Dzień Chrztu Rusi Kijowskiej 2026: historia święta, kiedy się je obchodzi i jak zmieniało się jego znaczenie

Co roku 15 lipca w Ukrainie obchodzony jest Dzień Chrztu Rusi Kijowskiej – Ukrainy. Jest to święto państwowe poświęcone jednemu z najważniejszych wydarzeń w historii Ukrainy – wprowadzeniu chrześcijaństwa przez księcia Włodzimierza Wielkiego w 988 roku.

Po przejściu Cerkwi Prawosławnej Ukrainy i Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego na kalendarz nowojuliański data obchodów uległa zmianie. Jeśli wcześniej Dzień Chrztu Rusi Kijowskiej przypadał na 28 lipca, to obecnie oficjalnie obchodzi się go 15 lipca – w dniu pamięci księcia Włodzimierza Równa Apostołom zgodnie z nowym kalendarzem kościelnym.

UA.News opowiada, jak powstało to święto państwowe, kiedy zaczęto je obchodzić na Ukrainie, dlaczego przez dziesięciolecia toczyły się wokół niego spory polityczne oraz jak zmienia się obecnie jego postrzeganie.

15 lipca na Ukrainie obchodzone są jednocześnie dwa ważne święta państwowe

W tym roku 15 lipca Ukraińcy będą obchodzić nie tylko Dzień Chrztu Rusi Kijowskiej – Ukrainy, ale także Dzień Państwowości Ukraińskiej. Oba święta przypadają teraz na tę samą datę, ponieważ są związane z postacią księcia Włodzimierza Wielkiego i historią powstania państwa ukraińskiego.

Dzień Państwowości Ukraińskiej został ustanowiony dekretem prezydenta Wołodymyra Zełenskiego w 2021 roku. Jego główną ideą jest przypomnienie, że państwowość ukraińska ma ponad tysiącletnią historię i wywodzi się właśnie z Rusi Kijowskiej, a nie z wydarzeń XX wieku.

Właśnie dlatego dzisiaj data ta symbolizuje nie tylko chrystianizację Rusi, ale także historyczną ciągłość państwowości ukraińskiej — od Kijowa za czasów księcia Włodzimierza po współczesną niepodległą Ukrainę.

Historia chrztu Rusi Kijowskiej: co wydarzyło się w 988 roku

Wydarzenie, które dziś nazywamy chrztem Rusi Kijowskiej, tradycyjnie datuje się na rok 988. Właśnie wtedy książę Włodzimierz Wielki podjął decyzję o ustanowieniu chrześcijaństwa religią państwową Rusi Kijowskiej.

Zgodnie z kronikami, przed podjęciem tej decyzji książę zgłębiał różne wyznania i utrzymywał kontakty dyplomatyczne z wieloma państwami. Ostatecznie wybrał chrześcijaństwo obrządku bizantyjskiego, co znacząco wpłynęło na dalszy rozwój państwa.

Po własnym chrzcie Włodzimierz nakazał ochrzcić mieszkańców Kijowa w wodach Dniepru i jego dopływu, rzeki Poczajny. Właśnie to wydarzenie uważa się za symboliczny początek chrystianizacji Rusi.

Historycy zwracają uwagę, że proces ten nie przebiegał jednorazowo. W różnych regionach nowa wiara rozprzestrzeniała się jeszcze przez wiele dziesięcioleci, a miejscami nawet przez stulecia. Jednocześnie to właśnie decyzja księcia Włodzimierza stała się punktem zwrotnym, który wyznaczył cywilizacyjny kierunek rozwoju państwa.

Wprowadzenie chrześcijaństwa miało daleko idące konsekwencje. Sprzyjało rozwojowi edukacji, piśmienności, budownictwa sakralnego, stosunków dyplomatycznych z państwami europejskimi oraz kształtowaniu się nowej kultury politycznej Rusi Kijowskiej.

Kiedy na Ukrainie pojawiło się święto Dnia Chrztu Rusi Kijowskiej

Mimo że samo historyczne wydarzenie miało miejsce ponad tysiąc lat temu, Dzień Chrztu Rusi Kijowskiej stał się świętem państwowym dopiero w XXI wieku.

W 2008 roku, podczas obchodów 1020. rocznicy chrztu Rusi, temat ten zyskał szczególną uwagę zarówno na Ukrainie, jak i poza jej granicami. Właśnie wtedy odbyły się huczne uroczystości z udziałem przywódców państwowych, przedstawicieli Kościoła oraz gości z zagranicy.

Wkrótce potem prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko podpisał dekret, którym ustanowiono Dzień Chrztu Rusi Kijowskiej – Ukrainy jako państwowe święto upamiętniające.

Na datę obchodów wybrano 28 lipca – dzień pamięci świętego równopostolnego księcia Włodzimierza według kalendarza juliańskiego, z którego korzystała wówczas większość cerkwi prawosławnych na Ukrainie.

Od tego czasu co roku w tym dniu odbywały się nabożeństwa, uroczyste uroczystości, składanie kwiatów pod pomnikami księcia Włodzimierza, konferencje i wystawy historyczne.

Dlaczego obecnie Dzień Chrztu Rusi Kijowskiej obchodzony jest 15 lipca

W 2023 roku Cerkiew Prawosławna Ukrainy oraz Ukraiński Kościół Greckokatolicki przeszły na kalendarz nowojuliański.

W związku z tym większość stałych świąt kościelnych przesunęła się o 13 dni do przodu. Wraz z dniem pamięci księcia Włodzimierza zmieniła się również data święta państwowego.

W tym samym roku Rada Najwyższa wprowadziła odpowiednie zmiany w ustawodawstwie i od tej pory Dzień Chrztu Rusi Kijowskiej – Ukrainy oficjalnie obchodzony jest 15 lipca.

W ten sposób państwo zsynchronizowało oficjalną datę obchodów z nowym kalendarzem kościelnym, z którego obecnie korzysta większość ukraińskich wspólnot prawosławnych.

Jak Dzień Chrztu Rusi Kijowskiej stał się częścią walki informacyjnej między Ukrainą a Rosją

Po rozpadzie ZSRR historia Rusi Kijowskiej stopniowo stała się nie tylko przedmiotem dyskusji naukowych, ale także narzędziem politycznym. Kwestia ta nabrała szczególnego znaczenia po rozpoczęciu rosyjskiej agresji na Ukrainę w 2014 roku.

Jak Rosja wykorzystuje tę historię

Władze rosyjskie od lat propagują tezę, że to właśnie współczesna Rosja jest głównym spadkobiercą Rusi Kijowskiej. Jednym z głównych zwolenników tej koncepcji jest dyktator Władimir Putin.

W lipcu 2021 roku opublikował artykuł programowy „O historycznej jedności Rosjan i Ukraińców”, w którym nazwał chrzest Rusi „wspólną duchową kolebką” Rosjan, Ukraińców i Białorusinów oraz faktycznie zaprzeczył istnieniu odrębnej ukraińskiej tradycji historycznej.

Po rozpoczęciu inwazji na pełną skalę retoryka ta tylko się nasiliła. Kreml regularnie wykorzystuje wizerunek księcia Włodzimierza, Rusi Kijowskiej i chrztu Rusi do promowania koncepcji tzw. „ruskiego świata”, która ma na celu uzasadnienie rosyjskich roszczeń wobec ukraińskich terytoriów i dziedzictwa historycznego.

Nie mniej ważną rolę odgrywa w tym również Rosyjska Cerkiew Prawosławna. Jej przywódca, patriarcha Cyryl, wielokrotnie oświadczał, że Rosję, Ukrainę i Białoruś rzekomo łączy „jedna święta Rusi”, a wydarzenia z 988 roku wykorzystywał jako argument na rzecz duchowej jedności tych trzech państw.

Jak Ukraina odpowiada na te narracje historyczne

Ukraina podkreśla, że Rusi Kijowska powstała właśnie z centrum w Kijowie, podczas gdy Moskwa pojawiła się znacznie później. Właśnie dlatego ukraińscy historycy mówią o ciągłości państwowości ukraińskiej od Rusi aż po współczesną Ukrainę.

Właśnie ta idea stała się jedną z przyczyn ustanowienia w 2021 roku Dnia Państwowości Ukraińskiej. Przedstawiając nowe święto, prezydent Wołodymyr Zełenski podkreślił, że ukraińska tradycja państwotwórcza liczy ponad tysiąc lat i nie zaczyna się od momentu ogłoszenia niepodległości w 1991 roku, ale od Rusi Kijowskiej.

Po otrzymaniu Tomosu i utworzeniu Cerkwi Prawosławnej Ukrainy ta historyczna linia zyskała również wymiar kościelny. Państwo ukraińskie coraz częściej podkreśla, że książę Włodzimierz, Kijów i chrzest Rusi stanowią nieodłączną część właśnie ukraińskiej historii i kultury.

W warunkach wojny na pełną skalę święto to nabrało również nowego symbolizmu. Coraz częściej kojarzy się ono z obroną własnej historii, pamięci kulturowej oraz prawa Ukrainy do samodzielnego określania swojej tożsamości bez narzuconych z zewnątrz interpretacji.

Właśnie dlatego Dzień Chrztu Rusi Kijowskiej – Ukrainy jest dziś nie tylko upamiętnieniem wydarzeń z 988 roku, ale także przypomnieniem historycznej ciągłości państwa ukraińskiego, które ma swój początek w Kijowie i jest kontynuowane przez niepodległą Ukrainę XXI wieku.

Czytaj nas na Telegram i Sends