Skandale korupcyjne na Ukrainie oraz stanowisko prezydenta USA Donalda Trumpa w sprawie wywierania presji na Ukrainę w celu zakończenia wojny podsycają aktywność skrajnie prawicowych sił w Europie, które już wcześniej nie ukrywały swoich sympatii wobec Kremla.
Jedna z najbardziej lojalnych wobec Rosji partii, „Alternatywa dla Niemiec” (AfD), rozpoczęła nową rundę konfrontacji z kanclerzem Niemiec Fryderykiem Merzem, który konsekwentnie opowiada się za wsparciem Ukrainy.
Równolegle AfD promuje ideę przywrócenia stosunków gospodarczych z Moskwą oraz ponownego dostarczania rosyjskiego gazu do Niemiec. Najnowszą inicjatywą partii jest zorganizowanie w 2027 roku trójstronnego szczytu Niemiec, USA i Rosji w Abu Zabi, przy czym bez udziału Ukrainy.
UA.News wyjaśnia, czy skrajna prawica jest w stanie zablokować pomoc dla Ukrainy w najbliższej przyszłości, co oznacza zapowiadany przez AfD szczyt w Abu Zabi oraz jakie są opinie na ten temat ukraińskich ekspertów ds. stosunków międzynarodowych.
Inicjatywy parlamentarne AfD: od audytu po wstrzymanie pomocy
Po sukcesie w wyborach w Saksonii-Anhalt we wrześniu 2026 roku, gdzie AfD uzyskała prawie 44% głosów, jej przedstawiciele nasilają presję na rząd federalny, domagając się ograniczenia pomocy dla Ukrainy.
Poprzez antyukraińską retorykę AfD nadal mobilizuje swój elektorat w obliczu rosnących cen paliwa i problemów społecznych.
„Olej
napędowy – 2,25 euro, napoje – o 30 centów droższe, papierosy – wkrótce – 12 euro, a Merz chce wpompować w Ukrainę jeszcze więcej pieniędzy podatników, bo to i tak za mało i nigdy nie będzie wystarczające. Tylko »Alternatywa dla Niemiec« położy kres tej polityce skierowanej przeciwko własnemu narodowi!» – skrytykowała liderka AfD Alice Weidel kolejny pakiet pomocy dla Ukrainy. Pominęła przy tym fakt, że wzrost cen paliwa rozpoczął się właśnie po wojnie w Iranie.
Kolejnym atakiem na politykę rządu Friedricha Merza było zapytanie frakcji parlamentarnej AfD pod przewodnictwem Michaela Espendillera we wrześniu 2026 roku. Skrajnie prawicowi posłowie domagali się przedstawienia sprawozdania na temat całkowitych kosztów wsparcia dla Ukrainy. Dokument dotyczył finansowania, jego odbiorców, kierunków oraz mechanizmów kontroli.
W odpowiedzi na zapytanie AfD rząd federalny Niemiec oszacował łączne wydatki na wsparcie Ukrainy i ukraińskich uchodźców od początku pełnej inwazji Rosji 24 lutego 2022 r. do 30 czerwca 2026 r. na około 100,9 mld euro, z czego: 43,3 mld euro — pomoc cywilna; 57,6 mld euro — pomoc wojskowa. Środki te Niemcy przekazały lub zarezerwowały na przyszłe lata.
Sprawozdania przeanalizował Instytut Gospodarki Światowej w Kilonii. Analitycy zwrócili uwagę na fakt, że z ogłoszonych przez Berlin około 100 mld euro jedynie 41,7 mld można uznać za faktyczną pomoc dla Ukrainy. 35,9 mld euro zostało wydane w Niemczech, głównie na wsparcie ukraińskich uchodźców, a kolejne 22 mld euro to przyszłe zobowiązania dotyczące pomocy wojskowej.
W ten sposób, łącząc w jedną kwotę dostawy broni, przyszłe zobowiązania budżetowe oraz wewnętrzne świadczenia socjalne dla uchodźców, skrajna prawica zyskała możliwość politycznych manipulacji.
Wniosek z września 2026 r. nie jest pierwszą próbą AfD zmierzającą do zmiany niemieckiej polityki wobec Ukrainy.
27 stycznia 2026 r. frakcja parlamentarna tej partii złożyła w Bundestagu wniosek zatytułowany „Sformułowanie realistycznych celów pokojowych – weryfikacja niemieckiej pomocy dla Ukrainy i zwalczanie korupcji”. Posłowie domagali się utworzenia przy Ministerstwie Spraw Zagranicznych Niemiec specjalnej jednostki liczącej co najmniej 50 pracowników. Proponowano, by do jej prac zaangażować Prokuraturę Generalną RFN. Mieli oni monitorować niemieckie dostawy broni, sprzętu wojskowego oraz pomocy finansowej dla Ukrainy. AfD proponowała również wprowadzenie kwartalnych sprawozdań przed Bundestagiem oraz utworzenie otwartej platformy internetowej, na której obywatele mogliby śledzić wykorzystanie środków.
Jednak kluczowa część dokumentu nie dotyczyła audytu. Partia domagała się natychmiastowego zaprzestania wszelkich form wsparcia dla Ukrainy, w szczególności dostaw uzbrojenia. Wyjątek proponowano uczynić jedynie w przypadku pomocy humanitarnej. Po dyskusji w Bundestagu dokument przekazano do dalszego rozpatrzenia odpowiednim komisjom.
W ramach innej inicjatywy parlamentarnej we wrześniu 2026 roku AfD opowiedziała się przeciwko członkostwu Ukrainy w Unii Europejskiej oraz finansowaniu odbudowy. Skrajna prawica domagała się wstrzymania pomocy finansowej i wojskowej do momentu, gdy Ukraina zgodzi się na poważne negocjacje pokojowe z Rosją.
Nacisk na korupcję na Ukrainie i kurs prorosyjski
„Punktem zapalnym” kampanii niemieckiej skrajnej prawicy przeciwko finansowaniu Ukrainy stała się afera „Midas”. Śledztwo w sprawie korupcji na wielką skalę w sektorach energetycznym i obronnym Ukrainy, którego szczegóły ujawniły NABU i SAP w listopadzie 2025 roku. Fala skandali korupcyjnych z udziałem ukraińskich wysokich urzędników oraz osób z otoczenia prezydenta Wołodymyra Zełenskiego trwała również w 2026 roku.
Szokującym dla niemieckiej opinii publicznej był również epizod z ujawnieniem przestępczej grupy, w centrum której znaleźli się wysocy urzędnicy Służby Bezpieczeństwa Ukrainy, Policji Narodowej oraz Biura Prokuratora Generalnego, którzy – według wersji śledztwa – otrzymywali łapówki w wysokości milionów za tuszowanie nielegalnej działalności.
Mimo że sprawy te nie dowodzą sprzeniewierzenia niemieckiej pomocy, dla AfD stały się one dodatkowym argumentem przemawiającym za wstrzymaniem finansowania Ukrainy. Ogólnie rzecz biorąc, „Alternatywa dla Niemiec” skupia uwagę na tym, że korupcja na Ukrainie zagraża bezpieczeństwu finansowemu samych Niemiec.
Jednocześnie sama AfD, która konsekwentnie opowiada się za przywróceniem partnerstwa z Moskwą, wielokrotnie znajdowała się w centrum głośnych skandali politycznych. W październiku 2025 roku partię oskarżono o szpiegostwo na rzecz Rosji. Minister spraw wewnętrznych kraju związkowego Turyngii Georg Mayer oświadczył, że posłowie AfD wykorzystują swoje prawo do składania zapytań do władz lokalnych. W ten sposób gromadzą informacje na temat infrastruktury krytycznej i cyfrowej, zaopatrzenia w wodę oraz dostaw energii w Niemczech.
„Na podstawie ich zapytań można odnieść wrażenie, że AfD realizuje listę zadań wyznaczonych przez Kreml… Alternatywa dla Niemiec jest szczególnie zainteresowana technologiami informatycznymi i sprzętem wykorzystywanym przez policję, na przykład w zakresie wykrywania i ochrony przed dronami” – poinformował minister.
Kolejnym obszarem zbliżania się stanowiska AfD do rosyjskich interesów jest energetyka. We wrześniu 2026 roku współprzewodnicząca partii Alice Weidel podczas debaty w Bundestagu wezwała kanclerza Friedricha Merza do zaprzestania pomocy dla Ukrainy i wznowienia zakupów taniego rosyjskiego gazu. Podczas tych samych debat poseł AfD Jürgen Kögel mówił o „szanowanym prezydencie Władimirze Putinie”, twierdząc, że nie stanowi on zagrożenia wojenną dla NATO.
W maju 2026 roku AfD zainicjowała również utworzenie parlamentarnej komisji śledczej ds. sabotażu „Północnego Ruchu”. Partia zaproponowała między innymi zbadanie, czy w związku z okolicznościami tego sabotażu konieczna jest zmiana stosunków Niemiec z Ukrainą.
Inicjatywa
polityczna AfD: szczyt Niemiec, USA i Rosji
Kontynuacją tej linii politycznej była inicjatywa AfD dotycząca zorganizowania wiosną 2027 roku trójstronnego szczytu z udziałem Niemiec, USA i Rosji. Jako miejsce spotkania zaproponowano Abu Zabi. Ukraina nie zostanie zaproszona na to spotkanie.
O planach zorganizowania szczytu poinformował wiceprzewodniczący frakcji parlamentarnej AfD Markus Fronmaier. Według niego partia opowiada się za natychmiastowym zniesieniem zachodnich sankcji wobec Rosji i przywróceniem stosunków gospodarczych, ponownym uruchomieniem gazociągu „Północny Strumień” oraz przekazaniem go pod zarząd wspólnej niemiecko-amerykańskiej spółki. Stanowisko AfD w sprawie Ukrainy: całkowite wstrzymanie pomocy jako środka nacisku mającego zmusić Kijów do negocjacji i ustępstw terytorialnych na rzecz Moskwy.
„Nie możemy wpompowywać miliardów i miliardów w wojnę, która jest nam obca i której nie rozumiemy, nie rozliczając się z tego” – oświadczył Fronmaier.
Przewodniczący frakcji parlamentarnej AfD potwierdził, że w przygotowanie tej inicjatywy zaangażowany jest Kirill Dmitriew — specjalny przedstawiciel Władimira Putina ds. współpracy inwestycyjno-gospodarczej z zagranicą. Sam Dmitriew również potwierdził planowane kontakty z przedstawicielami AfD oraz zorganizowanie wspólnego forum w drugim kwartale 2027 roku. Według Fronmayera to właśnie Dmitriew koordynuje przygotowania do szczytu ze stroną amerykańską.
Należy zauważyć, że oficjalny Berlin całkowicie dystansuje się od propozycji skrajnej prawicy. Rząd Friedricha Merza nadal wspiera Ukrainę. W szczególności 3 listopada kanclerz Niemiec, podsumowując spotkanie z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim, ogłosił kolejny pakiet pomocy.
„W tych trudnych czasach Ukraina może liczyć na Niemcy. Będziemy nadal udzielać jej pełnego wsparcia. W przededniu zimy szczególnie ważne są dwa obszary: obrona przeciwlotnicza i energetyka” – zaznaczył Merz.
Jewgienij Magda: Nie warto
mówić o jakichkolwiek poważnych zagrożeniach
Krytyka Ukrainy stanowi część ogólnej antyeuropejskiej retoryki partii „Alternatywa dla Niemiec”. Jest to element jej dążenia do przywrócenia dobrych stosunków z Rosją. W AfD nie ukrywają tego zbytnio i będą w tym zakresie aktywnie działać – stwierdza Jewgienij Magda, dyrektor Instytutu Polityki Światowej.
„Inną kwestią jest to, że obecnie Saksonia-Anhalt, gdzie AfD zdobyła najwięcej głosów, jest najmniej zaludnionym krajem związkowym Niemiec. Oznacza to, że nawet z premierem z partii „Alternatywa dla Niemiec” nie jest w stanie znacząco wpłynąć na sytuację. Dlatego nie warto, moim zdaniem, szukać zbyt radykalnych scenariuszy rozwoju wydarzeń.
Po drugie, pragnę przypomnieć, że obecnie Niemcy są jednym z liderów w zakresie pomocy dla Ukrainy, czyli przekazały około 30 mld euro pomocy. To ogromny wkład w zdolność obronną Ukrainy oraz jej stabilność gospodarczą.
Wybory parlamentarne odbyły się półtora roku temu, a kanclerz Merz objął urząd dopiero wiosną 2025 roku. Oznacza to, że ma jeszcze 2,5 roku zapasu. Nie widzę poważnych zagrożeń związanych z rozpadnięciem się koalicji rządzącej. Wynika to z faktu, że niemieckie siły polityczne mają swego rodzaju „zaporę ogniową” w kwestii współpracy z „Alternatywą dla Niemiec”, przynajmniej na szczeblu federalnym. Nie należy więc mówić o jakichkolwiek poważnych zagrożeniach.
Moim zdaniem sytuacja będzie dla Ukrainy dość korzystna. Musimy jednak zrozumieć, że aby uniknąć krytyki ze strony przeciwników, należy być bardziej konsekwentnym w swoich działaniach, nie stwarzać zbędnych pretekstów do krytyki poprzez przejawy korupcji i inne sprawy, które szybko rozprzestrzeniają się zarówno przez rosyjską propagandę, jak i przez putinowskich polityków (polityków popierających Putina – red.)” – podkreśla Jewhen Magda.
Iwan Us: Przypomina to format, którego Rosja oczekuje od USA i Chin
Główny konsultant Centrum Badań nad Polityką Zagraniczną Narodowego Instytutu Badań Strategicznych Iwan Us podkreśla, że zmęczenie tematem Ukrainy wynika między innymi z tego, że niektórym siłom politycznym wydaje się, że wszyscy obecni politycy, którzy angażowali się w pomoc dla Ukrainy, postępowali niewłaściwie.
„Stanowisko wszystkich skrajnie prawicowych sił, czy to AfD w Niemczech pod przewodnictwem Alice Weidel, czy Front Narodowy Marine Le Pen we Francji, polega na graniu na odwrotność. Mówią: jeśli obecne władze pomagają Ukrainie, to my będziemy przeciwni tej pomocy. Jeśli obecne władze uznają Rosję za państwo zbrodnicze, to my powiemy, że Rosjanie są naszymi najlepszymi przyjaciółmi.
To gra na nastrojach społeczeństwa w celu zdobycia popularności. W gruncie rzeczy to samo robił Donald Trump, twierdząc, że nie należy pomagać Ukrainie, bo robili to Biden i źli demokraci. Do czego to doprowadziło?
Świat to zobaczył: w odpowiedzi na politykę Trumpa i jego zespołu nastąpiło „niebieskie tsunami”, które doprowadziło do porażki republikanów. Dlatego te pomysły dotyczące wstrzymania pomocy dla Ukrainy to próba zdobycia punktów poprzez działania przeciwne do obecnej władzy” — zauważa Iwan Us.
Jeśli chodzi o propozycję trójstronnego spotkania bez udziału Ukrainy, to zdaniem eksperta jest to próba skrajnej prawicy, by stać się graczem na arenie międzynarodowej. Niemcy wydaje się, że wypadły z procesu kształtowania światowej polityki. Dlatego chcą spotkania z Rosją i USA, ale bez Ukrainy.
„Przypomina to format, jaki Rosja chce wprowadzić z USA i Chinami, aby rozstrzygnąć losy świata. Takie pomysły z pewnością nie spotkają się z pozytywnym odbiorem w krajach europejskich. Rozmawiałem z wieloma politykami właśnie z krajów europejskich i mówiono mi, że nie chcemy powtórki z Jałty. To znaczy z Jałty z 1945 roku, kiedy cały świat podzielili między siebie trzej przywódcy: Churchill, Roosevelt i Stalin.
W szczególności rozmawiałem z doradcą prezydenta Rumunii ds. bezpieczeństwa narodowego. Powiedział: „Wtedy znaleźliśmy się w strefie wpływów Związku Radzieckiego. Nie chcemy tego i dlatego nie chcemy, aby teraz ta trójka – Trump, Putin i Xi – zebrała się i zdecydowała na przykład, gdzie będzie Rumunia lub Ukraina, która graniczy z Rumunią. Oznacza to, że podobne pomysły spotkają się z pewnym sprzeciwem w krajach europejskich.
Partia „Alternatywa dla Niemiec”, która dąży do tego spotkania właśnie w opozycji do stanowiska obecnych władz, może równie szybko zyskać, jak i stracić swoją popularność. Każdy populista jest bowiem popularny dokładnie do momentu, w którym zaczyna coś robić. Kiedy zaczyna działać – a zazwyczaj robi to nieprofesjonalnie – jego wyniki gwałtownie się pogarszają, tak jak miało to miejsce w przypadku Donalda Trumpa”.
