25 września 2026 r. — Dzień pamięci Eufrozynii z Aleksandrii
25 września 2026 roku prawosławni chrześcijanie czczą pamięć czcigodnej Eufrozynii z Aleksandrii, która żyła w V wieku. Zgodnie z tradycją kościelną porzuciła ona zwykłe życie, przyjęła życie monastyczne i przez wiele lat mieszkała w klasztorze męskim pod postacią mężczyzny. Według starego kalendarza dzień ten przypada na 8 października.
Dzień pamięci czcigodnej Eufrozynii Aleksandryjskiej obchodzony jest co roku 25 września według nowego stylu. W kalendarzu kościelnym według starego stylu juliańskiego data ta odpowiada 8 października. Właśnie dlatego w kalendarzach można spotkać obie daty. W 2026 roku 25 września przypada w piątek. Tego dnia w kalendarzach prawosławnych wspomina się czcigodną Eufrozynię Aleksandryjską. Należy ona do świętych czczonych w gronie czcigodnych, czyli osób znanych ze swojego życia monastycznego i duchowych wyczynów.
Nie jest to święto państwowe ani powszechny dzień wolny od pracy. Jego znaczenie wiąże się właśnie z tradycją kościelną i pamięcią o świętej. Dla wiernych dzień ten jest okazją do przypomnienia sobie życia Eufrozynii, modlitwy oraz skupienia się na tematach wiary, duchowego wyboru, samodyscypliny i miłosierdzia.
Kim była Eufrozyna z Aleksandrii
Eufrozyna żyła w V wieku w Aleksandrii Egipskiej. Jak wynika z jej żywotu, pochodziła z zamożnej rodziny chrześcijańskiej. Jej ojciec nazywał się Pafnutiusz, był człowiekiem wierzącym i wspierał klasztor. Matka Eufrozynii zmarła, gdy dziewczyna była jeszcze młoda, dlatego jej wychowaniem zajął się ojciec. To właśnie dzięki niemu od najmłodszych lat znała życie klasztorne. Eufrozyna była jedynaczką w rodzinie. Ojciec kochał córkę i pragnął dla niej dobrej przyszłości. Kiedy osiągnęła pełnoletność, Pafnutiusz postanowił wydać ją za mąż za mężczyznę z dobrej rodziny.
Jednak sama Eufrozyna nie chciała wychodzić za mąż. Według kościelnej tradycji pragnęła poświęcić swoje życie Bogu i zostać zakonnicą. Ten wybór stał się punktem zwrotnym w jej życiu. Dziewczyna zdawała sobie sprawę, że ojciec raczej nie zgodzi się na jej decyzję, dlatego postanowiła potajemnie opuścić rodzinny dom. Właśnie wtedy rozpoczęła się najbardziej niezwykła część jej historii. Eufrozynia postanowiła zmienić wygląd i zamieszkać w klasztorze męskim, nie ujawniając swojego prawdziwego imienia.
Dlaczego Eufrozyna żyła pod postacią mężczyzny
Zgodnie z hagiografią Eufrozyna potajemnie opuściła dom, gdy miała około 18 lat. Aby nikt jej nie rozpoznał, przebrała się za mężczyznę i przedstawiła się jako mnich o imieniu Izmaragd. W niektórych przekazach nazywana jest również mnichem Marinem, dlatego w różnych tekstach imię to może się różnić. Eufrozyna przybyła do klasztoru, który jej ojciec dobrze znał. Jednak nikt tam nie wiedział, kim naprawdę jest. Przełożony przyjął ją jako młodego mężczyznę i pozwolił jej pozostać w klasztorze. Początkowo Eufrozyna mieszkała wśród mnichów, ale z czasem poprosiła o pozwolenie na życie w odosobnieniu. Przyznano jej oddzielną celę, w której spędzała wiele czasu na modlitwie i praktykach duchowych.
Zgodnie z tradycją kościelną pod postacią mężczyzny mieszkała w klasztorze przez 38 lat. Przez cały ten czas jej prawdziwa płeć pozostawała tajemnicą dla pozostałych mnichów. Ten szczegół jest jednym z najbardziej znanych w jej żywocie. Właśnie dlatego Eufrozyna jest często wspominana jako święta, której historia wiąże się z niezwykłą jak na tamte czasy decyzją o całkowitej zmianie stylu życia na rzecz powołania monastycznego.
Jak ojciec spotkał swoją córkę i jej nie rozpoznał
W żywocie znajduje się jeszcze jeden dramatyczny szczegół. Po zniknięciu Eufrozynii jej ojciec, Pafnuty, bardzo za nią tęsknił i próbował odnaleźć córkę. Nie wiedział, dokąd ona odeszła i co się z nią stało. Pafnutiusz nadal odwiedzał klasztor, w którym mieszkał „Izmaragd”. Rozmawiał z tym mnichem, a nawet otrzymywał od niego duchowe rady.
Najbardziej zadziwiające jest to, że ojciec nie domyślał się, iż ma przed sobą własną córkę. Eufrozyna przez wiele lat strzegła swojej tajemnicy, nawet podczas rozmów z nim. Dla Pafnucjusza spotkania te były ważne. Uważał „Izmargada” za mądrego i doświadczonego duchowo mnicha, który mógł mu pomóc po zniknięciu córki. Dopiero pod koniec życia Eufrozyna wyjawiła ojcu prawdę. Wtedy dowiedział się, że przez wiele lat rozmawiał ze swoją córką, którą uważał za zaginioną.
Czym zapadła w pamięć czcigodna Eufrosyna
Tradycja kościelna opisuje Eufrozynię jako osobę, która bardzo poważnie podchodziła do swojego duchowego wyboru. Zrezygnowała z zamożnego życia i możliwości założenia rodziny, którą dla niej planował ojciec. Jej historia wiąże się z modlitwą, postem, odosobnieniem i życiem monastycznym. Jednocześnie należy pamiętać, że szczegóły jej biografii znane są przede wszystkim z żywotów kościelnych, dlatego warto je postrzegać właśnie w ramach tej tradycji. Eufrozyna spędziła wiele lat w klasztorze, nie ujawniając swojej tożsamości. Według przekazu zyskała znaczny autorytet duchowy wśród mnichów.
Po jej śmierci tajemnica wyszła na jaw. Ojciec i inni ludzie dowiedzieli się, kim naprawdę był mnich, którego znali jako Izmaragdę. Właśnie ta część historii sprawiła, że żywot Eufrozynii stał się jednym z najbardziej niezwykłych spośród opowieści o ascetkach. Pamięć o świętej zachowała się w kalendarzu prawosławnym. Oprócz 25 września wspomina się ją również 15 lutego według starego kalendarza, co odpowiada 28 lutego według nowego kalendarza.
Co oznacza imię Eufrozyna
Imię Eufrozyna ma starożytne greckie pochodzenie. Kojarzy się z wyrazami oznaczającymi „radość”, „wesołość” i „dobry nastrój”. To ciekawy szczegół, bo sama historia świętej wcale nie przypomina łatwego i beztroskiego życia. Wręcz przeciwnie, zgodnie z przekazem, Eufrozynia świadomie wybrała trudną drogę, która wymagała od niej wielkiej wytrwałości.
Imię Eufrozyna występuje również w innych tradycjach kościelnych oraz w różnych odmianach. W języku ukraińskim można również spotkać wariant Efrosynia, choć w tekstach kościelnych dotyczących świętej z Aleksandrii powszechnie stosowana jest forma Eufrozyna. Nie należy mylić Eufrozynii Aleksandryjskiej z innymi świętymi o tym samym lub podobnym imieniu. W szczególności kalendarz kościelny oddzielnie wymienia Eufrozynię Suzdalską. Są to różne postacie historyczne.
Co się robi w tym dniu
Dzień pamięci czcigodnej Eufrozynii nie wiąże się z żadnym odrębnym zestawem obowiązkowych tradycji obyczajowych. Główna część dnia dla wiernych związana jest z modlitwą i nabożeństwem. W świątyniach tego dnia można zwracać się do świętej w modlitwach, czytać jej żywot oraz śpiewać teksty liturgiczne poświęcone Eufrozynii. W tradycji prawosławnej istnieją dla niej osobne tropar, kondak, kanon i akafist. Można spędzić ten dzień w spokoju, poświęcić czas na modlitwę lub udać się do świątyni. Dla wielu wierzących kościelne dni pamiętne są również okazją do refleksji nad własnym życiem i podejmowanymi decyzjami.
Osobno można też zrobić coś dobrego dla innej osoby. Pomoc potrzebującym, wsparcie bliskiej osoby lub darowizna na cele charytatywne dobrze wpisują się w ogólne chrześcijańskie rozumienie miłosierdzia. Jednocześnie nie ma zasady, że właśnie tego dnia człowiek musi koniecznie wykonać jakąś konkretną czynność. Święto kościelne wiąże się przede wszystkim z upamiętnieniem świętej, modlitwą i nabożeństwem. Dlatego nie należy przekształcać tego dnia w zbiór przesądów. Ludowe przysłowia i wierzenia, które czasami przypisuje się różnym datom, nie są częścią samego żywota Eufrozynii.
O czym warto pamiętać w Dzień Eufrozynii
Historia czcigodnej Eufrozynii opowiada przede wszystkim o osobistym wyborze. Żyła w czasach, gdy przyszłość kobiety w znacznym stopniu zależała od rodziny, małżeństwa i pozycji społecznej. Zgodnie z tradycją kościelną Eufrozyna postanowiła samodzielnie wybrać drogę, którą uważała za swoje powołanie. W tym celu zrezygnowała z zamożnego życia i przez wiele lat mieszkała z dala od rodziny. Jej historia przypomina również o złożonych relacjach między osobistym wyborem a oczekiwaniami bliskich. Ojciec pragnął dla córki innej przyszłości, ale ostatecznie zaakceptował jej decyzję.
Szczególne miejsce w żywocie zajmują cierpliwość i wytrwałość. Eufrozyna przez dziesięciolecia trzymała się wybranego stylu życia i nie zdradzała swojej tajemnicy nawet najbliższej osobie. Właśnie dlatego pamięć o świętej może być dla wierzących czymś więcej niż tylko datą w kalendarzu. Jest to również okazja do rozmowy o wierze, sile przekonań, miłosierdziu i odpowiedzialności za własne wybory.
Czy 25 września jest dniem Eufrozynii w 2026 roku?
Tak. 25 września 2026 roku – piątek – to dzień pamięci czcigodnej Eufrozynii Aleksandryjskiej według kalendarza nowego. Według starego stylu jej pamiątka przypada na 8 października. Ukraińskie kalendarze kościelne na rok 2026 również wymieniają Eufrozynię Aleksandryjską wśród świętych, których upamiętnia się tego dnia. Ten dzień nie jest świętem państwowym, dlatego nie ma z tego powodu dodatkowego dnia wolnego. Obchodzą go przede wszystkim wierni prawosławni, którzy kierują się odpowiednim kalendarzem kościelnym. Dla osób o imieniu Eufrozyna lub Efrosyna data ta może być również dniem imienin. Jednocześnie konkretną datę imienin w tradycji kościelnej można ustalić zgodnie ze świętym, na cześć którego dana osoba została nazwana.
25 września można spędzić bez hucznych uroczystości. Dla osoby wierzącej jest to przede wszystkim dzień modlitwy i upamiętnienia świętej, a dla pozostałych – okazja, by dowiedzieć się więcej o niezwykłej historii kobiety, która żyła w Aleksandrii wiele wieków temu. Najważniejsze w tej historii nie jest niezwykły fakt życia pod cudzym imieniem, ale to, że Eufrozyna – zgodnie z tradycją kościelną – konsekwentnie trzymała się swojego duchowego wyboru. Właśnie za to czci się jej pamięć w tradycji prawosławnej.
