Jak objawy ADHD zmieniają się z wiekiem — Channel NewsAsia
W Stanach Zjednoczonych badacze i specjaliści zauważają, że objawy zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) mogą zmieniać się w ciągu życia: u małych dzieci częściej widoczne są nadpobudliwość i impulsywność, a z wiekiem bardziej wyraźne i trwałe mogą stawać się objawy nieuwagi. Informuje o tym Channel NewsAsia, powołując się na badania i komentarze specjalistów.
ADHD może przejawiać się na różne sposoby i obejmować szeroki zakres objawów — od łagodnych po ciężkie. Stan ten często współwystępuje również z innymi zaburzeniami psychicznymi, behawioralnymi lub neurorozwojowymi, w tym z lękiem i autyzmem. Badacze nadal nie mają jednoznacznej odpowiedzi, jaka część dzieci z ADHD zachowuje diagnozę w dorosłości.
Objawy nie są niezmienne
Badanie podłużne z 2021 roku, w którym uczestników z ADHD obserwowano przez 16 lat, wykazało, że około 10% osiągnęło trwałą remisję do wczesnej dorosłości, a kolejne około 10% miało ADHD przez cały badany okres. U większości uczestników objawy z czasem nasilały się lub słabły. W dowolnym konkretnym momencie około połowa uczestników spełniała kryteria diagnostyczne, jednak skład tej grupy się zmieniał.
Do objawów nieuwagi należą między innymi trudności z zwracaniem uwagi na szczegóły, niedokańczanie zadań, dezorganizacja i zapominanie. Objawy nadpobudliwości i impulsywności mogą obejmować ciągłe wiercenie się, trudności z czekaniem na swoją kolej oraz nadmierną gadatliwość.
Aby postawić diagnozę, dziecko musi mieć co najmniej sześć objawów z jednej z dwóch grup, a osoby w wieku 17 lat i starsze — co najmniej pięć. Przy wystarczającej liczbie objawów z obu kategorii mówi się o typie mieszanym ADHD.
Więcej aktualnych wiadomości na kanale UA.News w Telegramie Telegram.
Od zewnętrznej nadpobudliwości do wewnętrznego niepokoju
U dzieci w wieku przedszkolnym nadpobudliwość i impulsywność są zazwyczaj bardziej widoczne. Jednak wraz ze wzrostem wymagań szkolnych i liczby obowiązków objawy nieuwagi mogą wysuwać się na pierwszy plan. Przegląd z 2023 roku wykazał, że wśród dzieci poniżej 12. roku życia odsetki typu z przewagą nieuwagi, typu z przewagą nadpobudliwości i impulsywności oraz typu mieszanego są w przybliżeniu porównywalne. W wieku od 12 do 18 lat częściej odnotowuje się typ z przewagą nieuwagi, podczas gdy typ nadpobudliwy-impulsywny występuje u mniej niż jednej czwartej nastolatków.
Wśród dorosłych typ z przewagą nadpobudliwości i impulsywności występuje rzadko: jedno niewielkie badanie oszacowało jego udział na 7%. W tym wieku nadpobudliwość może przejawiać się jako wewnętrzny niepokój psychiczny lub stała potrzeba bycia czymś zajętym. Nieuwaga z kolei może utrudniać planowanie codziennych spraw, wykonywanie zadań bez jasno określonych terminów oraz koncentrację podczas rozmów.
Wpływ środowiska i wsparcia
Na nasilenie objawów mogą wpływać okoliczności życiowe. W szczególności problemy rodzinne mogą nasilać objawy ADHD u dzieci i nastolatków, a ustrukturyzowane środowisko szkolne czasami utrudnia koncentrację. W dorosłości objawy mogą stać się mniej zauważalne, jeśli dana osoba znajdzie pracę odpowiadającą jej temperamentowi i cechom.
Specjaliści zaznaczają również, że ludzie mogą z czasem nauczyć się lepiej kontrolować ten stan. Interwencje behawioralne częściej stosuje się przy przewadze objawów nadpobudliwości i impulsywności, leczenie farmakologiczne — przy objawach nieuwagi, a dla wielu osób, zwłaszcza z typem mieszanym ADHD, najlepsze może być połączenie tych podejść. Badania neuroobrazowe wskazują również, że zmiany objawów mogą być częściowo związane z rozwojem mózgu.
Czytaj nas na Telegram i Sends
