7 listopada 2026 r. Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (KSR) oświadczył, że Iran nie przestrzega już dobrowolnego ograniczenia zasięgu rakiet balistycznych do 2000 kilometrów. Rzecznik IRGC, Hossein Mohoggi, ogłosił to po oświadczeniach irańskich władz dotyczących reagowania na zagrożenia bez ograniczeń geograficznych.
Decyzja ta otwiera przed Teheranem możliwość oficjalnego rozwijania systemów dalekiego zasięgu, które potencjalnie są w stanie dosięgnąć terytoriów znacznie wykraczających poza Bliski Wschód. Pozostaje jednak pytanie, w jakim stopniu obecne technologie i możliwości produkcyjne Iranu pozwalają na realizację takich planów.
Ważną rolę w rozwoju irańskiego programu rakietowego odgrywają Chiny i Rosja. Pekin od dziesięcioleci dostarczał technologie i komponenty, a Moskwa pomagała w pracach inżynieryjnych. Najnowsze dochodzenia wskazują, że współpraca ta trwa nadal i dotyczy coraz bardziej złożonych systemów uzbrojenia.
UA.News wyjaśnia, jakie rakiety posiada Iran, kto pomagał w tworzeniu jego arsenału, jak daleko mogą one dolecieć i czy stanowią zagrożenie dla Ukrainy.
Co oznacza rezygnacja Iranu z ograniczenia do 2000 kilometrów
Ograniczenie zasięgu irańskich rakiet balistycznych zostało wprowadzone na mocy decyzji byłego najwyższego przywódcy Iranu, Alego Chameneiego. W 2017 roku dowództwo wojskowe kraju publicznie potwierdziło, że zasięg irańskich rakiet nie powinien przekraczać 2000 kilometrów. Była to jednak decyzja o charakterze wewnętrznym, a nie międzynarodowy traktat, który zabraniałby Iranowi opracowywania broni o większym zasięgu.
Zasięg ten był wystarczający do rażenia celów w Izraelu, na amerykańskich bazach wojskowych na Bliskim Wschodzie, w krajach Zatoki Perskiej oraz w niektórych rejonach południowo-wschodniej Europy. W szczególności, według szacunków Associated Press, promień 2000 kilometrów obejmuje część terytorium Grecji i Półwyspu Bałkańskiego.
Dotychczasowa polityka Teheranu opierała się na założeniu, że posiadany arsenał wystarcza do powstrzymania regionalnych przeciwników. Obecnie władze irańskie faktycznie odchodzą od tej koncepcji i zastrzegają sobie możliwość rozszerzenia zasięgu potencjalnych ataków.
Podczas konferencji prasowej 7 listopada rzecznik KWIH Hossein Mohabbib został zapytany, czy polecenie najwyższego przywódcy Mojtaby Chameneiego, aby reagować na zagrożenia bez ograniczeń geograficznych, oznacza, że poprzedni limit już nie obowiązuje. Generał potwierdził zmianę polityki, ale nie wymienił nowych modeli rakiet ani wyników ich testów.
Mohebbi podkreślił również, że potencjał militarny należy demonstrować w praktyce, a nie tylko o nim ogłaszać. Jest to ważne wyjaśnienie, ponieważ stworzenie rakiety o większym zasięgu wymaga nie tylko decyzji politycznej, ale także odpowiednich technologii, testów i mocy produkcyjnych.
W Sztokholmskim Międzynarodowym Instytucie Badań nad Problemami Pokoju (SIPRI) wyjaśniono wcześniej, że irańscy inżynierowie od dłuższego czasu pracują nad technologiami, które potencjalnie pozwalają przekroczyć granicę 2000 kilometrów. Wśród nich znajdują się projekty z rodziny „Khorramshahr” oraz potężne silniki rakietowe, przetestowane w ramach programu kosmicznego.
W ten sposób obecna decyzja może stać się polityczną podstawą do dalszego rozwoju już istniejących technologii, choć konkretny zakres tego procesu pozostaje nieznany.
Jakie rakiety balistyczne posiada Iran
Według szacunków Centrum Badań Strategicznych i Międzynarodowych (CSIS) Iran stworzył jeden z największych i najbardziej zróżnicowanych arsenałów rakietowych na Bliskim Wschodzie. Obejmuje on kilka generacji uzbrojenia z różnymi silnikami, systemami naprowadzania i zadaniami bojowymi.
Pierwsze seryjne rakiety balistyczne tego kraju pochodziły z ZSRR. „Shahab-1” i „Shahab-2” były rozwinięciem rodziny rakiet Scud, których technologie Iran pozyskał za pośrednictwem Korei Północnej. Następnie na bazie północnokoreańskiej rakiety „Nodong” stworzono „Szahab-3” o zasięgu około 1300 kilometrów. Jej dalsze modyfikacje, „Emad” i „Ghadr”, są w stanie pokonywać odległości odpowiednio około 1700 i 1950 kilometrów.
Osobnym kierunkiem stała się produkcja rakiet na paliwo stałe. W przeciwieństwie do starszych systemów na paliwo ciekłe nie wymagają one długotrwałego tankowania bezpośrednio przed startem. Pozwala to na szybsze przygotowanie ich do użycia, ułatwia transport i skraca czas przebywania wyrzutni na otwartych pozycjach.
Do takich systemów należą „Fateh-110” o zasięgu około 200–300 kilometrów, „Fateh-313” – około 500 kilometrów, „Zolfagar” – 700 kilometrów oraz „Dezful” – około 1000 kilometrów. Bardziej nowoczesna „Heibar Shekan”, zgodnie z podawanymi danymi technicznymi, może pokonywać odległość około 1450 kilometrów.
Wśród irańskich rakiet balistycznych o największym zasięgu znajdują się: dwustopniowa rakieta na paliwo stałe „Sajil”, której przypisuje się zasięg około 2000 kilometrów, oraz rakieta na paliwo ciekłe „Khorramshahr”.
W przypadku tej ostatniej zazwyczaj podaje się zasięg 2000 kilometrów, jednak CSIS opisuje konfigurację ze zmniejszoną głowicą bojową, dla której rozważano możliwość lotu na odległość do 3000 kilometrów. Jednocześnie nie ma wiarygodnych danych dotyczących masowego wdrożenia właśnie tej modyfikacji.
Pociski skrzydłowe, „hipersonika” i program kosmiczny: co wiadomo o nowych technologiach
Oprócz rakiet balistycznych Iran rozwija systemy skrzydłowe, które wykorzystują silnik przez znaczną część lotu i mogą poruszać się na stosunkowo niewielkiej wysokości. Utrudnia to ich wykrycie i przechwycenie, zwłaszcza jeśli trasa przebiega poza zasięgiem radarów naziemnych.
Jednym z takich projektów jest naziemna rakieta skrzydłowa „Sumar”, którą analitycy łączą z radziecką rakietą X-55. W raporcie CSIS jej potencjalny zasięg szacuje się na 2000–3000 kilometrów. Jednocześnie eksperci podkreślają znaczną niepewność co do rzeczywistych parametrów silnika, zapasu paliwa oraz możliwości systemu.
Inną rakietę skrzydłową – „Hoveize” – Iran przedstawił jako broń o zasięgu 1350 kilometrów. Jej stworzenie stało się częścią szerszego programu rozwoju własnych systemów skrzydłowych, które mogą być wykorzystywane do ataków na cele naziemne.
Na szczególną uwagę zasługują oświadczenia Teheranu dotyczące broni hipersonicznej. W 2023 roku Iran zaprezentował rakietę „Fattah”, określając ją jako hipersoniczną. Jednak sama prędkość przekraczająca pięć Machów nie oznacza, że mamy do czynienia z zasadniczo nowym typem uzbrojenia. Zwykłe rakiety balistyczne również osiągają takie prędkości na poszczególnych odcinkach trajektorii.
Badacz Fabian Ginz z Międzynarodowego Instytutu Studiów Strategicznych (IISS) wyjaśnił, że „Fattah” jest raczej wyposażony w manewrującą głowicę bojową, niż stanowi pełnoprawny hipersoniczny aparat szybowcowy. Nie wyklucza to jej niebezpieczeństwa, ale oznacza, że oficjalne oświadczenia należy oddzielać od faktycznych parametrów technicznych.
Kolejny kierunek rozwoju irańskich technologii wiąże się z programem kosmicznym. Tworzenie potężnych rakiet nośnych, systemów sterowania i silników wielostopniowych może potencjalnie pomóc w opracowywaniu międzykontynentalnych rakiet balistycznych.
Jednak wyniesienie satelity na orbitę i dostarczenie głowicy bojowej na inny kontynent wymagają różnych rozwiązań technologicznych. W przypadku rakiety bojowej szczególne znaczenie mają precyzja namierzania, niezawodność konstrukcji oraz zdolność głowicy bojowej do wytrzymania powrotu w atmosferę.
Według oceny amerykańskiego wywiadu z 2026 r. Iran mógłby opracować gotową do użycia międzykontynentalną rakietę do 2035 r., o ile podejmie odpowiednią decyzję. Jednocześnie na tempo realizacji programu mogą wpływać skutki ataków na zakłady wojskowe oraz dostęp do niezbędnych materiałów i sprzętu.
Jak Chiny pomogły w stworzeniu irańskiego przemysłu rakietowego
Współpraca rakietowa między Iranem a Chinami rozpoczęła się na długo przed obecnym konfliktem między Teheranem a Stanami Zjednoczonymi. W latach 80. strona irańska kupowała chińskie pociski przeciwokrętowe, a później otrzymała systemy M-7, znane w Iranie jako „Tondar-69”.
Dostawy te stały się częścią szerszej współpracy wojskowo-technicznej, która stopniowo objęła nie tylko gotowe uzbrojenie, ale także technologie produkcyjne i specjalistyczny sprzęt.
Zgodnie z chronologią Iran Watch chińskie firmy były powiązane z przekazywaniem wiedzy i sprzętu na potrzeby irańskiej produkcji rakietowej. Amerykańskie służby wywiadowcze informowały również o chińskich systemach naprowadzania, komponentach pomiarowych i sprzęcie przemysłowym, które mogły być wykorzystywane w takich programach.
Szczególne znaczenie miała współpraca w dziedzinie rakiet na paliwo stałe. CSIS zauważa, że podczas opracowywania „Fateh-110” mogły być wykorzystywane komponenty chińskich podwykonawców.
Dla Iranu dostęp do zagranicznych technologii oznaczał możliwość nie tylko wytwarzania pojedynczych egzemplarzy uzbrojenia, ale także stopniowego tworzenia własnej bazy produkcyjnej. Elektronika, specjalistyczne materiały, silniki i sprzęt pomagały lokalnym przedsiębiorstwom w opanowaniu procesów technologicznych, bez których seryjna produkcja rakiet byłaby znacznie trudniejsza.
Współpraca z chińskimi dostawcami nie ustała również w ostatnich latach. W kwietniu 2025 roku Ministerstwo Finansów USA nałożyło sankcje na sieć przedsiębiorstw i osób fizycznych w Iranie i Chinach, które władze amerykańskie oskarżyły o zakup komponentów paliwa rakietowego dla IRGC.
W listopadzie tego samego roku resort poinformował o setkach ton produktów chemicznych zakupionych za pośrednictwem międzynarodowych podmiotów pośredniczących. Część tych substancji ma legalne zastosowanie cywilne, ale jednocześnie może być wykorzystywana do produkcji stałego paliwa rakietowego.
Przypadki te pokazują jeden z głównych problemów związanych z sankcjami międzynarodowymi: do produkcji nowoczesnych rakiet potrzebne są komponenty i materiały, które często znajdują również zastosowanie w przemyśle cywilnym. Kontrola ich eksportu jest utrudniona przez rozgałęzione sieci pośredników i dostawców.
Jaka była rola Rosji: od „Shahab-3” do tajnego programu C430L
Rosyjski ślad w irańskim programie rakietowym można prześledzić już od lat 90. W odtajnionym raporcie CIA amerykański wywiad powiązał pomoc rosyjskich firm z przyspieszeniem prac nad rakietą balistyczną „Shahab-3”.
Chodziło o transfer technologii, specjalnych materiałów, sprzętu produkcyjnego oraz szkolenie irańskich specjalistów. W 1998 roku Stany Zjednoczone nałożyły sankcje na kilka rosyjskich organizacji z powodu ich działalności związanej z programami rakietowymi Teheranu.
Z czasem współpraca zaczęła obejmować bardziej złożone rozwiązania technologiczne. We wrześniu 2026 roku Financial Times opublikował reportaż dotyczący tajnego projektu C430L, który – zgodnie z dokumentami dziennikarzy – rozpoczął się w 2023 roku.
Według danych gazety rosyjscy specjaliści z Narodowego Instytutu Badań w dziedzinie Budowy Maszyn, pod koordynacją „Rosoboronexportu”, pomagali irańskim inżynierom w opracowaniu silnika odrzutowego z przepływem prostym do naddźwiękowych pocisków skrzydłowych.
W odróżnieniu od zwykłych poddźwiękowych systemów skrzydłowych, pociski wyposażone w takie silniki są w stanie przez dłuższy czas utrzymywać prędkość wyższą od prędkości dźwięku. Skraca to czas, jaki pozostaje obronie przeciwlotniczej na wykrycie zagrożenia, podjęcie decyzji i przechwycenie celu.
Financial Times poinformował, że rosyjscy inżynierowie analizowali wyniki irańskich testów, a kontakty między stronami trwały w 2026 roku. Jednocześnie nie ma potwierdzeń, że pocisk opracowany w ramach projektu C430L został już przyjęty do uzbrojenia.
Rosyjska pomoc może dotyczyć nie tylko konstrukcji broni, ale także wsparcia wywiadowczego w zakresie jej zastosowania. W kwietniu agencja Reuters poinformowała o ocenie ukraińskiego wywiadu, zgodnie z którą rosyjskie satelity obserwowały obiekty wojskowe na Bliskim Wschodzie przed irańskimi atakami.
Czy irańskie rakiety mogą dotrzeć do Ukrainy i innych krajów Europy
Potencjalne zagrożenie dla Ukrainy zależy przede wszystkim od tego, jakie konkretnie rakiety Iran jest w stanie zastosować, skąd będą one wystrzeliwane i jaki będzie ich rzeczywisty zasięg.
Pod względem geograficznym niektóre regiony Ukrainy mogą znajdować się w zasięgu irańskich rakiet o zasięgu około 2000 kilometrów, pod warunkiem wystrzelenia ich z odpowiednich pozycji na terytorium Iranu. Do rażenia odległych celów potrzebne są systemy o większym zasięgu lub inne pozycje startowe. Jednak sama odległość między krajami nie pozwala określić, czy konkretna rakieta jest w stanie wykonać takie zadanie bojowe.
Kwestia rzeczywistego zasięgu irańskiego uzbrojenia stała się szczególnie paląca po wydarzeniach z marca 2026 roku. Wówczas amerykańscy i brytyjscy urzędnicy poinformowali o próbie ataku rakietowego na bazę wojskową Diego Garcia na Oceanie Indyjskim, położoną około 4000 kilometrów od Iranu.
Teheran zaprzeczył swojemu udziałowi w tym incydencie, a jego okoliczności pozostają przedmiotem sporów. Jednak doniesienia o możliwym użyciu rakiet na takiej odległości zwróciły dodatkową uwagę na technologie, które Iran mógł opracowywać poza wcześniej ogłoszonymi ograniczeniami.
Dla bezpieczeństwa europejskiego istotny jest również inny aspekt – przekazywanie irańskiej broni Rosji. Moskwa już wykorzystuje bezzałogowe statki powietrzne pochodzenia irańskiego i rozwija własną produkcję w oparciu o otrzymane technologie.
W decyzji Unii Europejskiej dotyczącej sankcji wspomniano również o dostawach irańskich rakiet balistycznych Fath-360 do Rosji. Stanowi to odrębne zagrożenie, niezwiązane bezpośrednio z możliwością wystrzeliwania rakiet z terytorium samego Iranu: przekazane Rosji uzbrojenie może być wykorzystywane z innych stanowisk startowych.
Dodatkową uwagę na ten temat zwróciły doniesienia o możliwych irańskich atakach na ukraińskie miasta. Na początku listopada 2026 roku w mediach społecznościowych krążyły zdjęcia rzekomo pochodzące z irańskiej telewizji, na których Kijów, Lwów, Odessa oraz polski Rzeszów zostały zaznaczone jako potencjalne cele.
Jednak Centrum Przeciwdziałania Dezinformacji przy Radzie Bezpieczeństwa Narodowego ustaliło, że kadr ten był sfałszowany. Nie ma żadnego oficjalnego potwierdzenia istnienia takiej listy celów.
Jednocześnie doniesienia o możliwości bezpośredniej konfrontacji Iranu z Ukrainą pojawiały się już wcześniej. Pod koniec lipca The New York Times, powołując się na irańskich i zachodnich urzędników, poinformował, że Teheran rozważał możliwość przeprowadzenia ataku rakietowego na ukraiński port morski.
Według danych tej gazety kontakty dyplomatyczne pomogły złagodzić napięcia, dlatego do realizacji takiego scenariusza nie doszło.
