Święto 23 września 2026 r. — Międzynarodowy Dzień Języków Migowych: co warto wiedzieć

23 września na całym świecie obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Języków Migowych. Został on ustanowiony przez Organizację Narodów Zjednoczonych w 2017 roku, aby zwrócić uwagę na prawa osób niesłyszących oraz znaczenie dostępu do języka migowego. W 2026 roku dzień ten przypada w środę i odbywa się w ramach Międzynarodowego Tygodnia Osób Niesłyszących, który potrwa od 21 do 27 września.

 

Międzynarodowy Dzień Języków Migowych obchodzony jest co roku 23 września. Data ta jest stała, dlatego w poszczególnych latach zmienia się jedynie dzień tygodnia, na który przypada. W 2026 roku Dzień Języków Migowych przypada na 23 września. Stanowi on część Międzynarodowego Tygodnia Osób Niesłyszących, który w tym roku trwa od 21 do 27 września.

 

Organizatorzy wykorzystują ten okres nie tylko do świętowania. Jest to również czas na rozmowy o prawach osób niesłyszących, dostępności edukacji, informacji, opieki medycznej, usług publicznych i innych sfer życia. Międzynarodowy Dzień Języków Migowych ma przede wszystkim znaczenie edukacyjne. Pomaga on pokazać, że języki migowe są pełnoprawnymi, naturalnymi językami, a nie tylko zbiorem ruchów rąk. Mają one własną gramatykę, strukturę i zasady.

Jak powstało to święto

Historia Międzynarodowego Dnia Języków Migowych jest związana ze Światową Federacją Głuchych. Organizację tę założyli 23 września 1951 roku w Rzymie przedstawiciele 25 krajowych stowarzyszeń osób niesłyszących. Właśnie dlatego na przyszłe obchody tego międzynarodowego dnia wybrano tę datę. Światowa Federacja Głuchych od samego początku działała na rzecz zapewnienia osobom głuchym równych praw, dostępu do edukacji oraz możliwości pełnego uczestnictwa w życiu społecznym.

 

W 1958 roku po raz pierwszy obchodzono Międzynarodowy Dzień Osób Niesłyszących. Z czasem inicjatywa ta przekształciła się w Międzynarodowy Tydzień Osób Niesłyszących, obchodzony co roku we wrześniu. Nowy etap nastąpił w 2017 roku. 19 grudnia 2017 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję, w której ogłosiło 23 września Międzynarodowym Dniem Języków Migowych. Dokument poparły państwa członkowskie ONZ, a oficjalne obchody tego dnia rozpoczęły się w 2018 roku.

 

Pierwszy Międzynarodowy Dzień Języków Migowych odbył się 23 września 2018 roku. Jego hasłem przewodnim było: „Dzięki językowi migowemu każdy jest włączony”. Od tego czasu 23 września każdego roku staje się okazją do rozmowy o językach migowych i prawach osób, które się nimi posługują.

Dlaczego język migowy jest tak ważny

Język migowy jest dla wielu osób niesłyszących podstawowym sposobem komunikacji. Daje on możliwość zdobywania wykształcenia, komunikowania się z innymi ludźmi, pracy, uzyskiwania informacji oraz uczestniczenia w życiu społecznym. ONZ osobno podkreśla znaczenie wczesnego dostępu dzieci do języka migowego. Jeśli dziecko z zaburzeniami słuchu od najmłodszych lat ma możliwość pełnoprawnej komunikacji, ma to kluczowe znaczenie dla jego rozwoju, edukacji i socjalizacji.

 

Właśnie dlatego kwestia języka migowego dotyczy nie tylko komunikacji. Jest ona powiązana z prawem człowieka do edukacji, informacji oraz równego uczestnictwa w życiu społecznym. Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych uznaje znaczenie języków migowych i wzywa państwa do wspierania ich nauki i stosowania. W dokumencie tym podkreślono również znaczenie tożsamości językowej i kulturowej osób niesłyszących.

 

Dlatego Międzynarodowy Dzień Języków Migowych jest potrzebny nie tylko po to, by opowiedzieć o samym języku. Przypomina on również, że dostępność musi być rzeczywista – w szkołach, na uniwersytetach, w szpitalach, w instytucjach państwowych, w telewizji i w przestrzeni cyfrowej.

Ile języków migowych istnieje na świecie

Jedną z najciekawszych cech języków migowych jest to, że na świecie nie ma jednego uniwersalnego języka migowego. Według danych Światowej Federacji Głuchych ludzie posługują się ponad 300 różnymi językami migowymi. Mogą one znacznie różnić się od siebie, podobnie jak języki mówione w różnych krajach.

 

Na przykład ukraiński język migowy ma swój własny system, a amerykański czy brytyjski język migowy – swoje. Co więcej, nawet kraje, w których mówi się jednym językiem, mogą mieć różne języki migowe. Oznacza to, że języki migowe rozwijały się w sposób naturalny w różnych społecznościach. Posiadają one własną gramatykę, porządek konstrukcji wypowiedzi oraz cechy językowe.

 

Istnieje również tak zwany międzynarodowy język migowy. Jest on używany podczas międzynarodowych spotkań, podróży oraz komunikacji między ludźmi z różnych krajów. Jednocześnie nie zastępuje on krajowych języków migowych i ma prostszą strukturę oraz bardziej ograniczone słownictwo.

Ciekawostki dotyczące języków migowych

• Język migowy to prawdziwy język. Nie można go sprowadzać do zwykłych gestów czy pantomimy. Posiada on gramatykę, reguły i własną strukturę.

• Języki migowe nie są takie same na całym świecie. Istnieje ich ponad 300, a każdy z nich ukształtował się w określonym środowisku językowym i kulturowym.

• Istnieje również międzynarodowy język migowy, ale używa się go głównie do komunikacji między osobami z różnych krajów. Nie stanowi on pełnoprawnego zamiennika krajowych języków migowych.

• Kolejny ważny fakt — języki migowe są powiązane z kulturą. Dla wielu osób niesłyszących nie są one jedynie narzędziem komunikacji, ale ważną częścią ich tożsamości i wspólnoty.

• Na świecie żyje ponad 70 milionów osób niesłyszących, które posługują się językami migowymi. Ponad 80% z nich mieszka w krajach rozwijających się.

• Język migowy może być również ważny dla osób słyszących. Uczą się go krewni osób niesłyszących, tłumacze, nauczyciele, lekarze, pracownicy socjalni i inni specjaliści. Im więcej osób potrafi porozumiewać się językiem migowym przynajmniej na podstawowym poziomie, tym mniej barier pojawia się w życiu codziennym.

Dlaczego warto mówić o dostępności

Dla osoby niesłyszącej zwykła sytuacja, która dla większości wydaje się prosta, może stać się poważnym problemem. Może to być na przykład wizyta u lekarza, uzyskanie ważnej informacji lub kontakt z instytucją państwową. Problem często nie polega na samej utracie słuchu, ale na tym, w jakim stopniu społeczeństwo jest przystosowane do różnych sposobów komunikacji.

 

Jeśli w szpitalu nie ma tłumacza języka migowego, osobie niesłyszącej może być trudno wyjaśnić lekarzowi swoje objawy. Jeśli ważna wiadomość jest transmitowana bez tłumaczenia na język migowy lub bez napisów, część osób po prostu nie otrzymuje informacji. To samo dotyczy edukacji. Dostęp do wysokiej jakości edukacji w języku migowym ma ogromne znaczenie dla rozwoju dzieci i ich dalszego życia.

 

Właśnie dlatego ONZ wiąże języki migowe z prawami człowieka. Nie chodzi tu tylko o możliwość porozumiewania się za pomocą rąk, ale o możliwość bycia wysłuchanym i posiadania równego dostępu do społeczeństwa.

Jak obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Języków Migowych

W różnych krajach ten dzień obchodzony jest na różne sposoby. Organizacje społeczne, szkoły, uniwersytety i instytucje państwowe organizują wykłady, spotkania, otwarte lekcje i kampanie informacyjne. Jednym z popularnych formatów jest zapoznawanie ludzi z podstawowymi gestami. Uczestnikom pokazuje się proste słowa i zwroty, które można wykorzystać w codziennej komunikacji.

 

Organizowane są również wydarzenia z udziałem tłumaczy języka migowego oraz przedstawicieli społeczności osób niesłyszących. Opowiadają oni o własnych doświadczeniach, problemach związanych z dostępnością, edukacją, pracą i komunikacją. W mediach społecznościowych tego dnia publikowane są filmy w języku migowym, objaśnienia poszczególnych gestów oraz historie ludzi. Takie materiały pomagają zwrócić uwagę szerszej publiczności na ten temat.

 

Światowa Federacja Głuchych wzywa również do organizowania akcji publicznych. Należą do nich — podświetlanie budynków na niebiesko oraz wywieszanie globalnej flagi osób niesłyszących w miejscach publicznych, szkołach, organizacjach i instytucjach państwowych. Głównym celem takich wydarzeń nie jest jedynie zwrócenie uwagi na jeden dzień. Organizatorzy pragną, aby język migowy i prawa osób niesłyszących stały się częścią codziennego życia społecznego.

Jaki jest temat Międzynarodowego Dnia Języków Migowych w 2026 roku

W 2026 roku Międzynarodowy Dzień Języków Migowych odbywa się w ramach Międzynarodowego Tygodnia Osób Niesłyszących, który potrwa od 21 do 27 września. Tegorocznym tematem przewodnim jest „Głoszenie praw osób niesłyszących”. Światowa Federacja Osób Niesłyszących wiąże go z koniecznością nie tylko mówienia o prawach, ale także zapewniania ich w praktyce.

 

Rok 2026 ma również szczególne znaczenie dla Światowej Federacji Głuchych. Właśnie 23 września mija 75 lat od założenia organizacji. Została ona utworzona w 1951 roku w Rzymie przez przedstawicieli 25 krajowych organizacji osób niesłyszących. W tym roku uwaga skupia się na prawach osób niesłyszących, tożsamości językowej oraz możliwości korzystania z krajowych języków migowych bez barier.

 

Organizatorzy przypominają, że prawo do języka migowego powinno stanowić część pełnoprawnego uczestnictwa człowieka w życiu społecznym. Dlatego tegoroczne wydarzenia mają nie tylko charakter uroczysty, ale także związaną z ochroną praw.

Jak można włączyć się w obchody tego dnia

Aby wesprzeć Międzynarodowy Dzień Języków Migowych, nie trzeba organizować wielkiej imprezy. Można zacząć od prostych rzeczy. Na przykład można nauczyć się kilku podstawowych gestów i spróbować używać ich w codziennym życiu. Ciekawą opcją będzie również obejrzenie materiałów dotyczących ukraińskiego języka migowego i pogłębienie wiedzy na temat kultury społeczności osób niesłyszących.

 

Kolejnym sposobem jest zwrócenie uwagi na dostępność informacji. Jeśli tworzysz filmy lub pracujesz w mediach, ważne jest, aby pamiętać o napisach i innych sposobach na uczynienie treści bardziej dostępnymi. Można również rozpowszechniać sprawdzone informacje na temat języków migowych w mediach społecznościowych. Pomaga to obalać powszechne przekonanie, że język migowy to jedynie zbiór prostych ruchów rąk.

 

A co najważniejsze – traktować osoby posługujące się językiem migowym jak pełnoprawnych członków społeczeństwa. Właśnie to podkreśla Światowa Federacja Głuchych: osoby z upośledzeniem słuchu powinny same uczestniczyć w podejmowaniu decyzji dotyczących ich życia i praw.

Dlaczego ten dzień jest ważny

Międzynarodowy Dzień Języków Migowych przypomina o prostej rzeczy – możliwość komunikowania się jest ważną częścią ludzkiego życia. Dla milionów ludzi język migowy jest językiem ojczystym. Pomaga im się uczyć, pracować, zakładać rodziny, nawiązywać przyjaźnie i uczestniczyć w życiu społecznym.

 

Dlatego głównym celem tego dnia nie jest litość wobec osób niesłyszących. Chodzi o równe szanse i usuwanie barier, które mogą utrudniać danej osobie dostęp do informacji, edukacji czy usług. 23 września to również okazja, by dowiedzieć się więcej o języku, którym posługują się miliony ludzi w różnych krajach. A jednocześnie przypomnienie, że dostępność zaczyna się od zwykłej chęci wzajemnego zrozumienia.

 

Właśnie dlatego Międzynarodowy Dzień Języków Migowych pozostaje czymś więcej niż tylko datą w kalendarzu. Jest to dzień, w którym na całym świecie mówi się o różnorodności językowej, prawach człowieka oraz społeczeństwie, w którym sposób komunikacji nie powinien stanowić przeszkody w pełnym życiu.