Ojcu zmarłego strażnika granicznego wypłacono 2,27 mln hrywien zamiast 15 mln: jak orzekł sąd

Ojciec żołnierza Państwowej Służby Granicznej Ukrainy, który zmarł na skutek ponownego zawału serca podczas rehabilitacji, zaskarżył wysokość jednorazowej pomocy pieniężnej. Pomimo tego, że wojskowo-lekarska komisja potwierdziła związek śmiertelnej choroby z obroną Ojczyzny, mężczyźnie przyznano 2,27 mln hrywien zamiast 15 mln hrywien.

Powód uważał, że ma prawo do pełnej kwoty pomocy przewidzianej dla rodzin żołnierzy poległych w czasie stanu wojennego. Lwowski Okręgowy Sąd Administracyjny rozpatrzył sprawę nr 380/6219/26, w której pojawiła się kwestia zastosowania odpowiednich przepisów oraz stanowiska Sądu Najwyższego, zmienionego w 2026 roku.

Jak ustalił sąd, żołnierz urodzony w 1969 roku pełnił służbę w Państwowej Służbie Granicznej Ukrainy w stopniu starszego szeregowego. Został zmobilizowany i służył w jednym z mobilnych oddziałów granicznych.

13 listopada 2024 r. mężczyzna zmarł podczas rehabilitacji w sanatorium w miejscowości Niemyrów w powiecie Jaworowskim w obwodzie lwowskim. Według danych Lwowskiego Obwodowego Biura Ekspertyz Sądowo-Medycznych przyczyną śmierci był ponowny zawał mięśnia sercowego.

W aktach sprawy znajdowały się dwa ważne dokumenty.

Po pierwsze, protokoły dotyczące wypadku, zatwierdzone 15 grudnia 2024 roku, potwierdziły, że żołnierz zmarł podczas pełnienia obowiązków służby wojskowej. Ustalono również, że śmierć nie nastąpiła w wyniku popełnienia przestępstwa, przebywania w stanie nietrzeźwości, umyślnego wyrządzenia szkody własnemu zdrowiu ani samobójstwa.

Po drugie, Centralna Komisja Medyczna Państwowej Służby Granicznej w opinii nr 81 z dnia 30 stycznia 2025 r. ustaliła, że choroba, która doprowadziła do śmierci starszego żołnierza, była związana z obroną Ojczyzny.

Zatem sam fakt związku śmiertelnej choroby z obroną Ukrainy nie był kwestionowany. Spór dotyczył tego, czy okoliczności te uprawniają do specjalnej jednorazowej pomocy w wysokości 15 mln UAH.

W listopadzie 2025 r. ojciec zmarłego żołnierza złożył wniosek o przyznanie jednorazowej pomocy pieniężnej w związku ze śmiercią syna.

26 stycznia 2026 r. Administracja Państwowej Służby Granicznej podjęła decyzję nr 68 o przyznaniu mężczyźnie kwoty 2 271 000 hrywien. Kwotę tę obliczono jako 750 minimalnych stawek utrzymania dla osób zdolnych do pracy, ustalonych na dzień 1 stycznia roku śmierci żołnierza.

W wykonaniu tej decyzji 16 lutego 2026 r. wydano odpowiedni rozkaz oddziału straży granicznej. Już 25 lutego środki wpłynęły na konto bankowe ojca.

Mężczyzna uważał jednak, że ma prawo do znacznie większej kwoty – 15 mln hrywien zgodnie z uchwałą Rady Ministrów Ukrainy z dnia 28 lutego 2022 r. nr 168, która przewiduje specjalne świadczenia dla żołnierzy i ich rodzin w okresie stanu wojennego.

20 lutego 2026 r. złożył wniosek o przyznanie pomocy w wysokości 15 mln hrywien. W odpowiedzi oddział straży granicznej poinformował, że wypłata zostanie zrealizowana zgodnie z już podjętą decyzją Administracji Państwowej Służby Granicznej Ukrainy na podstawie zarządzenia nr 975.

Nie zgadzając się z wysokością pomocy, mężczyzna złożył skargę administracyjną do sądu.

Wniósł on o:

• uznania za niezgodne z prawem i uchylenia decyzji Administracji Państwowej Służby Granicznej oraz rozkazu oddziału straży granicznej, na mocy których przyznano mu pomoc w wysokości 2 271 000 hrywien;
• zobowiązanie pozwanych do podjęcia decyzji o wypłaceniu jednorazowej pomocy pieniężnej w wysokości nie mniejszej niż 15 mln hrywien.

Kluczową kwestią w sporze stało się to, czy opinia Komisji Lekarskiej ds. Orzekania o Niezdolności do Pracy (VLK) dotycząca związku śmiertelnej choroby z obroną Ojczyzny stanowi wystarczającą podstawę do przyznania właśnie 15 mln hrywien, a także w jaki sposób w tej sytuacji należy stosować odpowiednie akty normatywne oraz stanowisko prawne Sądu Najwyższego.

Sama opinia Komisji Lekarskiej potwierdza związek choroby z obroną Ojczyzny, jednak kwestia wysokości świadczenia wymaga odrębnej oceny prawnej. W przytoczonej części akt sprawy nie podano ostatecznego stanowiska sądu w sprawie roszczeń ojca.

Wcześniej rodzina żołnierza, który zmarł w wyniku zatrucia tlenkiem węgla podczas wykonywania zadania bojowego, musiała dochodzić na drodze sądowej wypłaty 15 mln hrywien. Ministerstwo Obrony odmówiło przyznania pomocy, argumentując, że żołnierz zginął w wyniku wypadku, a nie w wyniku ran odniesionych w walce.