Trzech fizyków wyróżniono nagrodą za altermagnetyzm — ScienceDaily
Europejskie Towarzystwo Fizyczne przyznało Nagrodę Europhysics 2026 profesorowi Jairo Sinovie, doktorowi Liborowi Šmejkalowi oraz profesorowi Tomasowi Jungwirthowi za badania nad altermagnetyzmem — nowym typem kolinearnego porządku magnetycznego. Nagrodę, której ceremonia wręczenia była zaplanowana na wrzesień 2026 roku w Grazu w Austrii, przyznał Wydział Fizyki Materii Skondensowanej Europejskiego Towarzystwa Fizycznego, podaje ScienceDaily.
Ustanowiona w 1975 roku Nagroda Europhysics wyróżnia znaczące osiągnięcia w fizyce materii skondensowanej. Tegoroczną nagrodę przyznano za prace teoretyczne i eksperymentalne, które ugruntowały altermagnetyzm jako odrębną formę kolinearnego porządku magnetycznego.
Trzecia kategoria kolinearnego magnetyzmu
Przez ponad stulecie magnesy kolinearne zazwyczaj dzielono na ferromagnetyki i antyferromagnetyki. W ferromagnetykach momenty magnetyczne tworzą wypadkowe namagnesowanie, natomiast w antyferromagnetykach przeciwnie skierowane momenty wzajemnie się kompensują.
Altermagnetyki, podobnie jak antyferromagnetyki, nie mają wypadkowego namagnesowania. Jednocześnie ich elektrony mogą wykazywać właściwości, które wcześniej wiązano z ferromagnetykami. W szczególności takie materiały mogą utrzymywać prądy elektryczne z silnie spolaryzowanymi spinami elektronów oraz wykazywać bardzo szybką dynamikę magnetyczną.
Więcej aktualnych wiadomości na kanale UA.News w Telegramie Telegram.
Właściwości te mogą być obiecujące dla spintroniki — dziedziny wykorzystującej spin elektronu w urządzeniach elektronicznych. Altermagnetyzm wiąże się także z badaniami nad zjawiskami topologicznymi, niekonwencjonalnym nadprzewodnictwem oraz materiałami kwantowymi z silnymi oddziaływaniami między elektronami.
Od modelu teoretycznego do eksperymentów
Odkrycie było wynikiem wieloletniej współpracy grupy Sinovy na Uniwersytecie Jana Gutenberga w Moguncji oraz zespołu Jungwirtha z Instytutu Fizyki Czeskiej Akademii Nauk w Pradze. Šmejkal pracował w Moguncji od 2016 do 2024 roku — najpierw jako doktorant, a następnie jako postdoktorant — i odegrał wiodącą rolę w stworzeniu teoretycznych podstaw altermagnetyzmu.
W 2022 roku badacze opublikowali kompleksową klasyfikację symetrii altermagnetyzmu i zidentyfikowali setki materiałów, w których może on potencjalnie występować. Później grupy eksperymentalne sprawdzały te przewidywania za pomocą kątowo-rozdzielczej spektroskopii fotoemisyjnej oraz pomiarów transportu elektrycznego. Wyniki uzyskane w kilku materiałach potwierdziły zachowanie altermagnetyczne.
