Supernowe mogły ograniczać ucieczkę promieniowania jonizującego — Live Science
Wybuchy supernowych mogły nie być głównym czynnikiem, który rozpraszał wodorową mgłę we wczesnym Wszechświecie, lecz zamiast tego zatrzymywać jonizujące promieniowanie ultrafioletowe wewnątrz galaktyk. Wskazują na to wyniki badania opublikowanego 15 października 2026 roku w czasopiśmie Nature Astronomy, podaje Live Science.
Jak Wszechświat stał się bardziej przejrzysty
Około 400 tysięcy lat po Wielkim Wybuchu Wszechświat ostygł na tyle, że mogły powstać atomy, głównie neutralnego wodoru. Gaz ten utworzył kosmiczną mgłę nieprzezroczystą dla światła ultrafioletowego. Później promieniowanie pierwszych gwiazd i galaktyk jonizowało neutralny wodór, rozdzielając atomy na protony i elektrony. Proces ten nazywa się epoką rejonizacji.
Astronomowie wciąż nie mają pełnej odpowiedzi na pytanie, jakie dokładnie obiekty spowodowały rejonizację i jak do niej doszło. Wcześniej zakładano, że ważną rolę odgrywały supernowe — wybuchowe śmierci masywnych gwiazd. Miały one tworzyć potężne wiatry galaktyczne, które pomagały fotonom kontinuum Lymana opuszczać galaktyki i jonizować gaz międzygalaktyczny.
Obserwacje sześciu galaktyk
Zespół wykorzystał Kosmiczny Teleskop Hubble’a do zbadania sześciu zwartych galaktyk z aktywnym procesem formowania gwiazd, położonych w odległości około 3,5 miliarda lat świetlnych. Ich średnica zwykle nie przekracza 6500 lat świetlnych, a tempo powstawania gwiazd wynosi około 10 mas Słońca rocznie.
Więcej aktualnych wiadomości na kanale UA.News w Telegramie Telegram.
Analiza widm umożliwiła określenie pochodzenia, składu chemicznego, prędkości i kierunku wiatrów gwiazdowych. W pierwszych trzech milionach lat formowania gwiazd wiatry młodych masywnych gwiazd poruszały się z prędkością bliską 3000 kilometrów na sekundę i torowały drogę przez neutralny gaz oraz pył. Umożliwiało to promieniowaniu jonizującemu opuszczenie galaktyki.
Efekt supernowych
Po około trzech milionach lat, gdy najbardziej masywne gwiazdy zaczynały wybuchać jako supernowe, sytuacja się zmieniała. Wyrzucona materia dołączała do gazu i pyłu w galaktykach, czyniąc środowisko gęstszym dla fotonów kontinuum Lymana. Najstarsze galaktyki w próbce, w których wiatry od supernowych były najszybsze, przepuszczały najmniej promieniowania jonizującego.
Autorzy zauważają, że wynik ten nie jest zgodny z większością symulacji kosmologicznych, w których udział promieniowania opuszczającego galaktykę jest największy po pojawieniu się wiatrów od supernowych. Badacze proponują rozszerzyć próbkę galaktyk i przeprowadzić obserwacje o wyższej rozdzielczości w innych zakresach długości fal.
