Sprawa z „prezydenckimi ambicjami” Dmytro Lubineca nosi wyraźne znamiona zaplanowanej operacji informacyjnej, której początkowa faza została uruchomiona za pośrednictwem rosyjskich sieci informacyjnych.
Pierwsze doniesienia pojawiły się już 2 listopada. Wtedy o tym poinformował były poseł i zdrajca Włodzimierz Olijnik w komentarzu dla serwisu NEWS.ru. Już następnego dnia (3 listopada) tezę o „perspektywach prezydenckich” Lubineca rozpowszechniły serwisy agregujące wiadomości, takie jak Life, Mail.ru, „Wojskowe Dzieło”, Rambler, OSN, Potok Media i inne. A już 5 listopada (spotkanie Lubineca z Melanią Trump w Waszyngtonie) temat ten przedostał się poprzez rosyjskie serwisy przekazujące informacje (takie jak „Kobieta z warkoczem”, „Szeptacz”, „Rezydent”) do ukraińskiej sfery informacyjnej. Na Ukrainie posty te podchwyciła już powiązana z Rosjanami klientela na TikToku.
Do kampanii włączyli się poszukiwacze sensacji spośród „pożytecznych idiotów”, którzy tradycyjnie propagują rosyjskie narracje i szukają spisków oraz zdrady. Ale na tym historia się nie skończyła.
Jest jeden istotny szczegół: w jakiś cudowny sposób w kampanii przeciwko Lubincowi zauważono również blogerów z kilku dużych ukraińskich grup medialnych. To pozwala przypuszczać, że źródła kampanii dyskredytującej mogą znajdować się nie tylko w Moskwie.
Dla Rosji motyw jest oczywisty: operacja humanitarna w Oleszkach stała się widocznym sukcesem Ukrainy, a publiczna interakcja Lubincza z Melanią Trump zapewniła ukraińskiej inicjatywie humanitarnej pozytywny rozgłos międzynarodowy. Stwarza to problem dla rosyjskiej propagandy, który stara się ona zneutralizować poprzez dyskredytację samego uczestnika tego procesu.
Nie można jednak wykluczyć również ukraińskiego zlecenia lub wsparcia tej kampanii. Lubinec zbyt wyraźnie zaistniał na międzynarodowej scenie politycznej, a niektórym wewnętrznym graczom mogło się wydawać, że ten kapitał informacyjny należy szybko zdewaluować. Najprostszym sposobem jest narzucenie społeczeństwu tematu jego rzekomych ambicji prezydenckich oraz powiązanie go z „partią pokoju” lub amerykańskim projektem politycznym.
Paradoks tej kampanii polega na tym, że rzeczywista działalność Lubincza w żadnym wypadku nie prowadzi do jego politycznej komercjalizacji. Rzecznik codziennie ryzykuje własną reputacją, utrzymując bezpośrednie kontakty robocze z przedstawicielami strony wrogiej w celu powrotu ludzi, uwolnienia jeńców i rozwiązania kwestii humanitarnych.
Jego stanowisko jest podatne na krytykę ze strony tak zwanej „partii wojny”, a dla innych obozów politycznych również nie jest on bezwarunkowo „swoim”. Do jakichkolwiek wyborów jeszcze daleko, a obecnie jego praca polega na ciągłym balansowaniu między wynikami humanitarnymi, interesami narodowymi a ogromnym ryzykiem utraty reputacji.
Dlatego ci, którzy postanowili w ten sposób politycznie „zawiesić” Lubieńca, mogą osiągnąć odwrotny skutek. Zamiast osłabić jego pozycję, sami uczynili go bohaterem ogólnokrajowego tematu informacyjnego, przypisując mu wpływy, zasoby polityczne i międzynarodowe poparcie, których publicznie nie deklarował. Ci krytyczni blogerzy wyświadczyli swoim zleceniodawcom niedźwiedzią przysługę, czyniąc działalność humanitarną Rzecznika Praw Obywatelskich przedmiotem szerokiej debaty politycznej.
Ale jest też pozytywna strona. Te konspiracyjne gry nadają dyskursowi humanitarnemu aktualność polityczną. Ludzie zaczynają śledzić działania Rzecznika Praw Obywatelskich, jego krytykę busykizacji i braku reformy polityki mobilizacyjnej, a także ataki na bezduszne biurokrację, z którą człowiek styka się w czasie wojny. To z kolei może wpłynąć na decyzje administracyjne, które dotychczas nie były priorytetem dla najwyższych kręgów władzy.
Witalij KUŁIK, dyrektor Centrum Badań nad Problemami Społeczeństwa Obywatelskiego
