Święto 4 września: historia pierwszego podniesienia flagi nad Radą Najwyższą

4 września 1991 roku nad budynkiem Rady Najwyższej Ukrainy po raz pierwszy podniesiono niebiesko-żółtą flagę. Stało się to zaledwie dziesięć dni po ogłoszeniu niepodległości Ukrainy i po ostrych sporach w parlamencie. Początkowo obok niebiesko-żółtej flagi pozostawała flaga Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, ale później została ona usunięta.

 

4 września 1991 roku stał się ważną datą w historii współczesnej Ukrainy. Właśnie tego dnia niebiesko-żółta flaga po raz pierwszy powiewała nad budynkiem Rady Najwyższej. W tym momencie niepodległość Ukrainy została już ogłoszona, ale kwestia symboli państwowych pozostawała nadal ostatecznie nierozstrzygnięta. Wcześniej, 24 sierpnia 1991 roku, deputowani przyjęli Akt ogłoszenia niepodległości Ukrainy. Tego samego dnia niebiesko-żółtą flagę uroczyście wniesiono do sali obrad parlamentu. Nie podniesiono jej jednak wówczas nad kopułą Rady.

 

Dziesięć dni później kwestia ta została ponownie przedłożona pod obrady deputowanych. Na posiedzeniu 4 września przedstawiciele Rady Ludowej zaproponowali zawieszenie nad parlamentem narodowej niebiesko-żółtej flagi.

Dlaczego wokół flagi wywiązała się kontrowersja

Decyzja nie była łatwa. W Radzie Najwyższej utrzymywała się wówczas jeszcze znaczna większość komunistyczna, która nie chciała spieszyć się z wymianą symboliki radzieckiej. W międzyczasie pod murami parlamentu zgromadziły się tłumy. Domagali się oni, by nad budynkiem Rady powiewała właśnie ukraińska flaga narodowa. Presja ze strony społeczeństwa i spory wewnątrz parlamentu trwały dość długo.

 

W protokole posiedzenia Rady Najwyższej zachowały się szczegóły tej dyskusji. Posłowie proponowali wywieszenie niebiesko-żółtej flagi do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii symboliki państwowej. W tekście projektu uchwały wspomniano również, że niebiesko-żółta flaga symbolizuje Ukrainę poprzez obraz czystego nieba i pola pszenicy. Ostatecznie posłowie zgodzili się na wywieszenie flagi nad parlamentem.

Pierwsza flaga nad Radą Najwyższą

Początkowo nad budynkiem parlamentu powiewały dwie flagi — niebiesko-żółta flaga Ukrainy oraz czerwono-niebieska flaga Ukraińskiej SRR. Jednak taka sytuacja nie trwała długo. Społeczeństwo domagało się usunięcia sztandaru radzieckiego. Ostatecznie czerwono-niebieską flagę zdjęto, a nad Radą Najwyższą pozostała niebiesko-żółta. Właśnie ten moment stał się jednym z wyraźnych symboli przejścia Ukrainy od republiki radzieckiej do niepodległego państwa.

 

Warto podkreślić, że 4 września flaga ta nie miała jeszcze statusu oficjalnej flagi państwowej Ukrainy. Wówczas ustanowiono ją jako symbol narodowy na okres przejściowy. Ostatecznie kwestię tę rozstrzygnięto kilka miesięcy później.

Kiedy flaga stała się flagą państwową

28 stycznia 1992 roku Rada Najwyższa przyjęła uchwałę „O fladze państwowej Ukrainy”. Niebiesko-żółta flaga oficjalnie uzyskała status flagi państwowej Ukrainy. Później jej status jako symbolu państwowego został zapisany w Konstytucji Ukrainy z 1996 roku.

 

Flaga Ukrainy składa się z dwóch identycznych poziomych pasów — niebieskiego i żółtego. Stosunek szerokości flagi do jej długości wynosi 2:3. We współczesnej tradycji ukraińskiej kolory niebieski i żółty stały się jednymi z najbardziej rozpoznawalnych symboli państwa.

Historia flagi rozpoczęła się na długo przed rokiem 1991

Niebiesko-żółta flaga nie pojawiła się nagle wraz z ogłoszeniem niepodległości. Kolory te były używane w historii Ukrainy na długo przed odrodzeniem niepodległego państwa. Flagi narodowe zaczęły powracać do przestrzeni publicznej już pod koniec lat 80. Na przykład w kwietniu 1989 roku we Lwowie pod ukraińską flagą odbył się wiec upamiętniający ofiary tragedii w Czarnobylu.

 

W 1990 roku niebiesko-żółta flaga pojawiała się już nad budynkami rad lokalnych. 24 lipca 1990 roku uroczyście podniesiono ją nad Rada Miejska w Kijowie. A już w następnym roku pojawiła się ona nad centralnym organem ustawodawczym Ukrainy. Dlatego wydarzenie z 4 września 1991 roku nie było odosobnionym epizodem, lecz częścią procesu powrotu symboliki ukraińskiej do życia państwowego i społecznego.

Dlaczego właśnie 4 września stał się ważną datą

Podniesienie flagi nad Radą Najwyższą miało nie tylko znaczenie symboliczne, ale także polityczne. Niepodległość ogłoszono 24 sierpnia, ale Ukraina dopiero zaczynała budować własne instytucje państwowe. Flaga nad parlamentem pokazała, że zmiany zachodzą nie tylko na papierze. Na budynku głównego organu ustawodawczego kraju pojawił się symbol ukraińskiej państwowości.

 

Ówczesna sytuacja była szczególnie istotna również dlatego, że Ukraina dopiero wychodziła z systemu radzieckiego. Wiele instytucji państwowych nadal funkcjonowało według starych zasad, a kwestia nowej symboliki była wciąż przedmiotem dyskusji. Dlatego niebiesko-żółta flaga nad Radą Najwyższą stała się jednym z pierwszych widocznych symboli nowej Ukrainy.

Co stało się z flagą później

Po wydarzeniach z września 1991 roku niebiesko-żółta flaga stopniowo stała się nieodłączną częścią życia państwowego. Wykorzystywano ją podczas oficjalnych uroczystości, ceremonii państwowych i wydarzeń międzynarodowych. Z czasem flaga ukraińska pojawiała się daleko poza granicami Ukrainy. Wywieszono go na Mount Everest, gościł na antarktycznej stacji „Akademik Vernadski”, a także poleciał w kosmos wraz z pierwszym kosmonautą niepodległej Ukrainy, Leonidem Kadenyukiem. Flaga stała się również jednym z głównych symboli ukraińskich protestów, Rewolucji Godności oraz walki o niepodległość.

 

Po rozpoczęciu rosyjskiej agresji znaczenie flagi stało się jeszcze większe. Ukraińscy żołnierze zabierają ją na pozycje, wznoszą nad wyzwolonymi miastami i przechowują jako symbol walki. Na tymczasowo okupowanych terytoriach flaga ukraińska stała się również znakiem oporu. Ludzie chowają flagi, wywieszają je i czekają na moment, kiedy niebiesko-żółta flaga znów oficjalnie powiewa nad ich miastami.

Ciekawostki dotyczące 4 września

• Flaga nad Radą pojawiła się dziesięć dni po ogłoszeniu niepodległości. Akt proklamacji niepodległości został przyjęty przez deputowanych 24 sierpnia 1991 roku. Już 4 września flaga narodowa została podniesiona nad parlamentem.

• Początkowo flaga ta nie była flagą państwową. 4 września została ona ustanowiona jako symbol narodowy do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii symboliki państwowej. Oficjalnie niebiesko-żółta flaga stała się flagą państwową Ukrainy 28 stycznia 1992 roku.

• Początkowo nad Radą powiewały dwie flagi. Obok niebiesko-żółtej pozostawała czerwono-niebieska flaga Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. W odpowiedzi na żądania społeczeństwa flagę radziecką usunięto.

• Decyzję podjęto pod presją ludzi zgromadzonych na ulicy. Podczas gdy posłowie spierali się w sali obrad, przed parlamentem zebrał się wielki wiec. Uczestnicy domagali się wywieszenia flagi ukraińskiej nad kopułą Rady Najwyższej.

• Flaga została wniesiona do parlamentu już 24 sierpnia. Tego dnia pojawiła się bezpośrednio w sali obrad podczas historycznego posiedzenia, na którym ogłoszono niepodległość Ukrainy. Nad budynkiem zawisła już 4 września.

Jak dziś upamiętnia się tę datę

Nie ma osobnego ogólnokrajowego święta przypadającego właśnie 4 września. Jednocześnie rocznicę podniesienia flagi nad Radą Najwyższą regularnie upamiętniają parlament, instytucje państwowe, historycy i ukraińskie media. Datę tę wspomina się jako jeden z ważnych epizodów pierwszych dni niepodległości Ukrainy. W parlamencie organizowane są wydarzenia tematyczne, upamiętnia się posłów pierwszej kadencji oraz publikuje archiwalne zdjęcia i dokumenty.

 

Szczególną uwagę przyciągają zdjęcia z 1991 roku, na których widać, jak niebiesko-żółta flaga po raz pierwszy zostaje podniesiona nad kopułą Rady Najwyższej. Zdjęcia te stały się częścią wizualnej historii niepodległej Ukrainy. 4 września 1991 roku był dopiero początkiem długiej drogi. Ale właśnie wtedy ukraińska flaga po raz pierwszy zawisła nad budynkiem parlamentu niepodległej Ukrainy — i od tego czasu niebiesko-żółta flaga stała się nieodłączną częścią jej przestrzeni państwowej.

Czytaj nas na Telegram i Sends