Romski artysta Norbert Olah rozważa tożsamość na Węgrzech

Na Węgrzech romski artysta Norbert Olah poświęcił swoją twórczość tematom tożsamości, dyskryminacji i wykluczenia społecznego. Wcześniej unikał podkreślania romskiego pochodzenia w swoich pracach, ponieważ nie chciał być postrzegany wyłącznie jako „romski artysta”. Informuje o tym Deutsche Welle.

Olah pracuje w budapeszteńskiej Bura Galeria, którą romscy aktywiści założyli w 2021 roku w 8. dzielnicy miasta. Galeria stała się platformą dla współczesnej sztuki romskiej. Według artysty romska kultura i sztuka są w środowisku artystycznym często uznawane za naiwne, nieprofesjonalne, niewyszukane lub kiczowate.

Praca o uprzedzeniach

W 2021 roku, podczas OFF-Biennale Budapest, Olah wraz z ojcem zbudował ceglany mur przed wejściem do budynku, w którym wcześniej mieścił się Parlament Romów — centrum kultury z kolekcją sztuki, archiwum, biblioteką i programem wydarzeń. Rząd Viktora Orbana eksmitował centrum z tego budynku w 2016 roku, powołując się na niebezpieczny stan konstrukcji i obiecując urządzenie tam narodowego centrum romskiego. Według DW budynek od tego czasu stoi pusty.

Więcej aktualnych wiadomości na kanale UA.News w Telegramie Telegram.

Instalacja nosiła tytuł „Lęki romskiego artysty”. Na cegłach wyryto słowa „integracja”, „asymilacja” i „segregacja”. Kilka tygodni później Olah rozbił mur młotem kowalskim podczas performansu. W tekście towarzyszącym poruszył kwestie oczekiwań wobec artystów romskiego pochodzenia oraz związku etniczności z estetyką.

Romski futuryzm

Jednym z głównych tematów prac Olaha stały się władza, nadużywanie władzy i antycyganizm na Węgrzech. W 2024 roku założył kolektyw artystyczny Gypsy Criminals wraz z przyjacielem i swoim pinczerem miniaturowym. Nazwa ironicznie nawiązuje do sformułowania z węgierskich statystyk kryminalnych, którego prawicowi politycy używali do szerzenia przekonania, że wszyscy Romowie są przestępcami.

W nowym projekcie Olah zwraca się ku romskiemu futuryzmowi: tworzy obrazy romskiej pary na Marsie, romskiej flagi na Księżycu oraz astronauty z tradycyjnym cegledzkim dzbanem na wodę, którego romscy muzycy używają jako instrumentu perkusyjnego. Dla artysty podróż kosmiczna jest metaforą społecznego postępu ludzi i społeczności, które pokonują bariery związane z pochodzeniem, ubóstwem lub życiem w mniejszości.

Czytaj nas na Telegram i Sends