźnie mowa jest o znaczeniu odpowiedniego wsparcia dla ofiar przemocy ze względu na religię lub przekonania, zgodnie z przepisami prawa.

Jakie wydarzenia upamiętnia się w tym dniu

Problem przemocy na tle religijnym dotyczy wielu krajów i różnych wspólnot wyznaniowych. W ONZ przytoczono przykłady ataków na synagogi, meczety i kościoły, a także prześladowań całych społeczności. Wśród znanych tragedii wymieniono ataki na miejsca kultu w Nowej Zelandii, na Sri Lance i w Stanach Zjednoczonych.

W 2019 roku, kiedy po raz pierwszy obchodzono ten dzień, ówczesny sekretarz generalny ONZ António Guterres zwrócił uwagę na fakt, że ludzie w różnych krajach stali się celem ataków wyłącznie z powodu tego, w co wierzyli. Podkreślał, że ataki na wspólnoty religijne są nie tylko przestępstwami przeciwko konkretnym osobom, ale także ciosem wymierzonym w zasady pokojowego współistnienia. Dzisiaj problem ten nie ogranicza się do przemocy fizycznej. W komunikacie sekretarza generalnego ONZ z okazji tego dnia w 2026 roku zaznaczono, że wrogość na tle religijnym rozprzestrzenia się również w internecie. Ludzie mogą padać ofiarą nękania, mowy nienawiści i prześladowań w sieciach społecznościowych.

Jak podkreślono 22 sierpnia

Nie jest to dzień świąteczny w tradycyjnym rozumieniu. Obchodzony jest przede wszystkim jako dzień pamięci, zwracania uwagi i rozmów na temat praw człowieka. W różnych krajach i organizacjach mogą odbywać się uroczystości upamiętniające, dyskusje, konferencje, spotkania międzywyznaniowe oraz wydarzenia edukacyjne. Przedstawiciele różnych społeczności mogą wspólnie wspominać ofiary przemocy i rozmawiać o tym, jak zapobiegać nowym przypadkom prześladowań.

Szczególne znaczenie ma dialog międzywyznaniowy. ONZ uważa, że otwarty i pełen szacunku dialog między ludźmi różnych wyznań i kultur może pomóc w przeciwdziałaniu nienawiści na tle religijnym, dyskryminacji i przemocy. Tego dnia można również po prostu uczcić pamięć ofiar, opowiedzieć historie osób prześladowanych, wesprzeć osoby, które doświadczyły dyskryminacji, lub wziąć udział w wydarzeniach edukacyjnych.

Ciekawostki dotyczące 22 sierpnia

• Międzynarodowy Dzień został ustanowiony przez ONZ w 2019 roku. Został on ustanowiony rezolucją Zgromadzenia Ogólnego A/RES/73/296.
• 22 sierpnia nie jest jedynym dniem ONZ związanym z tą tematyką. Dzień wcześniej, 21 sierpnia, obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Pamięci i Uczczenia Ofiar Terroryzmu.
• Dzień ten dotyczy nie tylko mniejszości religijnych. Chodzi o wszystkie osoby, które padły ofiarą przemocy ze względu na swoją religię lub przekonania.
• Ochroną powinny być objęte nie tylko same osoby. ONZ potępia również ataki na domy, szkoły, ośrodki kultury, przedsiębiorstwa i miejsca kultu.
• ONZ podkreśla, że walka z nietolerancją religijną wiąże się z szerszą ochroną wolności myśli, sumienia, słowa oraz pokojowych zgromadzeń.
• W 2026 roku sekretarz generalny ONZ António Guterres wezwał rządy do pociągania sprawców do odpowiedzialności, przeciwdziałania dyskryminacji i mowie nienawiści, a przywódców religijnych – do otwartego sprzeciwiania się przemocy. 

Co ten dzień oznacza dla Ukrainy

Dla Ukrainy kwestia wolności wyznania i ochrony wspólnot religijnych ma szczególne znaczenie w warunkach wojny na pełną skalę. Jednak Międzynarodowy Dzień 22 sierpnia nie jest poświęcony żadnemu konkretnemu krajowi ani konkretnej religii. Jego główna idea ma charakter uniwersalny: człowiek nie powinien stać się celem przemocy z powodu tego, w co wierzy lub jakie wyznaje przekonania.

Właśnie dlatego 22 sierpnia to przede wszystkim dzień pamięci o ofiarach oraz przypomnienie o odpowiedzialności państwa i społeczeństwa. Jak podkreśla ONZ, gdy prześladowana jest jedna grupa ludzi, w końcu zagrożeni stają się wszyscy. W swoim przemówieniu z 2026 roku Guterres wezwał do budowania społeczeństw, w których ludzie różnych wyznań mogą żyć i modlić się bez strachu.