18 września 2026 r. — Dzień Miasta Lubny: historia, tradycje i ciekawe fakty

18 września w Lubnach w obwodzie poltawskim obchodzony jest Dzień Miasta. W 2026 roku miasto będzie obchodzić 1038. rocznicę od tradycyjnej daty założenia, którą wiąże się z rokiem 988. Dzień Miasta ma jeszcze jedną ważną datę w historii Lubni — 18 września 1943 roku miasto zostało wyzwolone spod nazistowskiej okupacji, dlatego współczesne obchody łączą historię miasta, pamięć o obrońcach oraz tradycje kulturowe społeczności.

 

Dzień Miasta Lubny tradycyjnie przypada na 18 września. W statucie gminy terytorialnej zaznaczono, że obchody odbywają się w dniach 17–18 września i są związane z wyzwoleniem miasta spod nazistowskiej okupacji. Właśnie 18 września 1943 roku Lubny zostały wyzwolone podczas II wojny światowej. Dlatego data ta ma dla miasta nie tylko charakter świąteczny, ale także upamiętniający.

 

W 2026 roku Lubny będą obchodzić 1038. rocznicę założenia miasta zgodnie z tradycyjną datą historyczną. Rada miejska wiąże powstanie miasta z rokiem 988, kiedy to książę Włodzimierz Swiatosławowicz zakładał ufortyfikowane osady wzdłuż rzek Desny, Trubeża, Suli i Stugny w celu ochrony południowych granic Rusi Kijowskiej. Łubny stały się jedną z takich fortec na linii obronnej Posuły. Jednocześnie pierwsza wzmianka o mieście w kronikach pochodzi z 1107 roku. Oznacza to, że Dzień Miasta w Łubnach to nie tylko data w kalendarzu. Łączy w sobie ponad tysiąc lat historii oraz wydarzenie, które miało miejsce już w XX wieku. Dla mieszkańców 18 września stał się dniem, w którym wspominają przeszłość, oddają hołd ludziom, którzy bronili ojczyzny, oraz rozmawiają o współczesnym życiu miasta.

Skąd wzięła się historia Luben

Łubny uważa się za jedno z najstarszych miast Ukrainy. Według danych Rady Miejskiej w Łubnach osady na tym terenie istniały już na długo przed powstaniem Rusi Kijowskiej. O dawnej obecności ludności w tym regionie świadczą znaleziska archeologiczne, w szczególności stanowisko archeologiczne z późnej epoki kamienia łupanego w pobliżu wsi Hincy w rejonie lubieńskim. Oznacza to, że historia regionu rozpoczęła się na długo przed pojawieniem się samego miasta w kronikach.

 

Za oficjalną datę założenia Luben uznaje się rok 988. Zgodnie z informacjami historycznymi Rady Miejskiej właśnie wtedy książę Włodzimierz Swiatosławowicz nakazał budowę fortec wzdłuż rzek, które miały chronić Rusi Kijowskiej przed najazdami koczowników stepowych. Lubny powstały nad rzeką Sulą, która stanowiła część tego systemu obronnego. Dziś o dawnej historii miasta przypominają wały i inne pozostałości fortyfikacji.

 

Pierwsza wzmianka o Lubnach w kronikach pochodzi z 1107 roku. Wówczas w pobliżu starożytnego miasta rozegrała się bitwa, w której książęta ruscy pokonali wojska chanów połowieckich. Później tereny te były narażone na najazdy, a w 1239 roku miasto zostało zniszczone przez Mongołów i Tatarów. Lubny nie zniknęły z kart historii, lecz stopniowo odbudowywały się i rozwijały w kolejnych stuleciach. Co ciekawe, sama nazwa miasta prawdopodobnie wiąże się ze starożytnym rzemiosłem. Według jednej z wersji pochodzi ona od słowa „lub” — wewnętrznej warstwy pod korą drzewa. Miejscowi mieszkańcy mogli wykorzystywać ją do wytwarzania różnych wyrobów. Właśnie ta wersja wyjaśnia również związek nazwy Lubny z lasami, które w dawnych czasach otaczały miasto.

Łubny w czasach Wiśniowieckich

Ważny okres w historii miasta rozpoczął się pod koniec XVI wieku. Wówczas Lubny i okoliczne ziemie znalazły się w posiadaniu książąt Wiśniowieckich. Właśnie w tym okresie miasto zaczęło szybko rozwijać się jako ośrodek administracyjny, handlowy i rzemieślniczy. Książę Aleksander Wiśniowiecki wybrał malowniczą okolicę nad rzeką Sułą na swoją rezydencję. W 1591 roku Lubny otrzymały prawo magdeburskie. Dało to miastu możliwości rozwoju samorządu lokalnego, handlu i rzemiosła. W mieście powstawały nowe warsztaty, rozwijały się jarmarki i handel. Ślady dawnych rzemiosł zachowały się nawet we współczesnej toponimii — w szczególności w nazwach lubińskich ulic Kuzni i Olejnicy.

 

Lubny stały się wschodnią rezydencją książąt Wiśniowieckich i ważnym ośrodkiem rozległych posiadłości na Lewobrzeżu. W historii miasta okres ten często określa się mianem okresu rozkwitu. Położenie nad rzeką Sulą oraz przy szlakach handlowych pomagało miastu rozwijać więzi gospodarcze z innymi miejscowościami. W kolejnych stuleciach Lubny przeszły wiele zmian. Miasto stopniowo stało się ważnym ośrodkiem administracyjnym i handlowym regionu połtawskiego. W 1781 roku uzyskało status miasta powiatowego w guberni połtawskiej, a w różnych okresach funkcjonowały tu różne formy samorządu lokalnego.

Dlaczego Dzień Miasta wiąże się z 18 września

Szczególne miejsce w historii Luben zajmuje 18 września 1943 roku. Właśnie tego dnia miasto zostało wyzwolone spod nazistowskiej okupacji podczas II wojny światowej. Z tą datą wiąże się tradycyjne obchody Dnia Miasta. W statucie miasta wyraźnie zaznaczono, że Dzień Miasta obchodzony jest w dniu wyzwolenia Luben spod nazistowskiej okupacji. Z tego powodu wrześniowe uroczystości przez wiele lat łączyły w sobie elementy świąteczne i upamiętniające. W mieście organizowano uroczystości, koncerty, zawody sportowe, wystawy, jarmarki i różne wydarzenia kulturalne. Osobno odbywały się uroczystości składania kwiatów pod pomnikami i miejscami pamięci. W ten sposób mieszkańcy jednocześnie świętowali urodziny miasta i upamiętniali osoby, dzięki którym zostało ono wyzwolone.

 

W obecnych warunkach tradycja ta zyskała nowe znaczenie. Wojna Rosji przeciwko Ukrainie wpłynęła również na formę obchodów Dnia Miasta. Z powodu sytuacji bezpieczeństwa w ostatnich latach w Lubnach nie organizuje się masowych imprez rozrywkowych na taką skalę, jak przed wojną. W 2024 roku władze miasta wyraźnie poinformowały o zakazie organizowania imprez kulturalnych i masowych w regionie ze względu na stan wojenny i zagrożenie ostrzałem.

Jak obecnie obchodzi się Dzień Miasta w Lubnach

Pomimo wojny Dzień Miasta nie znika z życia społeczności. W 2026 roku z tej okazji zorganizowano szereg wydarzeń kulturalnych oraz związanych z historią i krajoznawstwem. Na przykład 16 września w galerii sztuk plastycznych Muzeum Krajoznawczego im. Hnata Steleckiego w Lubnach otwarto tradycyjną zbiorową wystawę artystów z regionu Lubn. Stała się ona swego rodzaju artystycznym prezentem dla miasta.

 

Na wystawie zaprezentowano prace artystów z regionu Lubny, a także dzieła znanych ukraińskich twórców, które w swoim czasie zostały podarowane muzeum. Na płótnach Lubny jawią się w różnym wydaniu — nowoczesne, spokojne, zamyślone, słoneczne. Takie wystawy pomagają pokazać miasto nie tylko poprzez jego historyczne daty, ale także poprzez to, jak postrzegają je lokalni artyści. Kolejna impreza z okazji Dnia Miasta w 2026 roku odbywa się w Miejskiej Bibliotece dla Dorosłych im. Włodzimierza Leontowicza w Lubnach. Otwarto tam wystawę-wiktorynę „Znane i nieznane Lubny”. Zgromadzono na niej dzieła sztuki poświęcone miastu oraz publikacje krajoznawcze dotyczące jego przeszłości i teraźniejszości. Zwiedzającym proponuje się sprawdzenie, jak dobrze znają historię swojego miasta, a także wzięcie udziału w pisemnym flashmobie.

 

11 września, w przeddzień święta, w bibliotece odbyło się również wydarzenie historyczno-krajoznawcze „Lubny. Kamienie milowe historii”. Jego uczestnicy opowiadali o drodze miasta od pierwszych wzmianek do współczesności. Historyk i krajoznawca połączył materiały archiwalne z dziełami literackimi, w których pojawiają się wzmianki o Lubnach. Taki format pozwala opowiadać o przeszłości nie tylko poprzez daty, ale także poprzez historie i obrazy miasta.

Jakie tradycje towarzyszyły obchodom

Przed wybuchem wojny na pełną skalę Dzień Miasta w Lubnach był zazwyczaj wielkim wydarzeniem dla całej społeczności. Program mógł trwać kilka dni i obejmował zawody sportowe, koncerty, wystawy, jarmarki oraz różnorodne atrakcje. Na przykład w 2021 roku odbyła się uroczysta parada teatralna, rajd motocyklowy, występ orkiestry dętej oraz turnieje piłki nożnej i koszykówki. Na Placu Włodzimierzkim miał miejsce wielki koncert.

 

Osobną tradycją były jarmarki i prezentacje lokalnych producentów. Na głównych ulicach i placach można było obejrzeć produkty przedsiębiorstw z regionu Lubenskiego, prace lokalnych rzemieślników, wyroby uczniów oraz rękodzieło ludowe. Dla dzieci organizowano warsztaty, plenery i zajęcia twórcze. W parku kultury i wypoczynku organizowano prezentacje miejscowości należących do gminy.

 

Ważną częścią obchodów były wydarzenia sportowe. W różnych latach z okazji Dnia Miasta organizowano turnieje piłki nożnej, koszykówki, siatkówki i szachów. Sportowcy rywalizowali nie tylko o medale, ale także o specjalne puchary i nagrody poświęcone Lubnom. Takie wydarzenia tradycyjnie gromadziły dzieci, młodzież i dorosłych. Kolejnym ważnym elementem była sztuka. We wrześniu otwierano wystawy lokalnych artystów, organizowano koncerty zespołów amatorskich, spotkania literackie oraz wycieczki krajoznawcze. W bibliotekach organizowano wystawy tematyczne poświęcone historii miasta. Oznacza to, że Dzień Luben zawsze był nie tylko okazją do głośnych koncertów, ale także do zapoznania mieszkańców z własną historią i kulturą.

Co ciekawego można zobaczyć w Lubnach

Jedną z głównych cech Luben jest połączenie dawnej historii z nowoczesnym miastem. O czasach Rusi Kijowskiej przypominają stare wały obronne. Stanowią one jeden z najbardziej widocznych zabytków miasta i świadczą o tym, że Lubny powstały jako ufortyfikowana osada. Obok nich znajdują się obecnie obiekty kulturalne i historyczne.

 

Wśród znanych zabytków miasta znajdują się: kościół Świętej Trójcy, Muzeum Krajoznawcze im. Hnata Steleckiego w Lubnach oraz pomnik poświęcony staroruskiej wojowniczce, obrończyni Rusi Kijowskiej. Ten ostatni znajduje się na Placu Jarmarkowym. To właśnie w jego pobliżu we wrześniu tradycyjnie odbywały się wydarzenia artystyczne i kulturalne.

 

Na szczególną uwagę zasługuje klasztor Spaso-Preobrazhenski w Mgach, położony niedaleko Luben. Jest to jeden z najbardziej znanych zabytków regionu lubińskiego. Klasztor ten jest związany z wielowiekową historią tego regionu i przyciąga turystów oraz pielgrzymów. Jego historia stanowi część szerszego dziedzictwa kulturowego regionu.

 

Lubny posiadają również własną symbolikę miejską. Historyczny herb miasta został zatwierdzony w 1782 roku. Przedstawia on dłoń trzymającą złoty berło na niebieskim tle. Obecnie miasto posiada herb, flagę i hymn, które są wykorzystywane jako oficjalne symbole gminy.

Czym wyróżnia się Dzień Miasta w 2026 roku

W 2026 roku Lubny świętują Dzień Miasta w warunkach wojny na pełną skalę. Dlatego nie ma zwyczajowych hucznych uroczystości z wieloma atrakcjami rozrywkowymi. Zamiast tego skupia się uwagę na kulturze, historii, pamięci i wsparciu społeczności. W przeddzień święta odbywają się wystawy, spotkania i wydarzenia poświęcone lokalnej historii. Szczególne miejsce zajmuje pamięć o ludziach, którzy bronili Ukrainy. W aktualnych oświadczeniach z okazji Dnia Miasta Rada Miejska w Lubnach podkreśla, że dzisiejszego dnia nie da się oddzielić od wojny rosyjsko-ukraińskiej i pamięci o poległych obrońcach. W 2025 roku podczas uroczystości z okazji Dnia Miasta przedstawiciele społeczności składali kwiaty przy Alei Bohaterów i oddawali hołd żołnierzom, którzy bronili Ukrainy na przestrzeni lat.

 

Wiąże się to z istotną zmianą w samym postrzeganiu tego święta. Wcześniej Dzień Miasta kojarzył się przede wszystkim z koncertami, jarmarkami, zawodami sportowymi i wielkimi zgromadzeniami na centralnych placach. Teraz jest to również dzień pamięci i wdzięczności. Mieszkańcy Lubna wspominają historię swojego miasta, jego dawnych obrońców oraz współczesnych żołnierzy, którzy bronią Ukrainy. Jednocześnie miasto nadal toczy swoje zwykłe życie. W 2026 roku odbywają się tu imprezy sportowe, wydarzenia kulturalne, wystawy i spotkania. W przeddzień Dnia Miasta burmistrz tradycyjnie spotkał się również z weteranami samorządu lokalnego. Podczas spotkania rozmawiano o pracy społeczności, aktualnych wyzwaniach oraz wsparciu dla Sił Zbrojnych Ukrainy.

Ciekawostki o Lubnach

• Łubny to miasto o ponad tysiącletniej historii. Zgodnie z oficjalną wersją rady miejskiej miasto zostało założone w 988 roku. Dlatego właśnie w 2026 roku społeczność obchodzi 1038. rocznicę miasta. Najstarsza wzmianka o Lubnach w kronikach pochodzi jednak z 1107 roku.

• W 1591 roku Lubny otrzymały prawo magdeburskie. Było to ważne wydarzenie dla rozwoju miasta. Dało mu to szersze możliwości w zakresie samorządu lokalnego, handlu i rzemiosła.

• Łubny położone są nad rzeką Sulą. To właśnie bliskość rzeki miała w swoim czasie ogromne znaczenie dla powstania i rozwoju miasta. Sula stanowiła część naturalnego krajobrazu, który uzupełniał system obronny dawnej twierdzy.

• Miasto posiada bardzo stare wały obronne. Przypominają one czasy, kiedy Lubny były twierdzą na linii obronnej Posuły. Dziś te pozostałości dawnych umocnień stanowią część historycznego wizerunku miasta.

• Łubny są związane z książętami Wiśniowieckimi. Pod koniec XVI – na początku XVII wieku miasto stało się ich wschodnią rezydencją i ważnym ośrodkiem posiadłości na Lewobrzeżu. Właśnie wtedy otrzymało nowy impuls do rozwoju gospodarczego i urbanistycznego.

Czytaj nas na Telegram i Sends