Święto 18 września 2026 r — Dzień Marynarki Wojennej Chorwacji: jak obchodzą to święto marynarze wojskowi
18 września w Chorwacji obchodzony jest Dzień Sił Morskich – święto poświęcone chorwackim siłom morskim i ich historii. Zostały one oficjalnie utworzone we wrześniu 1991 roku, kiedy kraj przechodził wojnę o niepodległość i tworzył własne siły zbrojne. W tym dniu odbywają się uroczystości, upamiętnia się poległych marynarzy, składa się wieńce, organizuje koncerty, a czasami udostępnia się okręty wojskowe zwiedzającym.
Dzień Chorwackiej Marynarki Wojennej obchodzony jest co roku 18 września. W języku chorwackim data ta nosi nazwę „Dan Hrvatske ratne mornarice”. Jest to święto zawodowe krajowej marynarki wojennej, związane z wydarzeniami z września 1991 roku. Właśnie wtedy w Chorwacji rozpoczęto tworzenie własnej floty wojennej w ramach nowych sił zbrojnych. W 2026 roku Dzień Marynarki Wojennej przypada w piątek, 18 września. W tym roku data ta ma szczególne znaczenie symboliczne, ponieważ mija 35 lat od utworzenia chorwackich sił morskich. Oficjalnie Marynarka Wojenna została utworzona 12 września 1991 roku na mocy dekretu prezydenta Franja Tuđmana, a dzień 18 września stał się później dniem służby.
Święto to poświęcone jest nie tylko współczesnym marynarzom. Tego dnia upamiętnia się również osoby, które służyły we flocie podczas wojny o niepodległość Chorwacji i poległy. Właśnie pamięć o nich stanowi ważną część oficjalnych uroczystości.
Jak powstała chorwacka marynarka wojenna
Historia współczesnej chorwackiej marynarki wojennej rozpoczęła się w jednym z najtrudniejszych okresów dla kraju. W 1991 roku Chorwacja ogłosiła niepodległość od Jugosławii, po czym wybuchła wojna. Nowe państwo musiało stworzyć własne siły zbrojne, w szczególności siły do ochrony wybrzeża, wysp i wód terytorialnych. 12 września 1991 roku prezydent Chorwacji Franjo Tuđman podpisał dekret o utworzeniu Chorwackich Sił Morskich jako odrębnego rodzaju Sił Zbrojnych Republiki Chorwacji. Pierwszym dowódcą został admirał Svetko Letica. Później jego imieniem nazwano bazę wojskową, w której mieści się dowództwo marynarki wojennej.
Flota powstawała dosłownie w trakcie działań wojennych. We wrześniu 1991 roku siły chorwackie otrzymały pierwsze okręty, a część statków udało się przejąć w stoczni remontowej w Sibeniku. Według danych Ministerstwa Obrony Chorwacji chodziło wówczas o około 30 okrętów wojennych. Pierwsze lata były bardzo trudne. Kraj nie dysponował jeszcze dużą, nowoczesną flotą, a trzeba było ją stworzyć praktycznie od zera. Marynarze wojskowi wraz z oddziałami brzegowymi brali udział w obronie wybrzeża i operacjach wojennych.
Jaką rolę odegrały siły morskie podczas wojny
Chorwackie siły morskie odegrały ważną rolę podczas wojny o niepodległość. Brały udział w działaniach na Morzu Adriatyckim i pomagały w obronie chorwackiego wybrzeża. Według danych Ministerstwa Obrony Chorwacji flota brała również udział w przełamaniu blokady morskiej oraz w zapewnianiu łączności między poszczególnymi regionami kraju. Jednym z ważnych zadań było utrzymywanie łączności między południowymi regionami kraju a resztą Chorwacji. Szczególnie trudna była sytuacja w okolicach Dubrownika. Chorwackie siły morskie pomagały w zapewnieniu połączeń z miastem w bardzo trudnych warunkach.
Flota wspierała również operacje wzdłuż wybrzeża i brała udział w działaniach wojskowych związanych z wyzwoleniem terytoriów. Wśród operacji, w których wspomina się o chorwackiej marynarce wojennej, znajdują się „Maslenica”, „Błyskawica” i „Burza”. Dlatego we współczesnej Chorwacji Dzień Marynarki Wojennej ma nie tylko znaczenie zawodowe, ale także historyczne. Podczas oficjalnych uroczystości wspomina się pierwsze lata istnienia floty, jej rozwój oraz wkład marynarzy w wojnę o niepodległość. Osobno oddaje się hołd tym, którzy zginęli podczas służby.
Dlaczego właśnie 18 września
Data 18 września wiąże się z wydarzeniami z września 1991 roku, kiedy to tworzono nową chorwacką flotę. Ministerstwo Obrony Chorwacji wyjaśnia również wybór tej daty historycznym powiązaniem z wydarzeniami z 887 roku oraz zwycięstwem księcia Branimira nad Wenecją w środkowej Dalmacji. Tę historyczną symbolikę połączono później z przełomowymi wydarzeniami z września 1991 roku.
Oznacza to, że Dzień Marynarki Wojennej ma kilka poziomów znaczenia. Przypomina on o dawnej historii morskiej Chorwacji, utworzeniu współczesnej marynarki wojennej oraz udziale marynarzy w wojnie o niepodległość. Dla żołnierzy jest to święto zawodowe, a dla państwa – okazja do podkreślenia roli morza w zapewnieniu bezpieczeństwa narodowego. Istotne jest również to, że Chorwacja posiada bardzo długą linię brzegową Morza Adriatyckiego oraz liczne wyspy. Dlatego kontrola i ochrona przestrzeni morskiej mają dla kraju szczególne znaczenie. Obecnie zadania Marynarki Wojennej obejmują ochronę suwerenności, integralności terytorialnej oraz interesów narodowych Chorwacji na morzu.
Jak obchodzi się Dzień Marynarki Wojennej
Uroczystości zazwyczaj składają się z kilku części. Przedstawiciele wojska i władz państwowych biorą udział w uroczystych ceremoniach, uczestniczą w defilacjach, wygłaszają przemówienia i wręczają odznaczenia żołnierzom. Przypomina się również historię floty oraz ludzi, którzy zginęli podczas służby. Osobną tradycją jest składanie wieńców i zapalanie świec. Niesie się je do pomników poległych obrońców oraz miejsc związanych z historią Marynarki Wojennej. Tradycja morska przewiduje również zrzucanie wieńca do wody ku pamięci poległych marynarzy.
Na przykład podczas obchodów Dnia Marynarki Wojennej w Ploče okręt wojskowy przepłynął przez Kanał Neretwy, a podczas rejsu do wody zanurzono wieniec ku czci poległych marynarzy. Następnie odbyła się główna uroczystość na nabrzeżu pasażerskim. Wydarzenie zakończyło się minutą ciszy ku pamięci poległych chorwackich żołnierzy. Kolejną tradycją są występy muzyczne. Orkiestra Chorwackich Sił Morskich może wykonywać poranne marsze, a wieczorem w miastach odbywają się koncerty. W różnych latach takie występy miały miejsce między innymi na nabrzeżu w Splicie.
Okręty są otwarte dla zwiedzających
Dzień Marynarki Wojennej w Chorwacji nie zawsze ogranicza się do ceremonii wojskowych. W niektórych latach mieszkańcy miast i turyści mieli możliwość wejścia na pokład okrętów wojskowych i obejrzenia ich wnętrza. Tradycję tę kontynuowano m.in. w Splicie, Puli, Omiszu, Makarskiej i Szybeniku. Pozwala to osobom cywilnym bliżej zapoznać się z pracą marynarzy wojskowych. Na okrętach można obejrzeć wyposażenie, pokład, środki łączności i inne elementy służby. Dla dzieci takie wydarzenia są szczególnie interesujące, ponieważ okręt wojskowy można zobaczyć nie tylko z daleka w porcie.
Podczas uroczystości jubileuszowych organizowane są również wystawy, koncerty i inne wydarzenia publiczne. Żołnierze prezentują sprzęt, opowiadają o historii jednostek i wręczają odznaczenia żołnierzom. W ten sposób Dzień Marynarki Wojennej staje się bardziej otwarty dla społeczeństwa.
Jakie zadania stoją dziś przed chorwacką marynarką wojenną
Współczesne chorwackie siły morskie realizują znacznie więcej zadań niż tylko patrolowanie morza. Odpowiadają za ochronę suwerenności i integralności terytorialnej kraju na morzu. Ponadto marynarka wojenna może wspierać struktury cywilne i brać udział w operacjach międzynarodowych. Po przystąpieniu Chorwacji do NATO rola marynarki wojennej uległa rozszerzeniu. Chorwaccy marynarze biorą udział w międzynarodowych misjach i ćwiczeniach wraz z żołnierzami innych krajów. Ministerstwo Obrony Chorwacji poinformowało, że przedstawiciele marynarki wojennej brali udział w międzynarodowych operacjach ONZ, NATO i UE.
Flota chorwacka realizuje również zadania związane z bezpieczeństwem Adriatyku. Należą do nich: nadzór nad przestrzenią morską, ochrona wód terytorialnych oraz wsparcie straży przybrzeżnej. Istotną rolę odgrywają również systemy nadzoru przybrzeżnego. Osobnym kierunkiem działań jest modernizacja. W latach 2025–2026 Chorwacja kontynuuje modernizację swoich sił zbrojnych, a wśród projektów dotyczących Marynarki Wojennej znajduje się rozwój straży przybrzeżnej oraz przygotowania do zakupu wielozadaniowego okrętu typu korweta. Ministerstwo Obrony określa ten zakup jako jeden z kluczowych projektów modernizacji floty i wzmocnienia kontroli nad Adriatykiem.
Ciekawostki dotyczące Dnia Marynarki Wojennej Chorwacji
Pierwszym dowódcą Marynarki Wojennej był admirał Sveto Letica. Stanął on na czele floty na samym początku jej istnienia w 1991 roku. Dzisiaj jego imię nosi baza wojskowa, w której mieści się dowództwo Marynarki Wojennej.
Współczesna flota powstawała w czasie wojny. We wrześniu 1991 roku siły chorwackie otrzymały pierwsze okręty, a część statków wojskowych przejęto w stoczni remontowej w Šibeniku. Był to jeden z pierwszych kroków w kierunku stworzenia pełnoprawnej marynarki wojennej.
W Dzień Marynarki Wojennej kultywowana jest morska tradycja upamiętniania. Na cześć poległych marynarzy wrzuca się do morza wieniec. Rytuał ten odbywał się m.in. podczas uroczystości w Ploče oraz podczas obchodów jubileuszowych w Splicie.
Święto obchodzone jest nie tylko w jednostkach wojskowych. W różnych latach główne uroczystości odbywały się w Splicie, Ploče i Rijece. Program mógł obejmować ceremonie wojskowe, koncerty, uroczystości upamiętniające oraz możliwość zwiedzania okrętów.
Chorwackie Siły Morskie są ściśle związane z morską historią kraju. W oficjalnych materiałach podkreśla się, że współczesna flota stanowi część znacznie dłuższej chorwackiej tradycji morskiej. Właśnie dlatego podczas Dnia Marynarki Wojennej wspomina się nie tylko wydarzenia z 1991 roku, ale także wcześniejszą historię chorwackiej żeglugi.
Co oznacza Dzień Marynarki Wojennej dla Chorwacji
18 września to dla Chorwacji przede wszystkim dzień pamięci i zawodowego szacunku dla marynarzy wojskowych. Tego dnia upamiętnia się tych, którzy tworzyli flotę w 1991 roku, służyli podczas wojny i polegli podczas wykonywania zadań. Jednocześnie mówi się o współczesnych zadaniach Marynarki Wojennej i jej roli w zapewnieniu bezpieczeństwa kraju. Dla ludności cywilnej jest to również okazja, by lepiej zrozumieć, dlaczego morze jest tak ważne dla Chorwacji. Morze Adriatyckie stanowi integralną część gospodarki, turystyki, transportu i codziennego życia kraju. Dlatego ochrona przestrzeni morskiej ma znaczenie nie tylko dla wojska, ale także dla całego państwa.
W 2026 roku Dzień Marynarki Wojennej Chorwacji będzie obchodzony 18 września, 35 lat po utworzeniu współczesnych sił morskich. Głównymi elementami uroczystości pozostają tradycyjnie uroczyste ceremonie, oddanie hołdu poległym, wręczanie odznaczeń wojskowych, wydarzenia muzyczne oraz pokaz floty.
Czytaj nas na Telegram i Sends
