Rada Najwyższa uchwaliła ustawę o integracji rynków energii Ukrainy i UE

Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła w drugim czytaniu oraz w całości ustawę o połączeniu rynków energii elektrycznej Ukrainy i Europy. Chodzi o projekt ustawy nr 12087-d, który przewiduje integrację ukraińskiego rynku energii z rynkiem europejskim.

Odpowiednia decyzja została podjęta na wtorkowym posiedzeniu plenarnym parlamentu.

„Za” ustawą autorstwa deputowanych Andrija Żupanina, Andrija Herusa, Maksyma Chłapuka i innych zagłosowało 245 parlamentarzystów.

„Ta ustawa ma na celu pełną synchronizację systemów energetycznych Ukrainy i Europy. Gdy występuje nadwyżka, możemy bez przeszkód eksportować energię, a gdy jest niedobór — importować. W Europie zdarzają się ujemne ceny energii elektrycznej. U nas nigdy tak nie było. Dlatego chcemy, aby dzięki tej ustawie tania energia z Europy mogła trafiać do Ukrainy” — skomentował przed głosowaniem przewodniczący komisji Rady Najwyższej ds. energetyki i usług komunalnych, Andrij Herus.

Według autora projektu ustawy, zastępcy przewodniczącego komisji Andrija Żupanina, ustawa w żaden sposób nie wpłynie na ceny energii elektrycznej dla ludności, a jej celem jest stopniowe wprowadzenie jednolitych zasad na rynkach.

„Ta ustawa przyniesie nam 500 mln euro w ramach programu Ukraine Facility” — podkreślił Żupanin.

Prezentując wcześniej projekt ustawy nr 12087-d na posiedzeniu komisji Rady Najwyższej ds. energetyki i usług komunalnych, Żupanin określił go jako wizjonerski, którego celem jest połączenie rynków energii elektrycznej Ukrainy i UE. Według niego po przyjęciu ustawy potrzebne będzie co najmniej 12–18 miesięcy na realizację tej integracji. Podczas posiedzenia plenarnego wskazał możliwe daty połączenia — 1 stycznia 2028 roku lub 1 stycznia 2029 roku, „ponieważ konieczne jest jeszcze przyjęcie szeregu aktów wykonawczych”.

Przede wszystkim Żupanin zaznaczył na posiedzeniu komisji, że ustawa znosi tzw. price capy (limity cenowe) na rynku energii elektrycznej.

„Na rynkach UE price capy mają raczej charakter techniczny i nie pełnią funkcji ograniczania cen, jak w Ukrainie. Zasadnicze stanowisko naszych partnerów z UE polegało na tym, że limity cenowe powinny zostać zniesione — i to jeszcze przed integracją rynków. Będzie to sygnał, że Ukraina jest gotowa pokazać swoje dążenie do wejścia na rynki europejskie. W związku z tym price capy zostaną zniesione od 1 maja 2027 roku” — wyjaśnił Żupanin.

Jednocześnie doprecyzował, że krajowy regulator energetyczny NКRЕKP „może, w przypadku ogłoszenia stanu nadzwyczajnego w energetyce, powrócić do rozważania idei limitów cenowych (price capów)”. Jednak — jak zaznaczył — nie będzie to taka sama procedura jak obecnie, lecz możliwość szybkiego reagowania na sytuacje kryzysowe w energetyce, na przykład gdy zostanie zniszczona część mocy wytwórczych i nie będzie możliwe powstrzymanie wzrostu cen energii elektrycznej.

Kolejną normą wprowadzaną przez ustawę jest utrzymanie konkursów na nowe moce wytwórcze tylko do 1 maja 2028 roku.

„Nasi europejscy partnerzy traktują takie konkursy (kiedy ‘Ukrenergo’ z taryfy przesyłowej rekompensuje nakłady inwestycyjne na obiekty wytwórcze – red.) jako ukrytą formę wsparcia biznesu przez państwo. Dlatego do 1 maja 2027 roku ‘Ukrenergo’ będzie mogło przeprowadzać takie konkursy jak dotychczas, do 1 maja 2028 roku obowiązywać będzie okres przejściowy i konkursy będą organizowane tylko w regionach deficytowych energetycznie. I to wszystko” — wyjaśnił Żupanin.

Ponadto ustawa utrzymuje na 10 lat zasadę rozliczania taryfy przesyłowej dla instalacji magazynowania energii, zgodnie z którą opłata naliczana jest jedynie od różnicy między energią wprowadzoną do magazynu a energią z niego pobraną — dla inwestorów, którzy będą posiadać instalacje magazynowania energii lub warunki techniczne ich przyłączenia do 1 maja 2027 roku. W przeciwnym razie kwestia opłat za taryfę przesyłową dla takich instalacji pozostaje w gestii NКRЕKP.

Przewodniczący komisji ds. energetyki Andrij Herus, komentując projekt ustawy, wskazał jako pozytyw to, że przepisy wchodzą w życie stopniowo, co zapewnia rynkowi przewidywalność.

Jak informowano, 22 lipca Rada Najwyższa przyjęła w pierwszym czytaniu projekt ustawy nr 12087-d „O zmianie niektórych ustaw Ukrainy w zakresie wdrożenia norm prawa europejskiego dotyczących integracji rynków energii, zwiększenia bezpieczeństwa dostaw oraz konkurencyjności w sektorze energetycznym”. Jak poinformowało Ministerstwo Energetyki, propozycja legislacyjna została opracowana na podstawie dziewięciu aktów prawa energetycznego UE i ma na celu stworzenie niezbędnych podstaw prawnych do pełnej integracji rynku energii elektrycznej Ukrainy z jednolitym rynkiem europejskim na zasadzie wzajemności.

Dokument przewiduje w szczególności integrację krótkoterminowych (spotowych) rynków energii elektrycznej Ukrainy i UE (tzw. market coupling) oraz rynków bilansujących, co oznacza zwiększenie płynności rynku, uproszczenie warunków handlu energią z UE, efektywne wykorzystanie przepustowości połączeń międzysystemowych, zwiększenie elastyczności systemu energetycznego oraz dostęp do rezerw UE.

Projekt ustawy przewiduje również dodatkowe mechanizmy ochrony praw konsumentów oraz wzmocnienie ich roli na rynku poprzez zwiększenie przejrzystości warunków dostaw i wprowadzenie narzędzi do porównywania ofert dostawców, a także stworzenie warunków do udziału konsumentów w innych segmentach rynku, w szczególności w rynku usług pomocniczych.

W resorcie zaznaczono, że przyjęcie dokumentu w całości umożliwi synchronizację rynków energii elektrycznej na początku 2027 roku.

Przypomnijmy, że Rada Najwyższa przyjęła projekt ustawy dotyczący samorządu, który ma umożliwić uzyskanie 400 mln euro od UE.

Komisja Europejska kontynuuje przygotowania techniczne do udzielenia Ukrainie pożyczki w wysokości 90 mld euro, mimo blokowania decyzji przez premiera Węgier, Viktora Orbána.

Rząd Czech wyraził pełne poparcie dla Ukrainy i dąży do jak najszybszego odblokowania kredytu UE w wysokości 90 miliardów euro, jednocześnie nie gwarantując jego finansowania.

Ursula von der Leyen zapewniła, że Ukraina otrzyma kredyt z UE.

Węgry blokują kredyt UE: czynnik Orbána oraz nowe ryzyka dla Ukrainy.

Czytaj nas na Telegram i Sends