Święto 19 września 2026 r. — Dzień Narodzin Emoji: jak powstał symbol :-)

19 września obchodzony jest Dzień Urodzin Emoji – symbolu, bez którego trudno dziś wyobrazić sobie komunikację w Internecie. Właśnie tego dnia w 1982 roku profesor Scott Fahlman zaproponował stosowanie kombinacji :-) do oznaczania żartów w wiadomościach. Z prostych symboli na klawiaturze emotikony stopniowo przekształciły się w tysiące emoji, za pomocą których ludzie codziennie przekazują emocje, nastrój, a nawet całe myśli.

 

Dzień narodzin emotikonu obchodzony jest co roku 19 września. Data ta wiąże się z konkretnym wydarzeniem w historii komunikacji cyfrowej — właśnie 19 września 1982 roku w uniwersyteckiej sieci komputerowej pojawiła się wiadomość, którą uznaje się za narodziny pierwszej cyfrowej emotikony. Jego autorem był amerykański profesor informatyki Scott Fahlman z Carnegie Mellon University w Pittsburghu.

 

Święto to nie jest oficjalnym świętem państwowym ani międzynarodowym. Ma raczej charakter symboliczny i przypomina o tym, jak bardzo zmienił się sposób komunikowania się ludzi. Kiedyś, aby przekazać emocje, trzeba było widzieć rozmówcę lub słyszeć jego głos, a w wiadomości tekstowej trudno było zrozumieć, kiedy ktoś żartuje, a kiedy mówi poważnie. Emotikona stała się prostym sposobem na dodanie emocji do suchego tekstu. W 2026 roku minie 44 lata od pojawienia się pierwszej cyfrowej emotikony. W tym czasie :-) przekształcił się w cały system symboli, a z czasem – we współczesne graficzne emoji. Dzisiaj ludzie używają ich w komunikatorach, mediach społecznościowych, e-mailach, komentarzach, a nawet w korespondencji służbowej.

Jak powstała pierwsza emotikona

Historia rozpoczęła się na elektronicznej tablicy ogłoszeń Uniwersytetu Carnegie Mellon. Na początku lat 80. wykładowcy i studenci aktywnie komunikowali się tam za pomocą wiadomości tekstowych. Przypominało to bardzo wczesną wersję współczesnych forów i czatów. Problem pojawiał się wtedy, gdy ktoś pisał żart lub sarkastyczny komentarz. Inni użytkownicy nie zawsze rozumieli, że to żart, i odbierali wiadomość dosłownie. Z tego powodu zwykła dyskusja mogła przerodzić się w długą kłótnię.

 

Wtedy Scott Fahlman zaproponował proste rozwiązanie. 19 września 1982 roku o godz. 11:44 opublikował wiadomość, w której zaproponował używanie sekwencji :-) jako znak żartów. Jeśli przechylić głowę na bok, te dwa symbole i nawias rzeczywiście przypominają uśmiechniętą twarz. W przypadku wiadomości, które nie były żartami, zaproponował odwrotną wersję — :-(. Falman raczej nie mógł sobie wtedy wyobrazić, jak daleko zajdzie jego pomysł. Początkowo była to po prostu wygodna konwencja dla niewielkiej społeczności uniwersyteckiej. Jednak dość szybko takie symbole zaczęto stosować na innych uczelniach i w sieciach komputerowych. Z czasem pojawiły się dziesiątki nowych wariantów emotikonów.

Dlaczego emotikony stały się tak popularne

Główną zaletą emotikonu była jego prostota. Nie wymagał on specjalnego programu, obrazka ani nawet osobnego klawisza. Wystarczyła zwykła klawiatura i trzy znaki. Emotikony pomogły rozwiązać problem, który dziś wydaje się oczywisty. W wiadomości tekstowej brakuje intonacji, mimiki i gestów. Zwrot „No dobrze” może być szczery, zirytowany lub sarkastyczny. Jeśli dodamy do niego :-), od razu zmienia się jej odbiór.

 

Właśnie dlatego emotikony szybko stały się częścią języka internetowego. Ludzie zaczęli wymyślać nowe warianty wyrażające różne emocje. Pojawiły się mrugnięcia okiem ;-), zaskoczone miny, smutne emotikony, śmiech i inne kombinacje. Z czasem emotikony stały się tak powszechne, że użytkownicy nie zawsze zastanawiali się nad ich dosłownym znaczeniem. Symbole zaczęły funkcjonować niemal jak zwykłe słowa lub znaki interpunkcyjne. To właśnie stało się jednym z pierwszych kroków w kierunku współczesnej komunikacji cyfrowej.

Emoji a żółta uśmiechnięta buźka to nie do końca to samo

Kiedy mówi się o emotikonie, często wyobraża się żółtą okrągłą twarz z czarnymi oczami i szerokim uśmiechem. Jest tu jednak ważny szczegół. Historia tej graficznej „Smiley Face” rozpoczęła się jeszcze przed erą cyfrową :-). W 1963 roku amerykański artysta Harvey Ball stworzył słynną żółtą uśmiechniętą buźkę dla firmy ubezpieczeniowej w Worcester w stanie Massachusetts. Firma chciała poprawić nastrój pracownikom po trudnej fuzji dwóch firm ubezpieczeniowych. Ballowi zlecono stworzenie prostego, przyjaznego symbolu, który można by umieścić na plakietkach, plakatach i innych materiałach.

 

Zgodnie z danymi historycznymi artysta potrzebował około 10 minut, aby narysować swoją wersję uśmiechniętej buźki. Za tę pracę otrzymał 45 dolarów. Firma początkowo zamówiła jedynie około stu przypinek, ale szybko zyskały one popularność wśród pracowników. Z czasem żółta buźka wyszła daleko poza mury biura. Zaczęto ją drukować na odzieży, pocztówkach, pamiątkach i różnych produktach. W latach 70. uśmiechnięta żółta buźka stała się prawdziwym masowym symbolem pozytywnego nastawienia.

 

Jednak sam Harvey Ball nie wzbogacił się dzięki swojemu rysunkowi. Nie zarejestrował znaku towarowego na oryginalny projekt i za swoją pracę otrzymał jedynie te same 45 dolarów. Właśnie dlatego historia powstania emotikonu jest często przywoływana jako przykład tego, jak prosty pomysł może stać się znacznie bardziej popularny niż jego autor.

Co stało się ze emotikonem po pojawieniu się internetu

W 1982 roku emotikon był zwykłą kombinacją znaków. Człowiek widział :-) i musiała przechylić głowę, by zrozumieć, że to twarz. Jednak wraz z rozwojem komputerów i internetu idea ta zaczęła się zmieniać. Użytkownicy tworzyli coraz więcej kombinacji tekstowych. Pojawiły się uśmiechy, mrugnięcia, smutne miny, zdziwienie i inne emocje. W ten sposób powstał cały słownik tak zwanych emotikonów — graficznych oznaczeń emocji, złożonych z symboli tekstowych.

 

Stopniowo technologie pozwoliły zastąpić kombinacje znaków prawdziwymi małymi obrazkami. W ten sposób tekstowe emotikony zaczęły przekształcać się w emoji. Dzisiaj istnieje różnica między tymi pojęciami: emotikon jest zazwyczaj tworzony ze zwykłych znaków klawiatury, natomiast emoji to odrębny symbol graficzny obsługiwany przez standard Unicode. To właśnie dzięki Unicode współczesne emoji mogą być wyświetlane na różnych urządzeniach i w różnych systemach operacyjnych. Nad nowymi symbolami pracuje Konsorcjum Unicode, które określa, które symbole wchodzą w skład międzynarodowego standardu.

Od :-) do tysięcy emoji

Dzisiaj trudno uwierzyć, że ogromny system emoji zaczynał się od trzech klawiszy. Obecnie w telefonach można znaleźć symbole przedstawiające emocje, zwierzęta, jedzenie, zawody, przedmioty, podróże, pogodę i wiele innych tematów. Emoji pomagają nie tylko wyrazić nastrój. Można nimi uzupełnić pozdrowienia, zażartować, podkreślić ironię lub szybko zareagować na wiadomość. Czasami jeden symbol zastępuje całe zdanie.

 

Co ciekawe, znaczenie niektórych emoji zależy od kontekstu. Na przykład ta sama ikona może być użyta jako wyraz szczerej emocji, żartu, a nawet sarkazmu. Dlatego emoji stały się częścią żywego języka cyfrowego, a nie tylko ozdobą tekstu. Każdego roku lista emoji wciąż się powiększa. Konsorcjum Unicode rozpatruje propozycje nowych symboli, a zatwierdzone warianty mogą następnie pojawiać się na telefonach i innych urządzeniach. Na przykład w 2026 roku wśród kandydatów na nowe emoji znalazły się latarnia morska, ogórek konserwowy, meteor, motyl i inne symbole.

Ciekawostki o emotikonach

• Jednym z najciekawszych faktów jest to, że oryginalna wiadomość Scotta Falmana przez długi czas była uważana za zaginioną. Pierwszy emotikon pojawił się na starej uniwersyteckiej tablicy ogłoszeń, ale dostęp do tych danych z czasem zniknął.

• Dopiero w 2002 roku badaczom udało się odnaleźć stare kopie zapasowe danych uniwersyteckich. Po przeprowadzeniu poszukiwań odtworzyli wiadomość Falmana i byli w stanie dokładnie potwierdzić datę pojawienia się :-). Sam Falman opowiadał, że pozwoliło to ostatecznie ustalić datę narodzin cyfrowego emotikonu — 19 września 1982 roku. 

• Kolejny ciekawy fakt — emotikon początkowo nie został wymyślony po to, by wyrażać radość. Jego głównym zadaniem było wyjaśnienie, że wiadomość jest żartem. Oznacza to, że pierwszy emotikon był w rzeczywistości narzędziem zapobiegania nieporozumieniom w komunikacji tekstowej.

• Falman od razu zaproponował również kilka :-) i :-(. Pierwsza kombinacja miała oznaczać żart, a druga — poważny lub negatywny kontekst. Z czasem ludzie wymyślili mnóstwo nowych wariantów, a jednym z najpopularniejszych stała się ;-) — emotikon z mrugnięciem okiem.

• Istnieje jednak jeszcze wcześniejsza historia. Guinness World Records odnotowuje, że pierwsze znane drukowane użycie znaków typograficznych do przekazywania emocji datuje się już na rok 1881. Wówczas amerykański magazyn „Puck” opublikował warianty twarzy utworzone z znaków typograficznych, symbolizujące radość, melancholię, obojętność i zdziwienie. Oznacza to, że pomysł przekazywania emocji za pomocą symboli powstał na długo przed pojawieniem się internetu.

Jak obchodzi się Dzień Urodzin Emoji

Ponieważ jest to nieoficjalne święto, nie ma w nim sztywnych zasad. Najprostszym sposobem na jego uczczenie jest po prostu dodanie większej liczby emotikonów do swoich wiadomości. Można napisać życzenia do znajomych, używając wyłącznie emoji, lub spróbować przekazać całe zdanie bez słów. Kolejną opcją jest przypomnienie sobie starych tekstowych emotikonów. Na przykład w ciągu dnia można używać :-), ;-), :-D, :-( i inne kombinacje zamiast współczesnych obrazków. To dobry sposób, by przekonać się, jak bardzo zmieniła się komunikacja cyfrowa w ciągu ostatnich dziesięcioleci.

 

Dla dzieci można zorganizować zabawną grę. Na przykład jeden uczestnik pokazuje emoji, a pozostali muszą odgadnąć emocję lub słowo, które ono oznacza. Można również zaproponować wymyślenie własnego emotikonu i wyjaśnienie, jaką emocję on przekazuje. W mediach społecznościowych tego dnia można zorganizować mały flashmob. Na przykład opublikować ulubioną emotikonkę i opowiedzieć, dlaczego właśnie ta jest najczęściej używana. Albo zaproponować obserwującym, aby opisali swój nastrój za pomocą trzech emotikonek.

 

Można też wspomnieć o historii samego symbolu. Na przykład pokazać znajomym, jak wyglądała pierwsza tekstowa emotikona :-), opowiedzieć o Scottcie Fallmanie i Harveyu Ballu. W ten sposób zwykły pretekst do zabawnego wpisu zamienia się w krótką podróż do historii internetu i komunikacji cyfrowej.

Dlaczego to święto wciąż budzi zainteresowanie

Dzień narodzin emotikonu przypomina nam o czymś, czego często nie dostrzegamy. Komunikacja w internecie w ciągu kilku dziesięcioleci stała się niemal tak samo emocjonalna jak zwykła rozmowa. Możemy nie słyszeć głosu rozmówcy i nie widzieć jego twarzy, ale jeden mały symbol pomaga nam zrozumieć jego nastrój. Kiedyś :-) była to nowatorska koncepcja, którą profesor zaproponował na uniwersyteckiej tablicy ogłoszeń. Dzisiaj emoji używają miliony ludzi w różnych krajach i językach. Stały się one swego rodzaju uniwersalnym językiem, który często można zrozumieć nawet bez tłumaczenia.

 

Dlatego 19 września warto po prostu wspomnieć o tym niewielkim, ale ważnym wynalazku. Od trzech symboli na starej klawiaturze do tysięcy współczesnych emoji – emotikony przebyły ogromną drogę. I chyba najprostszym sposobem na uczczenie ich urodzin jest wysłanie komuś czegoś miłego, dodając na końcu zwykłe :-) lub .

Czytaj nas na Telegram i Sends