Profesor Jakobson podkreśliła znaczenie wolności akademickiej

Profesor polityki porównawczej Uniwersytetu w Tallinnie Marie-Liis Jakobson stwierdziła, że społeczeństwo potrzebuje wolności badań akademickich, aby naukowcy mogli poruszać niewygodne kwestie bez obawy, że politycznie lub moralnie „właściwa” odpowiedź została ustalona jeszcze przed rozpoczęciem pracy. Napisała o tym w artykule dla ERR News.

Wolność badań i nauczania

Jakobson zauważyła, że współczesne rozumienie wolności akademickiej wywodzi się co najmniej z niemieckiej tradycji uniwersyteckiej XIX wieku. Jej zdaniem zadaniem środowiska akademickiego jest poszukiwanie wiedzy bez ingerencji polityków, władz uczelni, podmiotów finansujących, ruchów politycznych lub innych grup interesu.

Badacz powinien mieć swobodę wyboru tematów i publikowania wyników pod warunkiem przestrzegania standardów naukowych, wymogów etycznych i norm metodologicznych, uważa profesor. Nauczyciele akademiccy, jak powiedziała, również mają wolność kształtowania własnych kursów, jednocześnie nie włączając do nich nieadekwatnych lub kontrowersyjnych materiałów.

Jakobson przypomniała, że deklaracja Amerykańskiego Stowarzyszenia Profesorów Uniwersyteckich z 1940 roku rozszerzyła zasadę wolności akademickiej na badania, nauczanie i sferę publiczną. Jednocześnie nakłada ona na naukowców dodatkową odpowiedzialność: zachowanie rozwagi, szanowanie poglądów innych oraz wyraźne oddzielanie własnego stanowiska od stanowiska instytucji.

Więcej aktualnych wiadomości na kanale UA.News w Telegramie Telegram.

Presja na naukowców

Według Jakobson w ostatnich latach ograniczenia wolności akademickiej stały się problemem nie tylko w państwach autorytarnych, lecz także w krajach o długich tradycjach demokratycznych. Nasiliły się tam spory o to, co wolno badać, wykładać lub mówić publicznie; niektórzy naukowcy byli atakowani lub tracili pracę z powodu swoich badań albo wypowiedzi.

W Estonii, zdaniem autorki, badacze obawiają się przede wszystkim publicznych ataków, politycznego etykietowania, zainteresowania mediów oraz oceniania ich kompetencji na podstawie jednej wypowiedzi, a nie pracy zawodowej. Jeśli naukowiec przed publicznym wystąpieniem myśli nie tylko o zasadności twierdzenia, ale także o możliwych konsekwencjach dla siebie, społeczeństwo może nie usłyszeć potrzebnej wiedzy, zaznaczyła.

Znaczenie dla studentów i społeczeństwa

Wolność akademicka daje studentom prawo do zadawania pytań, wątpienia i dyskutowania, podkreśliła Jakobson. Jej zdaniem uniwersytet nie powinien uczyć, w co wierzyć, lecz pomagać rozumieć pochodzenie wiedzy naukowej i umieć odróżniać ją od przekonań moralnych i politycznych. Dodała, że myślenie naukowe zakłada gotowość do uzasadniania swojego stanowiska, oddzielania wiedzy od opinii oraz zmieniania przekonań wraz z pojawieniem się lepszych dowodów.

Czytaj nas na Telegram i Sends