Pomimo ograniczeń regulacyjnych, kontroli walutowej i wysokich wymagań dotyczących licencjonowania, ukraiński sektor fintech nadal działa i poszukuje możliwości wejścia na rynki globalne.
O licencjonowaniu firm z branży fintech w różnych jurysdykcjach, perspektywach finansów cyfrowych, rosnącej roli sztucznej inteligencji oraz konieczności integracji Ukrainy z europejskim systemem finansowym — opowiedział w ekskluzywnym wywiadzie założyciel grupy finansowej Qiuntex i współwłaściciel holdingu International Fintech Business (IFB) Władysław Zaporożczenko.
Jest on również ekspertem w zakresie przepisów dotyczących aktywów wirtualnych i kryptowalut. Wcześniej Zaporożczenko pełnił funkcję niezależnego członka rady nadzorczej IBOX Bank, był również menedżerem najwyższego szczebla w INDUSTRIAL BANK i CAMBIO BANK.
Założona przez jego zespół firma International Fintech Business (IFB) zapewnia wsparcie dla projektów fintechowych na wszystkich etapach wejścia na rynki zagraniczne: od wyboru optymalnej jurysdykcji po uzyskanie licencji. IFB wspiera proces wyboru i sprzedaży instytucji finansowych, transakcji fuzji i przejęć (M&A) oraz zapewnia integrację z globalnymi systemami płatniczymi. Firma współpracuje z klientami z różnych jurysdykcji, w szczególności ze Stanów Zjednoczonych, Kanady, krajów UE, Azji i Afryki.
UA.News publikuje najważniejsze informacje z rozmowy z Władysławem Zaporożczenkiem.
Transformacja światowej gospodarki i usług fintech
Światowa gospodarka przechodzi transformację w kierunku globalizacji. Obserwujemy ujednolicanie walut oraz tworzenie kryptowalut przez duże banki i instytucje finansowe. Nawet Unia Europejska wprowadza obecnie cyfrowe euro.
Wiele instytucji płatniczych w Europie, Wielkiej Brytanii, Azji i Stanach Zjednoczonych już wykorzystuje stablecoiny do rozliczeń z klientami. Organy regulacyjne zarówno w Europie, jak i w Wielkiej Brytanii zezwalają na takie transakcje, ale wyłącznie z legalnymi stablecoinami, oficjalnie notowanymi na giełdach.
Qiuntex i dostęp do globalnej infrastruktury płatniczej
Grupa finansowa Qiuntex posiada obecnie licencje w Polsce, Kanadzie i Wielkiej Brytanii. Jesteśmy również w trakcie uzyskiwania licencji na Łotwie. Ponadto finalizujemy proces uzyskania licencji w Japonii. Otrzymaliśmy już wstępną zgodę od organu regulacyjnego w Tokio i aktywnie przygotowujemy się do uruchomienia działalności w tym roku.
Również w lutym tego roku otrzymaliśmy licencję neobankową w Szwajcarii, co pozwoli nam wejść na rynek kryptowalut. Szwajcaria jest jednym z najbardziej „przyjaznych kryptowalutom” krajów. W ramach naszego szwajcarskiego oddziału planujemy wprowadzić na rynek karty kryptowalutowe. Uważam, że już tego lata zobaczymy nowy produkt Qiuntex — karty kryptowalutowe Visa.
Holding IFB i wsparcie dla start-upów
Projekt biznesowy IFB, który pomaga start-upom wejść na rynek międzynarodowy, nie powstał spontanicznie. Kilku moich kolegów, wiedząc o moim doświadczeniu w pracy w Europie od 2017 roku, poprosiło mnie o pomoc w tworzeniu systemów płatniczych. Zauważyłem na rynku znaczny popyt na opracowywanie i rejestrację systemów płatniczych. Jako bankierowi łatwiej było mi się w tym zorientować i pomóc nowym inwestorom w pomyślnym wejściu na rynek.
Wtedy zacząłem zdawać sobie sprawę, że mi to wychodzi i to całkiem nieźle. Wokół mnie zaczęła się tworzyć ekipa. Właśnie w ten sposób uruchomiliśmy projekt, który z czasem się rozrósł i w 2022 roku przekształcił się w holding IFB. Wcześniej był on oddziałem prawnym firmy Qiuntex.
Obecnie główny kierunek naszej działalności wiąże się z fuzjami i przejęciami. 60% naszej działalności to fuzje i przejęcia instytucji finansowych, banków, instytucji płatniczych oraz funduszy inwestycyjnych. 30% naszej działalności to udzielanie licencji oraz pomoc w podłączeniu do systemów płatniczych Visa, Mastercard, SWIFT i SEPA. 10% to rejestracja spółek oraz optymalizacja podatkowa dla klientów.
O zapytaniach klientów z Ukrainy
Istnieją dwie główne grupy ukraińskich inwestorów. Jedni chcą kupować instytucje finansowe, co jest dość kosztowne. Drudzy są gotowi tworzyć je od podstaw i przechodzić proces uzyskiwania licencji w tym czy innym kraju europejskim.
Zapytania i potrzeby są bardzo zróżnicowane: od akwizycji i emisji kart po proste przelewy pieniężne, a nawet samodzielną emisję własnego tokenu. Jesteśmy gotowi zapewnić im kompleksowe wsparcie na każdym etapie — od rozpoczęcia procesu kupna-sprzedaży samej firmy lub instytucji finansowej aż po uzyskanie wszystkich niezbędnych licencji. Oznacza to, że pomożemy przygotować pakiet dokumentów, wyszkolić i wdrożyć nowy personel. Możemy również pomóc start-upowi wejść na rynek dość szybko — w ciągu roku.
O konkurencji
Być może są w stanie pomóc w sporządzeniu określonej dokumentacji, ale zapewnienie kalkulacji biznesowych i pomoc w otwarciu rachunku korespondencyjnego nie leży w zakresie ich kompetencji. Takie firmy nie mogą uzyskać kodu BIC ani podłączyć się do systemów SWIFT, Visa czy Mastercard.
International Fintech Business — firma numer jeden na rynku, która może kompleksowo pomóc nowemu inwestorowi wejść na rynek, zaspokajając wszystkie jego potrzeby „od początku do końca”. Ponadto dysponujemy własnym oprogramowaniem, które możemy wynajmować lub sprzedawać wraz z kodem źródłowym.
Kraje sprzyjające projektom fintechowym
Numerem jeden, jeśli chodzi o szybkie wejście na rynek, jest kanadyjska licencja MSB (Money Services Business). Na drugim miejscu znajduje się amerykańska licencja MSB, a następnie polskie licencje SPI. To prawdopodobnie trójka najlepszych licencji, które pozwalają na szybkie uruchomienie startupu.
Proces przekształcenia spółki przebiega dość szybko i zajmuje od tygodnia do miesiąca. Po tym czasie można już swobodnie zarządzać swoją licencją i wejść na rynek. Nie wymaga to specjalnych uzgodnień z organem regulacyjnym i może mieć charakter zgłoszeniowy. Wspomniane przeze mnie licencje służą szybkiemu wejściu na rynek. Mają one oczywiście ograniczone limity, ale nadają się dla startupu z niewielkim budżetem, który dopiero zaczyna się rozwijać.
Jeśli podzielić klientów według poziomu ryzyka, to niektórzy wolą rozpocząć działalność od akwaryngu i uzyskać licencje w Wielkiej Brytanii. Firmy działające w branży hazardowej preferują uzyskiwanie licencji płatniczych na Malcie. Dla tych, którzy chcą szybko wejść na rynek azjatycki, numerem jeden jest oczywiście licencja MSO (Money Service Operator) z Hongkongu, którą można szybko uzyskać w ciągu 1–3 miesięcy.
Integracja europejska i przystąpienie do SEPA mogą wzmocnić ukraińskie start-upy
Gdybyśmy zmierzali w kierunku harmonizacji ustawodawstwa bankowego z Unią Europejską, podłączyli się do systemu płatności elektronicznych SEPA i zapewnili więcej narzędzi instytucjom płatniczym — wzmocniłoby to ukraińskie start-upy oraz branżę fintechową jako całość.
Niestety, zestaw narzędzi ukraińskiego sektora fintech radykalnie różni się od europejskiego. Obecnie brakuje mu odpowiednich narzędzi. Dlatego inwestorzy z Ukrainy wkraczają na rynek europejski. Ukraina po prostu ich traci. Wcześniej pojawiały się deklaracje dotyczące podłączenia do systemu płatności elektronicznych SEPA oraz harmonizacji przepisów. Jednak w ciągu ostatnich trzech lat nie obserwujemy żadnych rzeczywistych postępów w zakresie systemu bankowo-finansowego.
Obecnie na Ukrainie standardy uzyskania licencji bankowej są tak zawyżone, że nowe start-upy z branży fintech nie mają możliwości rozpoczęcia działalności. Ukraińskie instytucje płatnicze nie mogą samodzielnie funkcjonować bez banku partnerskiego. Nie mogą samodzielnie podłączyć się do systemu SWIFT ani do międzynarodowych przelewów. W tym celu potrzebują banku pośredniczącego. Instytucja nie może samodzielnie otwierać rachunków w walucie krajowej, dolarach ani euro.
Co więcej, nawet nasz system bankowy, jeśli chodzi o pozyskiwanie inwestorów zagranicznych i otwieranie rachunków, nie jest w stanie konkurować z Unią Europejską i innymi krajami, dopóki w kraju obowiązuje kontrola walutowa.
Brak kontroli walutowej umożliwia międzynarodowym firmom otwieranie przedstawicielstw na terytorium Ukrainy i zakładanie tam rachunków. W związku z tym mogą one gromadzić środki i inwestować je w gospodarkę Ukrainy. Uważam jednak, że w najbliższym czasie, dopóki trwają działania wojenne, nie zobaczymy żadnych złagodzeń w kierunku zniesienia kontroli walutowej. Bank Narodowy wykorzystuje bowiem ten instrument, aby zapobiec odpływowi zasobów z kraju.
Trudno powiedzieć, jak długo ta sytuacja może pozostać „zamrożona”. Ukraina jest kandydatem do przystąpienia do Unii Europejskiej, co zobowiązuje ją do przyjmowania norm i dyrektyw UE oraz włączania ich do swojego ustawodawstwa. Czy będziemy mogli przystąpić do Unii Europejskiej, dopóki na terytorium Ukrainy trwają działania wojenne? Oczywiście, że nie.
W związku z tym to, w jakim stopniu Ukraina zdoła kompleksowo opracować całe ustawodawstwo przed zakończeniem działań wojennych, będzie zależało od parlamentu i, najprawdopodobniej, od zapotrzebowania samego społeczeństwa.
Otworzyliśmy dopiero pierwszy z sześciu klastrów negocjacyjnych na drodze Ukrainy do przystąpienia do UE. Ten pierwszy klaster, nazwany „Podstawy” (Fundamentals), obejmuje reformy w zakresie praworządności, administracji publicznej i gospodarki. Do sektora bankowego jeszcze nie dotarliśmy.
Integracja sztucznej inteligencji
Rozwój sztucznej inteligencji ma swoje zalety i wady. W branży fintech i systemie bankowym obserwujemy aktywnych asystentów AI już w każdej aplikacji mobilnej. Nie łączą Państwa już bezpośrednio z operatorami. Odpowiedzi mogą Państwo otrzymywać od wirtualnego asystenta — sztucznej inteligencji.
Systemy AML/KYC są również aktywnie wdrażane w proces weryfikacji klientów. Sztuczna inteligencja już od dłuższego czasu zajmuje się punktową, biometryczną weryfikacją danych klientów. Obecnie wszystkie te systemy są stale udoskonalane: można przejść weryfikację wideo oraz otworzyć konto online. Wcześniej funkcje te również zapewniała sztuczna inteligencja, tyle że nazywano to systemem informatycznym przeprowadzającym weryfikację biometryczną. Obecnie wdrażane są nowe narzędzia, a sztuczna inteligencja rozszerza dostęp do baz danych i dokumentów. Ułatwia to pracę i zmniejsza obciążenie działów monitoringu finansowego oraz zgodności z przepisami. Sztuczna inteligencja pomaga wykryć pierwotne problemy u klienta, co może skutkować odmową otwarcia konta lub automatycznym zatwierdzeniem jego otwarcia.
Taki asystent oparty na sztucznej inteligencji będzie pełnił nie tylko funkcje bankowe. Być może będzie mógł składać dla Ciebie zamówienia i organizować dostawy, a także wykonywać inne codzienne zadania. Będzie to osobisty asystent finansowy, który pomoże Ci rozsądnie zarządzać pieniędzmi.
W ciągu ostatnich trzech lat obserwowaliśmy burzliwy rozwój sztucznej inteligencji. Z każdym rokiem proces ten nabiera coraz większego tempa. Błędów i usterek jest coraz mniej. Jednak obecnie sztuczna inteligencja znajduje się na pierwszym etapie rozwoju i wymaga ciągłego uczenia się. Aby wprowadzić swój produkt na rynek, zespół musi dokładnie dopracować swój model sztucznej inteligencji i zapewnić wysokiej jakości proces uczenia się.
Jako wadę mogę wskazać fakt, że sztuczna inteligencja na razie wymaga ręcznej weryfikacji. W systemie bankowym nie została jeszcze dopuszczona do podstawowych operacji finansowych: rozliczeń, kontroli bilansów, stanów środków i innych zadań.
Rozwój światowej branży fintech w najbliższych latach
Przejście na stablecoiny, globalizacja i odejście od gotówki — to nasza najbliższa przyszłość. Chociaż wolumen rozliczeń gotówkowych pozostaje stabilny, obserwuje się wzrost popytu na operacje z aktywami wirtualnymi i walutami kryptograficznymi. Myślę, że przyszłość należy do technologii blockchain.
Innowacje a ustawa o aktywach wirtualnych
Oczywiście w złożonej sytuacji, jaka zapanowała na Ukrainie, parlament powinien zajmować się procesami społeczno-gospodarczymi, a nie śledzić innowacje i rozwój fintechu. Chociaż jest to również ważna kwestia dla przyciągnięcia inwestorów.
Uważnie śledziłem proces opracowywania i uchwalania projektu ustawy o aktywach wirtualnych i kryptowalutach. Brałem udział w grupie roboczej zajmującej się tworzeniem tego dokumentu jako konsultant. Niestety, z pierwotnego tekstu projektu ustawy, który został przedłożony Radzie Najwyższej, praktycznie nic nie pozostało. W rezultacie parlament przegłosował i przyjął nową wersję ustawy o aktywach wirtualnych, wokół której toczyły się ożywione debaty, zwłaszcza dotyczące poprawek podatkowych.
Dla rynku ukraińskiego taki próg jest zbyt wysoki. Dlatego z nowej ustawy o aktywach wirtualnych będą mogli skorzystać jedynie duzi lub instytucjonalni gracze. Dla inwestorów dysponujących znacznie mniejszym budżetem dostęp do tego segmentu jest praktycznie zamknięty.
Przyszłość fintechu na Ukrainie
Inicjatywę w zakresie wprowadzania nowych projektów ustaw, zmian przepisów ustawy o bankach, działalności bankowej oraz odpowiednich aktów normatywnych powinien wykazać Narodowy Bank Ukrainy. To właśnie NBU powinien wyznaczać kierunek takich zmian.
Bank Narodowy powinien zajmować się nie tylko polityką pieniężną i stabilizacją kursu hrywny, co obecnie nie wychodzi mu zbyt dobrze. Nie jest to głównym zadaniem organu regulacyjnego. Głównym zadaniem NBU jest stymulowanie rynku i wzrostu gospodarczego, tworzenie warunków dla zdrowej konkurencji oraz podnoszenie poziomu i statusu naszego systemu bankowego. NBU mógłby przynajmniej aktywnie uczestniczyć w międzynarodowych forach, gdzie istnieje możliwość czerpania pomysłów na reorganizację ukraińskiego systemu bankowego.
Można by stworzyć najsilniejszy zespół, zorganizować forum lub kongres w celu opracowania strategii reorganizacji systemu bankowego. Należy pamiętać, że Ukraina ma ogromny potencjał dzięki swoim specjalistom i liderom w branży fintech, w tym tym, którzy aktywnie działają na terenie Unii Europejskiej.
Czytaj nas na Telegram i Sends
