Święto 8 sierpnia 2026 r.: w Iraku upamiętnia się zakończenie wojny z Iranem

8 sierpnia w Iraku obchodzono w sposób uroczysty tzw. Dzień Wielkiego Zwycięstwa — datę związaną z zakończeniem ośmioletniej wojny z Iranem. Właśnie tego dnia w 1988 roku ONZ ogłosiła, że Iran i Irak zgodziły się na zaprzestanie działań wojennych zgodnie z rezolucją Rady Bezpieczeństwa nr 598. Jednocześnie data ta ma złożony kontekst historyczny, ponieważ za czasów Saddama Husajna przekształcono ją w wielkie święto państwowe, przedstawiając wynik wojny jako zwycięstwo Iraku.

 

8 sierpnia wiąże się z jednym z najtrudniejszych konfliktów współczesnej historii Bliskiego Wschodu – wojną irańsko-iracką z lat 1980–1988. Wojna rozpoczęła się we wrześniu 1980 roku, kiedy Irak rozpoczął inwazję na Iran. Konfrontacja szybko przerodziła się w wojnę na wielką skalę, która trwała prawie osiem lat.

 

W tym czasie zginęły setki tysięcy ludzi, a ogólne straty ludzkie szacuje się na około setki tysięcy, a nawet blisko miliona, w zależności od metodologii obliczeń. Wojna spowodowała ogromne straty gospodarcze w obu krajach. Towarzyszyły jej również ataki rakietowe na miasta, użycie broni chemicznej oraz ciężkie straty wśród ludności cywilnej. Dlatego 8 sierpnia stał się dla Iraku symboliczną datą, związaną przede wszystkim z zakończeniem wieloletnich działań wojennych.

Jak doszło do zakończenia wojny

Jednym z głównych dokumentów, który wytyczył drogę do zakończenia wojny, była rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 598. Została ona przyjęta jednogłośnie 20 lipca 1987 roku. Dokument ten wymagał od Iranu i Iraku zaprzestania działań wojennych, wycofania wojsk do granic uznanych przez społeczność międzynarodową oraz rozpoczęcia negocjacji w sprawie rozwiązania konfliktu. Początkowo bardzo trudno było dojść do porozumienia w sprawie zakończenia wojny. Obie strony poniosły ogromne straty, ale nie chciały przyznać się do porażki. Sytuacja uległa zmianie w 1988 roku po zakrojonych na szeroką skalę działaniach wojennych i udanej kontrofensywie Iraku.

 

8 sierpnia 1988 roku sekretarz generalny ONZ ogłosił, że Iran i Irak zgodziły się przestrzegać rezolucji nr 598 i zaprzestać działań wojennych. Właśnie dlatego data ta stała się symboliczna dla Iraku. Jednocześnie faktyczne zawieszenie broni zaplanowano na 20 sierpnia 1988 roku, kiedy to oficjalnie weszło w życie zawieszenie broni. To ważne wyjaśnienie: 8 sierpnia to data ogłoszenia porozumienia o zawieszeniu broni, a 20 sierpnia – data jego faktycznego wejścia w życie.

Dlaczego ten dzień nazwano Dniem Wielkiego Zwycięstwa

Nazwa „Dzień Wielkiego Zwycięstwa” pojawiła się w państwowej propagandzie Iraku za czasów Saddama Husajna. Jego reżim przedstawiał zakończenie wojny jako triumf armii irackiej i samego Iraku. W kraju organizowano huczne uroczystości, a 8 sierpnia stał się ważną datą w oficjalnym kalendarzu reżimu. W swoich przemówieniach Saddam Hussein nazywał 8 sierpnia dniem zwycięstwa i wspominał o nim jako o jednym z najważniejszych momentów w historii kraju. Łączył tę datę z zakończeniem ośmioletniej wojny i twierdził, że to właśnie sukcesy militarne Iraku zmusiły Iran do zgodzenia się na zaprzestanie działań wojennych.

 

W jednym z przemówień Husajn nazwał 8 sierpnia „dniem wszystkich dni” i mówił o nim jako o zwycięstwie Iraku. Takie przemówienia były co roku transmitowane w telewizji i radiu, a data ta służyła do umacniania wizerunku Saddama jako przywódcy, który rzekomo doprowadził kraj do zwycięstwa.

Jak obchodzono 8 sierpnia w Iraku

W czasach rządów Saddama Husajna 8 sierpnia było ważnym świętem państwowym. W Bagdadzie i innych miastach odbywały się uroczystości, a przywódcy kraju wygłaszali przemówienia. Centralne miejsce w tych wydarzeniach zajmowała armia, weterani wojenni oraz pamięć o poległych żołnierzach. Obchody towarzyszyła symbolika wojskowa i wydarzenia o charakterze patriotycznym. W stolicy ludzie wychodzili na ulice, a media państwowe poświęcały wiele uwagi armii i wydarzeniom wojennym.

 

W 1988 roku, po ogłoszeniu porozumienia o zawieszeniu broni, w Bagdadzie i innych częściach Iraku odbywały się masowe uroczystości. Ludzie wychodzili na ulice, okazując radość z zakończenia wieloletniej wojny. Później 8 sierpnia pozostało ważną datą dla reżimu Husajna. Co roku prezydent wygłaszał przemówienie poświęcone wydarzeniom z 1988 roku. Na przykład w 2000 roku wygłosił telewizyjne przemówienie z okazji 12. rocznicy zakończenia wojny.

Czy 8 sierpnia jest obecnie oficjalnym świętem?

Jest tu ważny niuans. Nie należy postrzegać dzisiejszego 8 sierpnia jako zwykłego święta państwowego w Iraku, obchodzonego obecnie tak samo jak za czasów Saddama Husajna. Po upadku reżimu Husajna w 2003 roku zmieniło się podejście państwa do dziedzictwa jego rządów oraz wojny z Iranem. Nazwa „Dzień Wielkiego Zwycięstwa” jest ściśle związana właśnie z dawnymi władzami i ich polityką propagandową.

 

Dlatego dzisiaj, 8 sierpnia, jest to przede wszystkim interesująca data historyczna, przypominająca o zakończeniu jednego z najdłuższych i najkrwawszych konfliktów na Bliskim Wschodzie w XX wieku.

Ciekawostki dotyczące 8 sierpnia

• Wojna trwała prawie osiem lat. Konflikt irańsko-iracki rozpoczął się 22 września 1980 roku i zakończył się w 1988 roku. W tym czasie wojna stała się jednym z najbardziej niszczycielskich konfliktów w regionie.

• ONZ odegrała ważną rolę w zakończeniu wojny. Rezolucja nr 598 została przyjęta przez Radę Bezpieczeństwa ONZ jednogłośnie. Wezwała ona obie strony do zaprzestania działań wojennych i powrotu do granic uznanych na arenie międzynarodowej.

• 8 sierpnia i 20 sierpnia to nie ta sama data. 8 sierpnia ONZ ogłosiła zgodę Iranu i Iraku na zaprzestanie działań wojennych. Faktyczne zawieszenie broni weszło w życie 20 sierpnia. Właśnie dlatego w źródłach historycznych można spotkać obie daty.

• Irak nazywał ten dzień zwycięstwem. Za czasów Saddama Husajna 8 sierpnia oficjalnie nazywano „Dniem wielkiego zwycięstwa”. Władze twierdziły, że Irak wygrał wojnę i zmusił Iran do zgodzenia się na zaprzestanie działań wojennych.

• Iran nie uznawał takiej interpretacji. Sam konflikt zakończył się bez jednoznacznego zwycięzcy. Oba kraje poniosły ogromne straty ludzkie i gospodarcze, a ich spory terytorialne nie zostały w pełni rozwiązane. Dlatego nazywanie tej wojny jednoznacznym zwycięstwem Iraku jest niepoprawne bez zaznaczenia, że było to właśnie stanowisko reżimu Husajna.

• Po wojnie problemy nie zniknęły od razu. Nawet po zakończeniu działań wojennych między Iranem a Irakiem pozostawały kwestie dotyczące granic, jeńców wojennych i innych skutków konfliktu. Ostateczne uregulowanie stosunków trwało jeszcze przez lata.

Dlaczego ta data jest dziś ważna

8 sierpnia to przykład tego, jak jedna data historyczna może mieć różne znaczenia w zależności od kontekstu politycznego. Dla reżimu Saddama Husajna był to dzień, w którym władze świętowały rzekome zwycięstwo nad Iranem. Dla historyków data ta kojarzy się przede wszystkim z dyplomatycznym zakończeniem wieloletniej wojny i porozumieniem o zaprzestaniu działań wojennych.

 

Dzisiaj ważne jest, aby pamiętać nie tylko o deklarowanych zwycięstwach, ale także o cenie tego konfliktu. Wojna pochłonęła ogromną liczbę ofiar śmiertelnych, pozostawiając po sobie rannych, jeńców, zniszczone miasta i problemy gospodarcze. Pokazała również, jak trudno jest powstrzymać wojnę, gdy strony przez lata nie są gotowe do ustępstw.

 

Dlatego 8 sierpnia można postrzegać przede wszystkim jako datę przypominającą o zakończeniu jednego z najtrudniejszych konfliktów w najnowszej historii Iraku. A jednocześnie – jako przypomnienie, że za głośnymi oświadczeniami o zwycięstwie zawsze kryje się rzeczywista cena wojny dla zwykłych ludzi.

Czytaj nas na Telegram i Sends