Astronomowie odkryli wspólny próg powstawania dżetów czarnych dziur — ScienceDaily
Międzynarodowa grupa astronomów znalazła dowody na to, że czarne dziury o różnej masie mogą wytwarzać potężne dżety przy tej samej krytycznej szybkości akrecji — opadania materii na czarną dziurę. Jak podaje ScienceDaily, zasada ta może dotyczyć zarówno czarnych dziur o masie gwiazdowej, około dziesięciokrotnie większej od masy Słońca, jak i supermasywnych czarnych dziur o masie miliony razy większej od masy Słońca.
Obserwacje zniszczonych gwiazd
Badanie opublikowano w czasopiśmie Nature Astronomy. Przeprowadzili je Andrew Mummery z Institute for Advanced Study oraz Adele Goodwin z International Centre for Radio Astronomy Research na Curtin University w Australii Zachodniej.
Naukowcy wykorzystali wieloletnie obserwacje w zakresie optycznym, ultrafioletowym, rentgenowskim i radiowym. Dane zebrały teleskopy w Amerykach, Australii, Indiach, Republice Południowej Afryki oraz w kosmosie.
Więcej aktualnych wiadomości na kanale UA.News w Telegramie Telegram.
Zespół badał zdarzenia rozerwania pływowego, podczas których gwiazda zbliża się zbyt mocno do supermasywnej czarnej dziury i zostaje rozerwana przez jej grawitację. Następnie część materii gwiazdowej kieruje się ku czarnej dziurze, a znaczna jej część może zostać wyrzucona w przestrzeń kosmiczną przez potężne wypływy.
Dwie fazy powstawania dżetów
Początkowo badacze przeanalizowali 20 zdarzeń rozerwania pływowego, a później wybrali dziesięć przypadków z danymi wystarczającymi do określenia tempa akrecji i czasu pojawienia się wypływów radiowych. Analiza wskazała dwa okresy, w których mogą powstawać dżety: na wczesnym etapie przy niezwykle wysokim tempie akrecji oraz znacznie później — setki lub tysiące dni po rozerwaniu gwiazdy.
W późnej fazie tempo akrecji spada do około 2% granicy Eddingtona — poziomu, przy którym ciśnienie promieniowania równoważy przyciąganie grawitacyjne. Próg ten już wiązano z powstawaniem dżetów w znacznie mniejszych czarnych dziurach w Drodze Mlecznej. Jeśli astronomowie będą mogli przewidywać pojawienie się opóźnionych dżetów, może to pomóc im skuteczniej planować obserwacje, w tym z wykorzystaniem przyszłego projektu radioteleskopowego Square Kilometre Array.
