Mimo że UE przedłużyła tymczasową ochronę dla ukraińskich uchodźców do 2027 roku oraz zagwarantowała im dostęp do mieszkania, rynku pracy, edukacji i opieki medycznej, sytuacja pod wieloma względami już się zmienia.
Ograniczanie świadczeń pieniężnych oraz nasilanie się negatywnych nastrojów wobec uchodźców w praktyce uruchamia nowe przemieszczenia migracyjne wewnątrz Unii Europejskiej. Czy uchodźcy, którzy utracą tymczasową ochronę UE w 2027 roku, są gotowi wracać do Ukrainy — analizowaliśmy w poprzednich materiałach. Na razie wyraźniejszy wydaje się inny scenariusz — Ukraińcy będą szukać lepszych regionów i możliwości życia w Europie.
Jednak obecnie dla wielu przeprowadzka w nowe miejsce jest bardziej złożoną decyzją niż tylko kwestia wysokości świadczeń czy innych form wsparcia socjalnego. Istotnym czynnikiem staje się możliwość adaptacji oraz perspektywy życiowe. W niektórych, nawet zamożnych krajach, narasta bowiem radykalizacja nastrojów wobec migrantów. W zależności od woli politycznej państwo może nie tylko ograniczać świadczenia socjalne, lecz także wprowadzać dodatkowe bariery i ograniczenia dla przybyłych. O nowych przepływach migracyjnych oraz najlepszych krajach dla uchodźców — szerzej w materiale UA.News.
Napływ uchodźców z Ukrainy trwa
W 2025 roku rozpoczęła się nowa fala migrantów wojennych z Ukrainy. Według danych Eurostatu rekordowy był wrzesień, kiedy kraje UE zatwierdziły 79 205 nowych wniosków o tymczasową ochronę dla Ukraińców. Był to najwyższy wynik od dwóch lat.
Główną przyczyną boomu migracyjnego stało się zezwolenie na wyjazd za granicę dla mężczyzn w wieku od 18 do 22 lat. Dodatkowo wpływ miało nasilenie ostrzałów miast, zwłaszcza w regionach przyfrontowych.
W kolejnych miesiącach liczba wniosków spadła, jednak napływ uchodźców nie ustał. Oficjalne statystyki UE pokazują, że tylko w okresie od 30 października do 30 listopada 2025 roku tymczasową ochronę uzyskało 30 615 Ukraińców (+0,7%).
W tym czasie wzrost liczby przybyłych z Ukrainy odnotowano w 21 z 26 państw UE. Największy bezwzględny przyrost zaobserwowano w Niemczech (+11 040; +0,9%), Polsce (+3745; +0,4%) oraz Hiszpanii (+2810). Wśród pięciu państw UE, w których odnotowano spadek, znalazły się Francja (-870; -1,6%) oraz Litwa (-575; -1,1%).
Podsumowując dane na koniec 2025 roku, w krajach Europy mieszkało ponad 4,33 mln Ukraińców ze statusem tymczasowej ochrony. Najczęściej nasi rodacy osiedlali się w następujących państwach:
- Niemcy — około 1,24 mln Ukraińców (prawie 29% ogólnej liczby osób objętych tymczasową ochroną w UE).
- Polska — około 969 tys. (22%).
- Czechy — około 393 tys. (9%).
Jeśli rozpatrywać liczbę uchodźców w przeliczeniu na mieszkańca, Czechy zajmują pierwsze miejsce w UE — Ukraińcy, którzy otrzymali tam schronienie, stanowią niemal 4% ludności (w listopadzie 2025 roku w Czechach przebywało prawie 400 tys. Ukraińców). Jedynym krajem w Europie z wyższym względnym odsetkiem uchodźców jest Mołdawia, która nie należy do Unii Europejskiej.
Wybór nowego kraju: świadczenia i inne czynniki
Wybierając nowy kraj do życia, Ukraińcy najczęściej kierują się swobodnym dostępem do opieki medycznej, edukacji oraz możliwością legalnego zatrudnienia. Dla wielu istotne jest także posiadanie w nowym kraju znajomych lub kontaktów w ukraińskiej diasporze, które pomogą w adaptacji. Ważnymi czynnikami pozostają również poziom świadczeń socjalnych, bliskość geograficzna Ukrainy oraz niski próg językowy.
Choć wsparcie finansowe należy do kluczowych motywów przeprowadzki, Ukraińcy muszą uwzględniać zmiany związane z oznakami spowolnienia gospodarczego w Europie. W 2026 roku wysokość świadczeń dla uchodźców nie będzie już tak hojna jak wcześniej. Większość państw zaczyna ograniczać finansowanie lub zaostrzać warunki jego otrzymania.
Niemcy. Władze RFN zaplanowały istotne zmiany w wypłatach dla Ukraińców: osoby, które przybyły po 1 kwietnia 2025 roku, będą otrzymywać niższe świadczenie — około 441 euro — zamiast dotychczasowego Bürgergeld (563 euro). Wobec uchodźców, którzy przybyli wcześniej, wprowadzane są bardziej rygorystyczne wymagania dotyczące zatrudnienia. W 2026 roku Ukraińcy uprawnieni do Bürgergeld będą otrzymywać miesięcznie:
- Dzieci do 5 lat — 357 euro.
- Dzieci od 6 do 13 lat — 390 euro.
- Młodzież od 14 do 17 lat — 471 euro.
- Dorośli niezdolni do pracy — 451 euro.
- Małżeństwa (na osobę) — 509 euro.
- Samotni dorośli — 563 euro.
Belgia. Według różnych danych uchodźcy mogą otrzymywać około 1100 euro miesięcznie, co jest jednym z najwyższych poziomów wsparcia w UE. W 2026 roku wysokość świadczeń dla Ukraińców w Belgii będzie zależeć od sytuacji rodzinnej:
- Samotny dorosły — 1 139,97 euro miesięcznie.
- Małżeństwo lub para — po 758,64 euro na osobę.
- Dodatek na dziecko — od 150 do 220 euro miesięcznie.
- Maksymalna kwota dla rodziny — do 1 537,90 euro miesięcznie.
Irlandia. W kraju funkcjonują programy wsparcia finansowego dla gospodarzy przyjmujących uchodźców w swoich domach — otrzymują oni około 800 euro miesięcznie. W 2026 roku nowo przybyłym z Ukrainy zapewnione będzie bezpłatne zakwaterowanie przez 30 dni zamiast dotychczasowych 90. Uchodźcy mają także prawo do cotygodniowych świadczeń socjalnych: dorośli — 38,8 euro; dzieci — 29,8 euro.
Niderlandy. Uchodźcy posiadający pracę i mieszkający w ośrodkach zakwaterowania muszą opłacać media — wysokość opłat zależy od dochodu. Przewidziane są także dodatki: na odzież — 62,66 euro, na wydatki osobiste — 77,16 euro dla wszystkich kategorii uchodźców.
W Niderlandach wypłacany jest również dodatek żywnościowy w wysokości od 252 do 189 euro na osobę, w zależności od sytuacji rodzinnej. Państwo zapewnia także oddzielne wsparcie żywnościowe dla dzieci — od 210 do 157 euro.
Należy podkreślić, że świadczenia pieniężne nie są decydującym czynnikiem dla wszystkich kategorii ukraińskich uchodźców. Świadomy wybór miejsca przeprowadzki często zależy od poziomu wykształcenia, kwalifikacji, sytuacji finansowej oraz kontaktów biznesowych. Na przykład zamożniejsi Ukraińcy w ostatnich latach najczęściej wybierali Austrię lub Niemcy ze względu na wysoki poziom bezpieczeństwa i komfort życia. Osoby mniej zamożne i z niższym poziomem wykształcenia zazwyczaj pozostają w krajach sąsiednich, do których udało im się wyjechać — najczęściej są to Polska i Mołdawia.
Najlepsze kraje do życia: warunki się zmieniają
Lista popularnych krajów wybieranych przez Ukraińców do przeprowadzki stopniowo się zmienia. W dużej mierze wynika to z rewizji polityki państwowej oraz radykalizacji nastrojów społecznych wobec migrantów. Alternatywne źródła badań wskazują na przykład, że według stanu na październik 2025 roku w Polsce faktycznie mieszkało jedynie 600–700 tys. Ukraińców, zamiast oficjalnie podawanych około 1 mln osób. Tę rozbieżność tłumaczy się wyjazdami Ukraińców z Polski do innych krajów.
Niedawno pojawiły się także nowe dane dotyczące dynamiki przepływów migracyjnych w Niemczech. Według stanu na 31 stycznia 2026 roku kraj opuściło ponad 471 tys. uchodźców, którzy uciekli przed wojną w Ukrainie. Statystyki podało niemieckie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych.
Zgodnie z aktualnymi danymi w Niemczech przebywa obecnie 1,157 mln ukraińskich uchodźców. Wśród nich jest około 484 tys. mężczyzn oraz 672 tys. kobiet, z czego około 305 tys. stanowią osoby niepełnoletnie.
Zmiany w przepływach migracyjnych wiąże się przede wszystkim z ograniczaniem świadczeń socjalnych oraz zaostrzeniem wymogów dotyczących zatrudnienia.
Jednocześnie niemieckie MSW nie spodziewa się, by w najbliższej przyszłości liczba uchodźców przybywających do UE i Niemiec znacząco się zmniejszyła, biorąc pod uwagę trwającą wojnę, ciągłe ostrzały oraz sytuację gospodarczą w Ukrainie.
Czytaj także:
Ukraińscy uchodźcy stracą tymczasową ochronę w UE: czy są gotowi wrócić?
