Postępowanie w sprawie ekstradycji Wasyla Veselogo w ramach wniosku SAP
Tradycyjny plan ukraińskich korupcjonistów — okradanie w czasie wojny i ucieczka do „batalionu Monako” — nie wydaje się już w stu procentach skuteczny i pewny. Luki prawne są zamykane: dzięki współpracy z amerykańskimi i europejskimi partnerami ukraińskie organy ścigania będą coraz częściej sprowadzać najważniejszych zbiegów w ramach procedury ekstradycji.
Jednym z najbardziej znanych kandydatów do ekstradycji jest Wasyl Wesoły, znany jako „nadzorca” z Bankowej w państwowym banku Sens Bank, a także oskarżony w sprawie „Midas”, dotyczącej zakrojonych na szeroką skalę malwersacji w sektorze energetycznym i obronnym. Obecnie, jak wynika z dochodzeń przeprowadzonych przez „Ukrainską Prawdę”, wraz z bratem Andrijem mieszka na Lazurowym Wybrzeżu we Francji oraz w Monako.
Osoba, która prawdopodobnie koordynowała organizację transakcji finansowych związanych z korupcją w najwyższych kręgach władzy, jest szczególnie cenna dla postępów śledztwa i późniejszego wydania wyroków. Dlatego istnieje duże prawdopodobieństwo, że wkrótce Specjalistyczna Prokuratura Antykorupcyjna może złożyć wniosek o ekstradycję Wasyla Veselogo.
Serwis UA.News ustalił, jak przebiega taka procedura i jakie są perspektywy powrotu do Ukrainy jednej z kluczowych postaci w sprawie „Midas”.
Rola Wasyla Veselogo w sprawach
korupcyjnych
Media prawie nie zwracały uwagi na Wasyla Veselego, doradcę szefa państwowego banku Sens Bank, aż do opublikowania „nagranych rozmów Mindcza”. Jak wynika z nagrań – Vesely pozostawał w bezpośrednim kontakcie z Aleksandrem Zuckermanem, który figuruje w sprawie „Midas” jako główny finansista Timura Mindcza.
Rozmówcy omawiali pranie pieniędzy w sprawie „Energoatomu” i przedsiębiorstw sektora obronnego, a także plan przejęcia pełnej kontroli nad spółką „Karpatnaftochim”. Wcześniej przedsiębiorstwo zostało zajęte z powodu powiązań z Rosjanami i przekazane pod zarząd ARAMA. Z nagrania audio wynika, że Veselyj otwarcie mówi o sztucznym zaniżeniu wartości zakładu, który później częściowo wykupił jego brat Andrij. Jak przypuszczają media, może on być figurantem byłego szefa Biura Prezydenta Andrieja Jermaka.
21 października, kiedy NABU i SAP przeprowadziły przeszukania w biurze prezesa NBU w związku ze sprawami Sens Banku i „Karpatnaftochim”, poseł Jarosław Żelezniak przypomniał dyskusję, która miała miejsce podczas jednego z poprzednich posiedzeń komisji śledczej. A mianowicie – jego doprecyzowanie i pytanie skierowane do Andrieja Pysznego:
„Jeszcze jedna kwestia z posiedzenia komisji śledczej z dnia 02.09.2026
Żelezniak: Dobrze. Andrij Grigorowicz, mam do pana pytanie. Może pan nie odpowiadać, ale przypomnę jeszcze raz o całej tej odpowiedzialności karnej i tak dalej. Czy odbyły się między panem, Wasylem Veselim, Andrijem Jermakiem a przedstawicielami „Karpatnaftochem” jakieś rozmowy?
Pyszny: Nie, nie było.
Żeleznyak: Nie doszło do takiego spotkania i nie rozmawialiście ze sobą.
Pyszny: Nie było.
Żeleznyak: Nie było.
Pyszny: Mogę odpowiedzieć na trzecie pytanie.
Żeleznyak: Przepraszam, nie słyszałem pana. Nie dlatego, że próbuję jakoś…
Pyszny: Nie było!
Żeleznyak: Nie było. Zgadza się? Proszę. Proszę, powtórzmy to jeszcze raz, żeby wszystko było poprawnie, bo inaczej trafi to do wiadomości. Czy odbyło się osobiste spotkanie między Wasylem Veselim, panem, Andrijem Jermakiem a nieznanymi lub znanymi panu przedstawicielami „Karpatnaftochim”?
Pyszny: Nie, nie odbyło się u mnie takie spotkanie.
Osobnym epizodem jest niejawny sposób zarządzania państwowym bankiem „Sens Bank”, za pośrednictwem którego – jak ustaliły NABU i SAP – „pranowano” pieniądze skradzione przez korupcjonistów, w szczególności w celu wpłacenia kaucji za byłego ministra Hermana Haluszenkę. W sumie chodziło o setki milionów hrywien.
Na nagraniach „Midas” uchwycono, jak Cukerman i Vesely omawiali kandydatów do składu Rady Nadzorczej tego państwowego banku. Mniej więcej miesiąc później właśnie te osoby zostały mianowane na odpowiednie stanowiska. W ten sposób organizatorzy schematu korupcyjnego przejęli faktyczną kontrolę nad państwowym Sens Bankiem, a następnie wykorzystywali go w swoich interesach. Do schematu zaangażowano najwyższych menedżerów tej instytucji finansowej.
Później sprawę rozpatrywano w ramach Tymczasowej Komisji Śledczej w Radzie Najwyższej. Były przewodniczący rady nadzorczej Sens Banku, Şevki Adjuner, oświadczył podczas posiedzenia, że Wasyl Vesely został powołany do Sens Banku za radą prezesa NBU Andriya Pyshnego.
W kręgach politycznych wiadomo, że Pyszny i Vesely poznali się dzięki kolegowi z roku prezesa NBU — nieżyjącemu już posłowi „Frontu Ludowego” Andrijowi Iwanczukowi. Zgodnie z oczekiwaniami Andrij Pyszny oświadczył, że nie udzielał radzie nadzorczej Sens Banku żadnych rekomendacji dotyczących powołania Wasyla Wesołego, który jest objęty dochodzeniem.
W czerwcu 2026 roku media poinformowały, że biznesmen Wasyl Wesoły został zatrzymany przez Służbę Bezpieczeństwa Ukrainy. Później jednak doprecyzowano, że chodziło jedynie o przeszukania.
Miesiąc
później, w lipcu, dziennikarze „UP” odnaleźli Wasyla Veselogo na Lazurowym Wybrzeżu, zauważając, że ukraińscy korupcjoniści otrzymali „zamiast aresztu – Monako”.
Jak przebiega procedura ekstradycji
Ekstradycja – wydanie osoby państwu, którego właściwe organy poszukują tej osoby w celu pociągnięcia jej do odpowiedzialności karnej lub wykonania wyroku. Ekstradycja obejmuje: oficjalny wniosek o ustalenie miejsca pobytu na terytorium państwa, do którego skierowano wniosek, osoby, którą należy wydać, oraz wydanie tej osoby; sprawdzenie okoliczności, które mogą stanowić przeszkodę w wydaniu; podjęcie decyzji w sprawie wniosku; faktyczne przekazanie tej osoby pod jurysdykcję państwa wnioskującego.
Bardziej szczegółowo o przebiegu procedury opowiada partnerka kancelarii Barristers Elvira Lazarenko:
„Procedura rozpoczyna się od ustalenia przez ukraińskie organy ścigania miejsca pobytu osoby, ogłoszenia jej listu gończego w przypadku istnienia podstaw prawnych oraz zainicjowania współpracy międzynarodowej.
Następnie strona ukraińska, za pośrednictwem określonych przez prawo organów centralnych, przygotowuje dokumenty i kieruje wniosek o wydanie osoby.
Państwo zagraniczne sprawdza, czy spełnione są wymogi umów i jego ustawodawstwa, czy istnieją podstawy do wydania oraz czy nie ma przeszkód prawnych. W zależności od kraju procedura może obejmować kontrolę sądową, możliwość wniesienia odwołania, rozpatrzenie zastrzeżeń osoby oraz weryfikację udzielonych gwarancji.
Dopiero po zakończeniu tych etapów i uzgodnieniu przekazania organizowane jest faktyczne przekazanie osoby przedstawicielom Ukrainy” – wyjaśnia prawniczka.
Elvira Lazarenko uważa, że ekstradycja jest dość skutecznym mechanizmem sprowadzania z zagranicznych jurysdykcji na Ukrainę osób podejrzanych lub skazanych za popełnienie przestępstw. Najnowszym przykładem jest przekazanie z Niemiec byłego posła do parlamentu, prawdopodobnie byłego posła Rusłana Demczaka. Zgodnie z informacją Państwowego Biura Śledczego, 13 lipca 2026 roku został on przekazany stronie ukraińskiej na przejściu granicznym „Krakowiec”.
„Inną kwestią jest to, że sądy niektórych jurysdykcji europejskich często odrzucają wnioski właściwych organów Ukrainy o ekstradycję takiej osoby, powołując się na małe prawdopodobieństwo, że Ukraina zapewni przestrzeganie praw tej osoby po przekazaniu, właśnie ze względu na stan wojny w Ukrainie, — zauważa prawniczka. — Pamiętamy przypadki, w których francuskie sądy odmawiały wydania osoby na Ukrainę, powołując się na to, że osoba ta będzie narażona na realne ryzyko rażącego braku dostępu do wymiaru sprawiedliwości (z powodu nieprzestrzegania rozsądnych terminów rozpatrywania sprawy lub nadmiernie szerokich uprawnień strony oskarżenia w czasie obowiązywania stanu wojennego), a także przypadki odmowy przez sądy szwedzkie ze względu na ogólne zagrożenia związane z wojną, niepokojące warunki panujące w ukraińskich więzieniach oraz, co za tym idzie, wzrost ryzyka narażenia na różne formy okrutnego traktowania”.
Według Elwiry Łazarenko Austrią jest prawdopodobnie krajem, który ustanowił rekord pod względem liczby decyzji o odmowie uwzględnienia wniosków o ekstradycję do Ukrainy. Zgodnie z informacjami opublikowanymi w mediach w 2025 roku Ministerstwo Sprawiedliwości potwierdziło austriackiej agencji prasowej, że od początku pełnej inwazji Ukraina złożyła do Austrii 27 wniosków o ekstradycję, jednak Austria uwzględniła tylko jeden wniosek o ekstradycję. Jednocześnie takie kraje jak Polska i Niemcy chętniej wydają osoby na wniosek Ukrainy.
„Najczęściej odmowy wiążą się właśnie z kwestią bezpieczeństwa pobytu osób w zakładach karnych na Ukrainie po ich wydaniu do tego kraju, ze względu na zagrożenie życia i zdrowia wynikające z działań wojennych.
Po otrzymaniu licznych orzeczeń krajów europejskich dotyczących tego aspektu Ukraina podjęła kroki w celu usunięcia tej niedoskonałości i wprowadziła środki mające na celu poprawę warunków przetrzymywania osób ekstradowanych – określiła wykaz zakładów karnych, w których mogą być przetrzymywane osoby ekstradowane, położonych w pewnej odległości od linii frontu, specjalne warunki przetrzymywania (oddzielnie od innych osób) oraz ulepszone warunki (remonty, schronienie)”, — wyjaśnia Elvira Lazarenko.
Przykładem jest niedawna sprawa związana z odmową Hiszpanii ekstradycji Marii Szpilowej na Ukrainę.
9 października 2026 roku Izba Karna Sądu Narodowego Hiszpanii podjęła decyzję o odmowie wydania Marii Szpilowej, o której ekstradycję wnioskowała strona ukraińska na wniosek Prokuratury Generalnej Ukrainy. Sąd zgodził się z kluczowym argumentem obrony dotyczącym braku niezbędnych podstaw do ekstradycji zgodnie z hiszpańskim prawem. Interesy obrony reprezentował Oleksij Szewczuk, adwokat i partner w kancelarii Barristers.
Komentując przebieg tak złożonych procesów międzypaństwowych, Oleksij Szewczuk zauważył: „Argumenty mogą przemawiać zarówno za ekstradycją, jak i przeciwko niej. Ogólnie rzecz biorąc, ekstradycja to bardzo delikatna sprawa i należy podchodzić do niej z dużą ostrożnością, ponieważ każdy przecinek może doprowadzić do odmowy ekstradycji”.
Ogólne statystyki dotyczące ekstradycji
Prawnicy z kancelarii Barristers opierają się na danych statystycznych zawartych w odpowiedzi NABU na zapytanie dotyczące liczby osób wydanych Ukrainie w latach 2022–2025. W tym okresie, na podstawie wniosków śledczych Narodowego Biura, zatwierdzonych przez prokuratorów SAP, następujące kraje przekazały Ukrainie 7 osób podejrzanych w celu pociągnięcia ich do odpowiedzialności karnej:
Niemcy (pierwsza ekstradycja w czasie wojny – 18.11.2022 r. NABU i SAP doprowadziły do ekstradycji z Niemiec na Ukrainę dyrektor generalnej prywatnego przedsiębiorstwa);
Litwa (13.03.2023 r. ekstradowano byłego prezesa zarządu spółek akcyjnych „Państwowa Korporacja Żywnościowo-Zbożowa Ukrainy”);
Słowacja (11 sierpnia 2023 r. do Ukrainy ekstradowano jedną z osób podejrzanych o udział w korupcyjnym procederze związanym z zakupem testów PCR na COVID-19 dla spółki akcyjnej „Ukrzaliznytsia” po zawyżonych cenach);
Polska (we wrześniu 2024 r. do Ukrainy ekstradowano jedną z osób podejrzanych o przywłaszczenie nieruchomości przedsiębiorstwa państwowego „Narodowa Kinoteka Ukrainy”);
Bułgaria (pod koniec grudnia 2024 r. do Ukrainy ekstradowano jednego z członków zorganizowanej grupy, która została przyłapana na sprzeniewierzeniu środków pieniężnych spółki akcyjnej „Ukrzaliznytsia” podczas zakupu transformatorów mocy w latach 2022–2024);
Niemcy (pod koniec maja 2025 r.) do Ukrainy ekstradowano jednego z członków zorganizowanej grupy, która przywłaszczyła sobie działki pod Kijowem);
Niemcy (w połowie września 2025 r.) – do Ukrainy ekstradowano jedną z oskarżonych w postępowaniu karnym dotyczącym burmistrza, przewodniczącego rady rejonowej w Zakarpaciu oraz czterech innych osób, które w czerwcu 2024 r. zostały przyłapane na nadużyciu stanowiska służbowego).
Szczegóły
dotyczące
ekstradycji osób zamieszanych w sprawy korupcyjne
Wśród najbardziej głośnych przypadków — ekstradycja 25 września 2024 r. z Polski byłego dyrektora firmy „West Pright” Oleksandra Radka. Jest on podejrzany o przywłaszczenie 14 budynków przedsiębiorstwa państwowego „Narodowa Kinoteka Ukrainy” o wartości prawie 42 mln hrywien.
21 maja 2025 r. z Niemiec sprowadzono byłą szefową Państwowego Geokadastru obwodu kijowskiego Ludmiłę Prychodko. Już w 2024 roku WAKS zezwolił na przeprowadzenie specjalnego śledztwa przedprocesowego w jej sprawie. Uznano ją za zamieszaną w nielegalne przywłaszczenie działek o łącznej powierzchni 1200 hektarów w pobliżu Kijowa, o wartości ponad 1,8 mld hrywien.
Kolejną ekstradowaną osobą jest rzeczoznawczyni ds. wyceny działek w obwodzie zakarpackim, którą 15 września 2025 roku przekazano Ukrainie z Niemiec. Według wersji śledczych, wraz z przewodniczącym rady rejonowej brała udział w sprzedaży gruntów komunalnych po zaniżonej cenie. Spowodowało to straty dla państwa w wysokości 81,7 mln hrywien.
Do najczęstszych rodzajów przestępstw korupcyjnych należą machinacje dotyczące przedsiębiorstw państwowych. Na tej liście znajdują się: zawyżanie wartości zamówień, nieprzejrzyste przetargi oraz niewywiązywanie się z zobowiązań umownych. W ostatnich latach Ukrainie udało się sprowadzić z powrotem kilku podejrzanych w takich sprawach.
22 listopada 2022 r. z Niemiec ekstradowano dyrektorkę prywatnej firmy, którą podejrzewa się o udział w oszustwie, które spowodowało straty w wysokości 6,5 mln dolarów dla „Derzhinformjustu” podczas zakupu oprogramowania.
13 marca 2023 r. Litwa przekazała Ukrainie byłego szefa spółki akcyjnej „DPZKU” Petra Wołczuka, którego SAP i NABU podejrzewają o wyrządzenie przedsiębiorstwu strat przekraczających 60 mln dolarów.
3 marca 2025 r. Niemcy ekstradowali byłego zastępcę naczelnika Głównego Zarządu Państwowej Służby Podatkowej w obwodzie poltawskim Olega Wołoshinowa. Według danych śledztwa pomagał on w zaniżaniu zobowiązań podatkowych na kwotę 1,3 mln hrywien.
4 listopada 2025 r. z Niemiec sprowadzono dyrektora prywatnej firmy Dmytro Nesteruka, którego uznaje się za zamieszanego w sprzeniewierzenie około 100 mln hrywien podczas budowy składowiska paliwa jądrowego „Energoatomu” w strefie czarnobylskiej.
Wśród innych znaczących przypadków od czasu pełnej inwazji należy wymienić ekstradycję ze Słowacji w sierpniu 2023 roku Wadima Chanenko, którego podejrzewa się o próbę przywłaszczenia sobie prawie 5 mln hrywien należących do „Ukrzaliznyci”.
W styczniu 2025 roku Bułgaria przekazała Ukrainie dyrektora prywatnej firmy w sprawie przywłaszczenia 94,8 mln hrywien podczas zakupu transformatorów dla „Ukrzaliznyci”.
W marcu tego samego roku z Hiszpanii ekstradowano dewelopera Anatolija Wojcechowskiego, podejrzanego o fałszowanie dokumentów i nielegalną zabudowę.
W kwietniu 2026 roku Niemcy przekazały Ukrainie Igora Truszenka, podejrzanego o zmowę mającą na celu zakup zboża po sztucznie zaniżonej cenie, co spowodowało straty w wysokości 13,4 mln hrywien.
W lipcu 2026 roku z Włoch ekstradowano byłego kierownika działu finansowego prywatnego przedsiębiorstwa M. Kyrychenka. Według wersji śledztwa jego działania spowodowały straty dla akcjonariuszy przedsiębiorstwa przekraczające 900 tys. dolarów.
Ogólnie rzecz biorąc, liczba przestępców ekstradowanych na Ukrainę rośnie z roku na rok. O ile w 2022 roku przekazano krajowi 16 oskarżonych, o tyle w 2023 roku było ich już 22, w 2024 roku – 48, a w 2025 roku liczba ta osiągnęła 104 osoby.
