W ostatnim czasie w ukraińskiej przestrzeni informacyjnej ponownie pojawiły się spekulacje na temat potencjalnej mobilizacji w Rosji. Takie oświadczenia padają na najwyższym szczeblu, w tym również ze strony prezydenta. Oczekuje się, że po wyborach do Dumy Państwowej Putin będzie gotowy ogłosić kolejną falę poboru do wojska.
W Ukrainie wiadomość ta spotyka się z mieszanymi reakcjami. Z jednej strony są tacy, którzy całkowicie poważnie traktują perspektywę rosyjskiej mobilizacji i dlatego proponują natychmiastowe i prewencyjne „zaśrubowanie” ukraińskiej mobilizacji – rzekomo do tej pory panował u nas „sanatoryjno-kurortowy reżim” poboru. Z drugiej strony na tyłach można zaobserwować niebezpieczną brawurę: podobno Putin boi się własnego narodu bardziej niż NATO, a zatem druga mobilizacja to polityczne samobójstwo Kremla i blef, który nigdy nie zostanie zrealizowany. Prawda, jak to często bywa, leży gdzieś pośrodku.
Czy zatem Rosja przystąpi do mobilizacji jesienią 2026 roku, czego należy się spodziewać w tym kontekście i jakie zagrożenia niesie to zarówno dla Ukrainy, jak i dla samego rosyjskiego reżimu? Analityk polityczny UA.News Mykyta Trachuk wraz z ekspertami zgłębiał tę kwestię.
Nie dojdzie do załamania frontu
Opinia publiczna na Ukrainie, zwłaszcza pod wpływem emocji związanych z długotrwałą wojną, ma skłonność do postrzegania wydarzeń w kategoriach zero-jedynkowych. Jeśli jesienią w Rosji ogłoszą mobilizację, niektórzy wyobrażają sobie sceny z „Władcy Pierścieni”: wielomilionowa horda przekracza granicę, a linia obrony rozpada się pod naporem niezliczonej rzeszy. Jest to jednak złudzenie: w przypadku ogłoszenia mobilizacji w Rosji nie dojdzie do żadnego natychmiastowego załamania się frontu, a oto dlaczego.
Kreml nie bez powodu wstrzymał aktywną fazę przymusowego poboru już w 2022 roku. W rosyjskim społeczeństwie, pomimo lat propagandy, brakuje prawdziwego konsensusu w sprawie wojny. Znaczna część społeczeństwa jest gotowa biernie popierać „operację specjalną” dokładnie do momentu, gdy zapuka ona do ich drzwi z wezwaniem do służby.
Jesień 2022 roku pokazała, że społeczeństwo reaguje na próbę poboru masową ucieczką i głębokim niepokojem. W przypadku nowej fali obciążenie systemu wzrośnie więc kolosalnie. Całkiem możliwe, że Rosjanie zaczną bronić się przed komisarzami wojskowymi na ulicach, tak samo jak robią to Ukraińcy.
Taka sytuacja stanowi ogromny stres dla każdego systemu. Ogłoszenie mobilizacji jest w istocie oficjalnym przyznaniem się, że Kreml nie radzi sobie, a ochotników-żołnierzy kontraktowych już nie ma. Jest to przyznanie, że obecne siły zbrojne, szacowane na ponad 700 tysięcy okupantów, nie są w stanie zrealizować wyznaczonych zadań strategicznych. Dla porównania: 700 tysięcy to mniej więcej połowa łącznej liczebności sił zbrojnych wszystkich krajów UE razem wziętych.
W końcu zmobilizowani nie trafią na front od razu, w liczbie wielu setek tysięcy. Potrzebne będą im miesiące na przygotowanie, zgranie bojowe, logistykę itp. W tej wojnie nic o globalnym znaczeniu nie dzieje się w jednej chwili.
Właśnie dlatego decyzja o mobilizacji najprawdopodobniej nie została jeszcze ostatecznie podjęta. Przeciwnik tkwi w pułapce własnych sprzeczności: ludzie są bardzo potrzebni, ale presja na stabilność wewnętrzną wynikająca z poboru setek tysięcy, a nawet miliona niemotywowanych, słabo wyposażonych mężczyzn może przewyższyć korzyści płynące z ich obecności w okopach. Nie wspominając już o tym, jak trudne będzie to dla gospodarki.
Nie należy lekceważyć
rosyjskiej mobilizacji
Jeśli pierwszym błędem jest panika przed „natychmiastową apokalipsą”, to drugim, być może jeszcze bardziej fatalnym, jest lekkomyślne przekonanie, że „Putin się nie odważy”. Musimy trzeźwo patrzeć na rzeczywistość prawną i polityczną. Polega ona na tym, że uruchomienie nowej mobilizacji w Rosji to sprawa jednego dnia. Dekret Putina o mobilizacji, podpisany jeszcze we wrześniu 2022 roku, nie został do tej pory uchylony. Nie stracił on mocy prawnej, a znajduje się w stanie politycznie motywowanej „hibernacji”. Z prawnego punktu widzenia Putin nie musi niczego wymyślać od nowa, nie potrzebuje żadnych nowych zgód ze strony Rady Federacji. Wystarczy wydać niepubliczne polecenie – a machina śmierci natychmiast przejdzie w tryb przyspieszony.
W przypadku podjęcia takiej decyzji prędzej czy później front zapełni się ogromną liczbą rekrutów. Analitycy szacują, że będzie to od 500 tysięcy do miliona osób. To nie są tylko liczby. Nawet jeśli wyobrazimy sobie najgorszy dla wroga scenariusz – słabo wyszkolone, zdemotywowane „mięso armatnie” – nikt przecież nie uchylił prawa wielkich liczb.
Oczywiście nie wszyscy znajdą się na Ukrainie jesienią 2026 roku, zaraz po wyborach. Jest to fizycznie niemożliwe. Proces mobilizacji, zgromadzenia, zgrania bojowego i logistycznego rozmieszczenia tak ogromnej rzeszy ludzi zajmie miesiące, a może nawet pół roku. Realistyczna prognoza: jeśli mobilizacja rozpocznie się w październiku, to systematyczne uzupełnianie frontu świeżymi siłami zacznie się nie wcześniej niż wiosną 2027 roku. I właśnie wtedy Ukrainę czeka niezwykle trudny okres.
Kluczową kwestią jest tu nie tylko liczba żołnierzy, ale także geografia ich wykorzystania. Dysponując ogromnymi posiłkami, rosyjski sztab generalny będzie mógł pozwolić sobie na to, na co nie może sobie pozwolić obecnie — poważną eskalację działań na frontach. Obecnie Rosjanie, uwikłani w ciężkie walki na Donbasie, nie dysponują wolnymi rezerwami, które pozwoliłyby im otworzyć nowy, pełnowartościowy kierunek operacyjny. Jednak wraz z dodatkowymi setkami tysięcy żołnierzy sytuacja ulegnie radykalnej zmianie. Całkiem prawdopodobna stanie się próba nowej ofensywy na północy, w szczególności w rejonie Czernihowa, a nawet powtórzenie marszu na Kijów. Nowe fronty to setki kilometrów linii obrony, które Ukraina będzie musiała obsadzić własnymi, i tak już ograniczonymi, zasobami.
I tu dochodzimy do najbardziej bolesnego punktu dla Ukrainy – lustrzanej odpowiedzi. Krajowy system mobilizacji już od dawna działa na granicy ludzkich, administracyjnych i biurokratycznych możliwości; nieustannie towarzyszy mu przemoc oraz coraz to nowe skandale, nierzadko dochodzi nawet do rozlewu krwi i zabójstw. Kiedy słyszymy od niektórych mówców wezwania do „jeszcze większego zaostrzenia mobilizacji”, nasuwa się uzasadnione pytanie: a do jakiego poziomu właściwie? Społeczeństwo znajduje się w stanie głębokiej katastrofy demograficznej, ledwo funkcjonująca gospodarka pilnie potrzebuje rąk do pracy, a liczba ludności na Ukrainie nie jest nieskończona.
Jeśli jednak przewaga liczebna wroga wiosną 2027 roku osiągnie wielokrotność obecnej, strategia obronna Kijowa stanie w obliczu bezprecedensowej presji. Nawet jeśli będą to słabo wyszkoleni rekruci, ich liczba stwarza problem „nasycenia przestrzeni”. Ignorowanie tej perspektywy to droga do strategicznej porażki. Moskwa jest w pełni zdolna do prowadzenia wojny liczebnością, co historia wielokrotnie udowodniła. W takim przypadku Ukraina będzie miała ciężką sytuację: konieczne będzie poszukiwanie nowych, asymetrycznych odpowiedzi, przełomów technologicznych oraz nowego wymiaru wojny, ponieważ bezpośrednia konfrontacja z potencjałem mobilizacyjnym Rosji to droga do całkowitej zagłady Ukraińców jako narodu.
Gotowość i adaptacja zamiast histerii
Co w rezultacie mamy? Z jednej strony decyzja w Kremlu najprawdopodobniej nie została jeszcze ostatecznie podjęta i pozostaje grą o wszystko, niosącą nieprzewidywalne wewnętrzne konsekwencje dla samej Federacji Rosyjskiej. Napięcia wewnętrzne, spadek gospodarczy, strach przed „zamieszaniem” – to nie tylko tezy ukraińskiej propagandy, ale także realny czynnik powstrzymujący dla Putina. Pamięta, jak mężczyźni uciekali w 2022 roku i raczej nie chce powtórki tego haniebnego dla Kremla doświadczenia. Mobilizacja to tektoniczne przesunięcie wewnątrz rosyjskiego reżimu i nie jest pewne, czy ten ostatni przetrwa ją bez problemów.
Z drugiej strony nie mamy prawa liczyć na to, że strach Putina przed własnym narodem okaże się silniejszy niż jego strach przed porażką na Ukrainie. Jeśli stanie przed wyborem: „stracić twarz” i zamrozić wojnę, czy zaryzykować stabilność wewnętrzną na rzecz nowego natarcia na froncie – wiemy, co najprawdopodobniej wybierze. Putin prawie zawsze wybiera eskalację. Dlatego rozmowy o tym, że „Rosja lada moment upadnie gospodarczo, nie ma się czym martwić”, są przestępczą lekkomyślnością.
Prawdziwy „złoty środek” polega na spokojnym przygotowaniu się. Reakcja na wiadomości o jesiennej mobilizacji w RFD powinna być pozbawiona zarówno histerii, jak i euforii. Informacyjne przygotowania wroga do tego kroku już trwają, a ich celem jest zdemoralizowanie społeczeństwa ukraińskiego, zanim jeszcze pierwszy nowo zmobilizowany zgłosi się do rejestracji. Nie można ulegać temu prymitywnemu szantażowi.
Po drugie, wezwania do „całkowitego wzmocnienia” mobilizacji na Ukrainie właśnie jako reakcja na działania wroga – to również błędna logika. Potrzebujemy nie symetrii ilościowej, lecz jakościowej. Zadaniem na lata 2026–2027 nie jest dogonienie Rosji pod względem liczby żołnierzy, co jest a priori niemożliwe ze względu na wielokrotną różnicę w potencjale demograficznym. Zadaniem jest stworzenie takiego systemu rażenia ogniowego, wyczerpania logistycznego i dominacji technologicznej, w ramach którego jakakolwiek liczba rekrutów przeciwnika stanie się jedynie statystyką strat. Oznacza to nie tylko „łapanie przypadkowych ludzi na ulicach”, jak ma to miejsce obecnie, ale w końcu zbudowanie pełnoprawnego systemu rekrutacji właśnie tych osób, które są potrzebne: operatorów środków przeciwradiowych, dronów, inżynierów itp.
W końcu najlepszym z możliwych scenariuszy byłoby wznowienie rozmów pokojowych i zawieszenie ognia/osiągnięcie rozejmu energetycznego lub powietrznego/jakakolwiek inna deeskalacja. Gdyby udało się zakończyć wojnę, problem mobilizacji rozwiązałby się sam. Niestety, dziś wszystko to brzmi jak fantastyka, jednak konieczne jest podejmowanie wysiłków dyplomatycznych, aby ta fantastyka choć trochę zbliżyła się do rzeczywistości.
Opinia eksperta
Politolog, dyrektor centrum „Trzeci Sektor” Andrij Zolotariow zauważa: w kwestii możliwości mobilizacji w Rosji istnieje kilka aspektów.
„Przede wszystkim jest to aspekt wojskowy. Strategia Federacji Rosyjskiej po lecie 2022 roku to wojna na wyczerpanie, a rosyjskie dowództwo wojskowe trzyma się tej strategii i ogólnie rzecz biorąc, wszystko u nich z tym w porządku. Chociaż liczba osób chcących zaciągnąć się do wojska w Rosji stopniowo maleje, to jednak w Siłach Zbrojnych Federacji Rosyjskiej nie ma jakiegoś krytycznego niedoboru zasobów ludzkich. Jeśli jednak mówić o zmianie strategii – to właśnie tego domaga się część rosyjskiego społeczeństwa, tzw. „turbopatrioci”, którzy, wpadając w pułapkę własnej propagandy, uważają, że to wszystko ciągnie się już piąty rok, a do tego z Ukrainy nadlatują jeszcze ataki na rafinerie, na Wildberries i tym podobne. Jeśli więc potraktować zmianę strategii jako swego rodzaju przełom, to rzeczywiście będzie to dla Ukrainy bardzo poważne wyzwanie. Ponieważ w Sztabie Generalnym Federacji Rosyjskiej spośród możliwych opcji „przyspieszenia” wojny pozostaje albo broń jądrowa, albo mobilizacja. I taka możliwość nie jest w ogóle wykluczona. Chociaż jeśli spojrzeć na to z politycznego punktu widzenia, to we wrześniu w Rosji odbędą się wybory do Dumy Państwowej. I właśnie rosyjska opozycja, która w większości przebywa na emigracji, aktywnie rozpowszechnia informację, że Putin zdecyduje się na mobilizację — pamiętając, jak Rosjanie przyjęli mobilizację w 2002 roku, kiedy półtora miliona ludzi opuściło kraj” — mówi Zolotariow.
Politolog zauważa: jeśli spojrzeć na to trzeźwo, to rozumiemy, że w przypadku mobilizacji pół miliona Rosjan, tych pół miliona trzeba przepuścić przez ośrodki szkoleniowe, zapewnić im co najmniej 2–3 miesiące szkolenia, znaleźć mundury i wyposażenie, a dopiero potem wysłać na front.
„Rosja wyciągnęła wnioski z przykrych doświadczeń z 2022 roku. Dlatego taka mobilizacja, o ile w ogóle zostanie przeprowadzona, będzie miała na celu wyłącznie kampanię wiosenno-letnią 2027 roku. Będzie to wymagało od Ukrainy zmobilizowania co najmniej kolejnych 250–300 tysięcy osób, aby jakoś temu przeciwdziałać. Właśnie dlatego dla Ukrainy jest to scenariusz skrajnie niepożądany… Do kontynuowania wojny potrzebne są trzy rzeczy: pieniądze, broń i ludzie. Z pieniędzmi i ludźmi mamy poważne problemy. I właśnie dlatego trzeba jednak coś zmienić w Siłach Zbrojnych Ukrainy, ponieważ mamy 150–200 tysięcy aktywnych żołnierzy, nie więcej, którzy siedzą w okopach na linii frontu, a 800 tysięcy gdzieś kręci się na tyłach. To, jak kiedyś powiedziano, „żerowcy”: ludzie, którzy noszą mundury, ale prawie nie czują zapachu prochu. Ogromna liczba osób nie trafia z ośrodków szkoleniowych do brygad, co przyznał również rzecznik praw obywatelskich Lubinec. Dostępne zasoby ludzkie powinny być wykorzystywane w sposób bardziej racjonalny i optymalny. Dlatego należy mieć nadzieję na najlepsze, ale przygotowywać się na najgorsze. Tak samo jest z kwestią rosyjskiej mobilizacji. „Należy oddzielić aspekt celowości wojskowej od politycznych spekulacji wokół tej kwestii” – jest przekonany Andrij Zolotariow.
Podsumowując, perspektywa nowej fali mobilizacji w Rosji rzeczywiście istnieje i stanowi bezpośrednie zagrożenie dla Ukrainy. Emocjonalne wahania między stwierdzeniami typu „zasypują nas trupami” a „Putin się przestraszy i nie rozpocznie poboru” są destrukcyjne i niebezpieczne. Kreml rzeczywiście się waha, jednak jeśli wybór będzie dotyczył scenariusza złego i bardzo złego, Moskwa najwyraźniej wybierze ten gorszy.
Kluczowy wniosek jest taki, że czas działa na korzyść tego, kto lepiej się przygotowuje. Ukraina nie powinna powtarzać błędów wroga, rzucając w ogień wojny nieprzygotowanych i pozbawionych motywacji cywilów w próbie wyrównania przewagi liczebnej. Należy postawić na technologie i fortyfikacje, aby setki tysięcy potencjalnych rekrutów RF rozbiły się o ukraińską obronę, tak jak to miało już miejsce na początku pełnej inwazji. Jeśli jesień 2026 roku przyniesie wiadomość o mobilizacji w Rosji, nie powinno to być powodem do paniki, lecz sygnałem do chłodnej, metodycznej pracy nad błędami. Nie histeria, lecz chłodny rozsądek i spokojne, kompleksowe przygotowania – oto co uratuje Ukrainę.
Czytaj nas na Telegram i Sends
