Jesień 2026 roku w Ukrainie zapowiada się jako okres pełen zmian legislacyjnych i społecznych, z których część ma miejsce już od września. Już dzisiaj, od 1 października, wchodzi w życie szereg zmian, które dotkną praktycznie każdą rodzinę: od przeliczenia emerytur i zasiłków po zasady mobilizacji, taryfy za media, a nawet oznakowanie produktów spożywczych. Część zmian zaczęła obowiązywać już od pierwszego dnia nowego miesiąca, pozostałe wejdą w życie w ciągu października. Poniżej znajduje się szczegółowy przegląd wszystkich najważniejszych nowości przygotowany przez serwis UA.News.
Dodatki mieszkaniowe na sezon grzewczy
Od 1 października Fundusz Emerytalny rozpoczyna obliczanie dodatków mieszkaniowych na sezon grzewczy 2026–2027. Większość rodzin, które już otrzymują pomoc, nie musi ponownie składać wniosków, ponieważ przeliczenie nastąpi automatycznie. Dotyczy to również osób, którym na okres poza sezonem grzewczym przyznano dotację w wysokości zerowej. Pod uwagę brane będą dochody za pierwszy i drugi kwartał 2026 roku, a w przypadku emerytów – emerytura za sierpień.
Osobiście do PFF będą musiały zwrócić się osoby ubiegające się o dodatek po raz pierwszy, którym wcześniej odmówiono, a także rodziny, w których zmienił się skład gospodarstwa domowego lub status społeczny. Jeśli dokumenty zostaną złożone w październiku lub listopadzie, dodatek może zostać przyznany od początku sezonu grzewczego. Wniosek można złożyć za pośrednictwem centrum obsługi PFU, pocztą lub online.
Taryfy za energię elektryczną mogą ulec obniżeniu
Dla większości odbiorców indywidualnych taryfa za energię elektryczną w październiku pozostanie bez zmian: 4,32 UAH za kW/h. Rząd przedłużył obowiązywanie stałej taryfy do 31 października. Natomiast dla gospodarstw domowych posiadających prawidłowo zarejestrowane ogrzewanie elektryczne obowiązuje ulga sezonowa: przy zużyciu do 2000 kW·h miesięcznie taryfa wynosi zaledwie 2,64 UAH za kW·h, a powyżej tego limitu — 4,32 UAH. Ulga obejmuje również mieszkańców budynków wielorodzinnych niepodłączonych do sieci gazowej. Taryfa ulgowa będzie obowiązywać do 30 kwietnia 2027 roku.
Ceny gazu i nowy rok gazowy
Dla klientów indywidualnych „Naftogazu” korzystających z taryfy „Stała” cena gazu w październiku pozostanie na poziomie 7,96 UAH za metr sześcienny wraz z podatkiem VAT. Taryfa obowiązuje do 30 kwietnia 2027 roku. Koszt dostawy gazu jest rozliczany oddzielnie. Jesienią wysokość rachunku może wzrosnąć nie z powodu zmiany ceny za metr sześcienny, ale z powodu wzrostu zużycia po rozpoczęciu sezonu grzewczego.
Od 1 października rozpoczyna się również nowy rok gazowy 2026–2027, który potrwa do 30 września 2027 roku. Dla odbiorców ma to znaczenie ze względu na sposób obliczania opłaty za dystrybucję gazu: zależy ona od ilości gazu zużytego w poprzednim roku gazowym. Dlatego ewentualne zmiany wysokości opłaty miesięcznej należy spodziewać się od stycznia, a nie automatycznie od 1 października. Ponadto od 1 października odbiorcy będą otrzymywać rachunki za dystrybucję gazu w nowym formacie, zatwierdzonym przez NKREKP: w dokumencie musi być wskazane, za jaką usługę wystawiono rachunek, kto ją świadczy, a także za jaki okres i jaką kwotę należy uiścić.
„Zimowe wsparcie” w wysokości 19 400 UAH
Do 30 października trwa przyjmowanie wniosków o udział w rządowym programie „Zimowa pomoc”. Dla grup szczególnie wrażliwych, mieszkających na terenach przyfrontowych, przewidziano jednorazową pomoc w wysokości 19 400 UAH na gospodarstwo domowe, niezależnie od liczby mieszkańców. Wnioski należy składać osobiście – czyli w trybie stacjonarnym – za pośrednictwem organów samorządu lokalnego, centrów obsługi administracji publicznej (CNA) lub oddziałów Funduszu Emerytalnego Ukrainy (PFU). Na realizację programu przeznaczono 7,4 mld hrywien pochodzących od międzynarodowych organizacji humanitarnych.
O pomoc mogą ubiegać się mieszkańcy gmin w obwodach donieckim, zaporoskim, dniepropetrowskim, chersońskim, charkowskim, sumskim, mykolaivskim i czernihowskim (z wyjątkiem terytoriów tymczasowo okupowanych). Wśród uprawnionych grup znajdują się osoby niepełnosprawne, osoby pobierające rentę inwalidzką, samotni emeryci wymagający opieki z zewnątrz, samotne matki, rodziny wielodzietne, rodziny zastępcze, domy dziecka typu rodzinnego, osoby otrzymujące zasiłek na utrzymanie dla osób wewnętrznie przesiedlonych oraz osoby korzystające z dotacji mieszkaniowych. Osoby te same będą decydować, na co przeznaczyć otrzymane środki.
Odroczenia od mobilizacji
Od 1 października obowiązują nowe zasady przedłużania odroczenia od mobilizacji za pośrednictwem Centrum Usług Administracyjnych (CNA). Od tej pory osoby podlegające obowiązkowi wojskowemu, posiadające ważne odroczenie, mogą zwracać się do CNA o jego przedłużenie tylko wtedy, gdy do wygaśnięcia dokumentu pozostało mniej niż 30 dni kalendarzowych. Jeśli prawo do odroczenia jest potwierdzone danymi z rejestrów państwowych, a podstawy do jego przyznania nadal istnieją, odroczenie przedłuża się automatycznie.
Emerytury: dodatki wiekowe pozostają bez zmian
Nie przewiduje się ogólnej podwyżki wszystkich emerytur od 1 października, ponieważ główna indeksacja miała miejsce w marcu. Jednak dla części emerytów i rencistów wypłata może wzrosnąć dzięki dodatkom wiekowym: od 70 do 75 lat – do 300 UAH, od 75 do 80 lat – do 456 UAH, od 80 lat – do 570 UAH. Jeśli emeryt osiągnie odpowiedni wiek w październiku, może to stanowić podstawę do ustalenia lub podwyższenia dodatku. Kwoty te nie sumują się: po osiągnięciu kolejnego progu wiekowego zwiększa się już istniejący dodatek. Maksymalna wysokość emerytury pozostanie na poziomie 25 950 UAH, minimalna emerytura wiekowa — 2 595 UAH, a gwarantowana minimalna wypłata — 4 213 UAH.
„Ukreximbank” zaprzestaje obsługi wypłat z Funduszu Emerytalnego
Od 1 października „Ukreximbank” zaprzestaje współpracy z Funduszem Emerytalnym w zakresie obsługi rachunków służących do wypłaty emerytur, zasiłków i innych państwowych świadczeń socjalnych. Zaleca się, aby odbiorcy wybrali inny uprawniony bank i przekazali do Funduszu Emerytalnego nowe dane rozliczeniowe. Jeśli dana osoba nie zmieniła danych rozliczeniowych, nie oznacza to utraty prawa do świadczenia: środki będą przekazywane za pośrednictwem Ukrposhty. Na wniosek skierowany do PFU można dowiedzieć się, dokąd dokładnie została przekazana emerytura. Emeryt może również samodzielnie wybrać inny bank i poinformować Fundusz o nowych danych rozliczeniowych.
Nowe zasady dla osób wewnętrznie przesiedlonych
Wysokość zasiłku na utrzymanie dla osób wewnętrznie przesiedlonych w październiku nie ulega zmianie: dla osób dorosłych — 2000 hrywien miesięcznie, dla dzieci i osób niepełnosprawnych — 3000 hrywien. Wypłata została przedłużona o kolejny okres sześciu miesięcy, jednak prawo do niej zależy od spełnienia określonych kryteriów.
Jednocześnie 22 października wejdzie w życie nowa ustawa o zapewnieniu praw i wolności osób wewnętrznie przesiedlonych. W nowych przypadkach potwierdzeniem rejestracji będzie dokument sporządzony na podstawie danych z Jednolitej Bazy Informacyjnej Osób Wewnętrznie Przesiedlonych. Wcześniej wydane zaświadczenia pozostaną ważne. Nowa ustawa przewiduje również utworzenie elektronicznego konta użytkownika. Jeśli osoba przesiedlona zmieni miejsce zamieszkania lub powróci do opuszczonej miejscowości, należy to zgłosić w ciągu 30 dni kalendarzowych. Ponadto osoby przesiedlone będą mogły zarejestrować jednoosobową działalność gospodarczą w miejscu zamieszkania.
Oznakowanie produktów spożywczych
Od 1 października producenci i importerzy powracają do standardowych zasad znakowania produktów spożywczych i pasz — tymczasowe uproszczenia wprowadzone wiosną 2022 roku zostają zniesione. Obowiązkowe informacje muszą być teraz podane w języku państwowym, a dane na opakowaniu powinny dokładnie odpowiadać faktycznemu składowi produktu, w szczególności w odniesieniu do receptury, wartości odżywczej i alergenów. Produkty oznakowane zgodnie z uproszczonymi zasadami pozostaną w obrocie do upływu minimalnego terminu przydatności do spożycia.
Cyfryzacja egzekucji wierzytelności
Od 23 października zacznie obowiązywać główna część ustawy nr 4833-IX, która przewiduje cyfryzację poszczególnych etapów postępowania egzekucyjnego. Komornicy będą mogli szybciej uzyskiwać od banków informacje o rachunkach dłużników — dotyczy to wyszukiwania środków, ich zajęcia oraz spisu. W dokumentach egzekucyjnych będzie również można wskazywać znane rachunki bankowe oraz dane portfeli elektronicznych dłużnika. W przypadku określonych kategorii żołnierzy w czasie stanu wojennego oraz przez rok po jego zakończeniu będzie obowiązywała ochrona przed przymusowym zajęciem jedynego mieszkania z tytułu długów. Wyjątkiem jest mieszkanie stanowiące przedmiot zastawu lub hipoteki.
Przygotowanie studentów do oporu narodowego
Od 1 października dla studentów szkół policealnych i wyższych, uczących się w trybie stacjonarnym lub dualnym, rozpoczyna się przygotowanie do oporu narodowego. Przewidziano przedmiot „Podstawy oporu narodowego” obejmujący część teoretyczną i praktyczną: umiejętności posługiwania się bronią strzelecką, bezpieczeństwo minowe oraz udzielanie pierwszej pomocy. Zastępuje ona dotychczasowy model podstawowego szkolenia ogólnowojskowego, który obejmował złożenie przysięgi wojskowej. Nowy przedmiot nie wymaga złożenia przysięgi. Studenci z niepełnosprawnością mają możliwość zwolnienia z zajęć praktycznych. Jednak w przypadku wszystkich pozostałych osób, jeśli nie zdadzą egzaminu końcowego z nowej dyscypliny lub odmówią jej odbycia, grozi im skreślenie z listy studentów.
Ukrzaliznyca: taryfy i zasady obowiązujące w czasie alarmów
Od 1 października rozpoczyna się jesienny etap programu „3000 kilometrów po Ukrainie”: pasażerowie będą mogli wykorzystać przyznane kilometry na bezpłatne przejazdy określonymi połączeniami krajowymi. Rada Ministrów zatwierdziła również nowe zasady funkcjonowania kolei w zależności od poziomu zagrożenia lotniczego: przy poziomie żółtym pociągi kursują w trybie normalnym, przy poziomie czerwonym — wsiadanie i odjazdy są wstrzymywane, a pasażerowie muszą udać się do schronów. Ponadto UZ stopniowo przechodzi na nowy, sześciostrefowy system taryf w ruchu podmiejskim: do 50 km — 30 UAH, 51–90 km — 55 UAH, 91–130 km — 75 hrywien, 131–170 km — 95 hrywien, 171–250 km — 115 hrywien, powyżej 250 km — 150 hrywien. Ceny miejsc w wagonach z miejscami siedzącymi i kupé, a także w wagonach 2. klasy pociągów „Intercity” na trasach krajowych nie ulegną zmianie.
„Kyivstar” podnosi taryfy
Od 8 października wzrosną taryfy dla części abonentów sieci „Kyivstar”. Firma uzasadniła to wzrostem kosztów utrzymania i modernizacji sieci. Abonenci zostaną o tym poinformowani indywidualnie za pomocą wiadomości SMS. W szczególności podrożeją co najmniej cztery taryfy z linii LOVE UA: „Swoboda” — z 190 do 250 UAH, „Baza” — z 200 do 250 hrywien, „Światło” — z 260 do 310 hrywien, a także „Światło” z opcją „oszczędność” — z 200 do 250 hrywien.
Przejście na czas zimowy
W nocy z 24 na 25 października Ukraina przejdzie na czas zimowy: o godz. 4:00 należy cofnąć wskazówki zegarów o jedną godzinę — czyli do godz. 3:00. Pomimo wszystkich dyskusji na temat zniesienia sezonowej zmiany czasu, obowiązujące przepisy pozostają bez zmian. Projekt ustawy nr 4201, który przewidywał rezygnację z czasu letniego, został przyjęty przez Radę Najwyższą już w 2024 roku, jednak prezydent do tej pory go nie podpisał. Nawiasem mówiąc, większość współczesnych urządzeń elektronicznych zmieni czas automatycznie — jednak nie zapomnijcie ręcznie przestawić zwykłych zegarów.
Inne ważne zmiany
Do 30 października weterani i weteranki, którzy całkowicie lub częściowo stracili wzrok podczas obrony Ukrainy, mogą otrzymać do 95 tysięcy hrywien pomocy celowej od Czerwonego Krzyża na zagospodarowanie warunków życia. Również w październiku część Ukraińców może otrzymać jednorazową pomoc pieniężną z okazji Dnia Niepodległości, o ile nabyli prawo do wypłaty do 24 sierpnia, ale środki nie dotarły. Należy złożyć wniosek do terytorialnego organu Funduszu Emerytalnego Ukrainy (PFU), po czym wypłata powinna nastąpić do 1 listopada. Wysokość pomocy zależy od statusu: osoby niepełnosprawne w wyniku wojny — od 2700 do 3100 hrywien, uczestnicy działań wojennych — 1000 hrywien, członkowie rodzin poległych obrońców — 650 hrywien, uczestnicy wojny — 450 hrywien.
Od 18 października mają zacząć obowiązywać zaktualizowane kryteria potwierdzania statusu przedsiębiorstw o krytycznym znaczeniu dla gospodarstw rolnych oraz firm działających w sektorach leśnictwa, rybołówstwa i gospodarki gruntowej. Wystarczy spełnić co najmniej dwa kryteria, wśród których znajdują się: roczny dochód w wysokości co najmniej 20 mln hrywien, odpowiednie kody KWE, przynależność do obszaru zarządzania Ministerstwa Polityki Rolnej lub określona wielkość zasobów gruntowych.
Od 1 października zmienia się sposób ustalania kosztów odłączenia i ponownego podłączenia energii elektrycznej dla odbiorców indywidualnych. Jeśli w momencie wystawienia ostrzeżenia o odłączeniu zadłużenie było niższe niż połowa minimum egzystencji dla osób zdolnych do pracy (w 2026 r. — 1664 hrywien), osoba ta nie musi pokrywać kosztów odłączenia i ponownego podłączenia. Po usunięciu przyczyn odłączenia przyłączenie powinno nastąpić w ciągu trzech dni roboczych w miastach i pięciu — na obszarach wiejskich.
Przypominamy również, że 1 października w Ukrainie obchodzony jest Dzień Obrońców i Obrończyń Ukrainy. Jednak w czasie stanu wojennego dni świąteczne nie są automatycznie dniami wolnymi od pracy, dlatego czwartek, 1 października, pozostaje zwykłym dniem roboczym.
