W obliczu ciągłych rosyjskich nalotów oraz silnych mrozów Ukraina stara się zmobilizować wszystkie zasoby, aby zapewnić podstawowe potrzeby wspólnot lokalnych i przetrwać tę zimę.
14 stycznia w sektorze energetycznym Ukrainy wprowadzono stan nadzwyczajny. Już następnego dnia władze zaapelowały do zachodnich partnerów o zorganizowanie „Energetycznego Ramsteinu”, faktycznie stawiając odporność energetyczną kraju na równi z potrzebami obronnymi. Od międzynarodowych sojuszników planuje się uzyskać dodatkowe wkłady finansowe oraz konkretne zobowiązania dotyczące dostaw sprzętu energetycznego.
Część partnerów, nie czekając na posiedzenie „Ramsteinu”, już zwiększa pomoc dla Ukraińców. Przykładowo Wielka Brytania ogłosiła przyznanie dodatkowych 20 milionów funtów szterlingów na odbudowę infrastruktury energetycznej.
UA.News opowiada o łącznej pomocy finansowej, jaką Ukraina otrzymała na potrzeby energetyczne od 2022 roku, a także analizuje, na przykładzie wybranych miast, na ile skutecznie udało się wykorzystać te środki w warunkach ciągłych ostrzałów.
Jak koordynowana jest pomoc finansowa
Od początku pełnoskalowej inwazji energetyka Ukrainy stała się jednym z priorytetowych kierunków międzynarodowej pomocy. Środki finansowe oraz sprzęt otrzymywane od sojuszników liczone są w miliardach euro. Większość tych strumieni finansowych koordynuje Fundusz Wsparcia Energetyki Ukrainy.
Dania jako pierwsza wsparła utworzenie Funduszu w kwietniu 2022 roku, przekazując 500 tys. euro. Obecnie w inicjatywę zaangażowanych jest 35 darczyńców z 22 krajów, w tym państwa, przedstawiciele biznesu oraz organizacje międzynarodowe. Kluczowymi darczyńcami Funduszu są Niemcy, Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Dania, Norwegia, Niderlandy, Japonia oraz Unia Europejska.
Przez niemal cztery lata funkcjonowania Funduszu Wsparcia Energetyki udało się zgromadzić ponad 1,6 mld euro od różnych partnerów.
W grudniu 2025 roku kilku darczyńców znacząco zwiększyło swoje wsparcie finansowe, przekazując łącznie ponad 350 mln euro. Największy jednorazowy wkład — ponad 160 mln euro — pochodził z Niemiec, Komisja Europejska przekazała 90 mln euro, a Szwecja — ponad 63 mln euro.
Inne kraje również wsparły ukraińską energetykę przed świętami noworocznymi: Wielka Brytania przekazała 11,42 mln euro, Estonia — 2 mln euro, Niderlandy — 1 mln euro, Portugalia — 600 tys. euro, Austria dodatkowo przeznaczyła 500 tys. euro, a Łotwa dołożyła kolejne 217 tys. euro.
Już w styczniu 2026 roku Ukraina zaczęła otrzymywać nowe transze pomocy. Norwegia przeznaczyła 400 mln dolarów, z czego 200 mln dolarów skierowano bezpośrednio na zakup gazu oraz remont infrastruktury energetycznej.
Wielka Brytania skierowała również dodatkowe 20 mln funtów szterlingów na odbudowę infrastruktury energetycznej.
Ponadto ukraińska energetyka nadal jest wspierana kredytowo przez międzynarodowe instytucje finansowe. Preferencyjne pożyczki o niskim oprocentowaniu i długim okresie spłaty, a także granty, są przyznawane na konkretne projekty realizowane przez samorządy oraz przedsiębiorstwa sektora energetycznego Ukrainy.
Od 2022 roku Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR) aktywnie wspierał płynność kluczowych spółek energetycznych. W 2023 roku EBOR przyznał 520 mln euro dla „Ukrenerho” pod warunkiem wdrożenia reform, a kolejne 300 mln euro — dla „Naftohazu”. Bank podpisał również odrębne memorandum dotyczące udzielenia 600 mln euro na rozwój trzech spółek sektora energetycznego: „Ukrenerho”, „Naftohazu” oraz „Ukrhidroenerho”.
Europejski Bank Inwestycyjny (EBI), w ramach kredytu na infrastrukturę krytyczną (74 mln euro), nadal wspiera niezależność energetyczną wspólnot lokalnych w różnych regionach. W październiku 2025 roku EBI udzielił „Naftohazowi” pożyczki w wysokości 300 mln euro na wzmocnienie odporności energetycznej oraz uzupełnienie długoterminowych rezerw gazu.
Bank Światowy kontynuuje wsparcie grantowe w ramach projektu RE-POWER, ukierunkowanego na autonomiczne dostawy energii elektrycznej, ciepła i wody — zwłaszcza w regionach przyfrontowych — w celu zapewnienia podstawowych usług w warunkach ciągłych ataków federacji rosyjskiej. Łączna kwota pomocy grantowej wynosi 116 mln dolarów, a sam projekt może trwać do kwietnia 2027 roku. Jego ostatecznym celem jest przejście infrastruktury miejskiej na system rozproszonej generacji energii.
Pomoc techniczna sojuszników
W ramach Funduszu Wsparcia Energetyki Ukrainy, według stanu na kwiecień 2025 roku, pomoc otrzymało około 70 ukraińskich przedsiębiorstw energetycznych. Do Ukrainy dostarczono około 150 tys. jednostek specjalistycznego sprzętu, w tym transformatorów, generatorów, maszyn specjalistycznych i innego wyposażenia.
W drugiej połowie 2025 roku, po zmasowanych atakach rakietowych, sojusznicy zwiększyli pomoc techniczną. Dzięki Mechanizmowi Ochrony Ludności Unii Europejskiej Ukraina otrzymała z Litwy kompletny zestaw wyposażenia dla elektrowni cieplnej (TEC). Transport obejmował 149 dostaw, w tym transformatory i stojany o masie około 172 ton każdy.
Łącznie za pośrednictwem Mechanizmu UCPM Unia Europejska zapewniła Ukrainie 9 500 generatorów oraz 7 200 transformatorów.
Międzynarodowi partnerzy położyli szczególny nacisk na przekazywanie sprzętu do rozproszonej generacji energii. W ciągu 2025 roku Ukrainie przekazano 962 jednostki takiego wyposażenia, dzięki czemu do systemu energetycznego dodano ponad 450 MW mocy wytwórczych.
„Pozwala to wspólnotom lokalnym zachować autonomię oraz zapewnić dostawy ciepła i wody nawet w przypadku uszkodzenia infrastruktury magistralnej. Dzięki międzynarodowym partnerom do Ukrainy dostarczono 566 instalacji kogeneracyjnych, 368 modułowych kotłowni oraz 28 instalacji gazowo-turbinowych” — poinformowało Ministerstwo Rozwoju Wspólnot i Terytoriów, podsumowując otrzymaną pomoc. Resort zapewnił, że część sprzętu została już uruchomiona i oddana do użytku.
Efektywność wydatków: przykłady Kijowa i Charkowa
Miliardy euro skierowane za pośrednictwem Funduszu Wsparcia Energetyki oraz preferencyjnych kredytów na poszczególne projekty samorządowe miały zapewnić zaspokojenie podstawowych potrzeb oraz odporność wspólnot lokalnych, w szczególności miast milionowych. Jak jednak pokazuje doświadczenie Kijowa, finansowanie i pomoc techniczna nie są jedynymi czynnikami decydującymi o skutecznej odbudowie systemu energetycznego po ostrzałach.
Pomimo tego, że władze stolicy informowały o modernizacji elektrociepłowni, zakupie instalacji kogeneracyjnych, otrzymaniu setek generatorów oraz dużej mobilnej gazowo-turbinowej elektrowni od USAID, Kijów pogrążył się w bezprecedensowym kryzysie energetycznym.
Tymczasem Charków, który nieustannie znajdował się pod ostrzałem, skoncentrował otrzymaną pomoc na decentralizacji wytwarzania energii — tworzeniu tzw. „wysp energetycznych”. Miasto zainstalowało dziesiątki małych instalacji kogeneracyjnych w miejsce zniszczonych elektrociepłowni.
Oznacza to, że w przypadku uszkodzenia systemu scentralizowanego te „wyspy” nadal funkcjonują, zapobiegając kaskadowym awariom systemów komunalnych. W ten sposób możliwe jest zapewnienie ogrzewania, dostaw wody oraz energii elektrycznej dla mieszkańców nawet po ostrzałach i podczas silnych mrozów.
Strategia odporności energetycznej, która sprawdziła się w Charkowie, może stać się wzorem dla innych regionów stojących w obliczu zagrożenia kryzysem humanitarnym w okresie mrozów. Oczekuje się, że decentralizacja systemu energetycznego — czyniąca go mniej podatnym na ataki — stanie się również jednym z tematów obrad „Energetycznego Ramsteinu”.
