$ 45.13 € 49.54 zł 11.24
+6° Kijów +8° Warszawa +16° Waszyngton
Szczyt Trumpa, Putina i Xi w Shenzhen: czego mogą się spodziewać Ukraina i świat

Szczyt Trumpa, Putina i Xi w Shenzhen: czego mogą się spodziewać Ukraina i świat

18 listopada 2026 18:00

Dzisiaj, w środę 18 listopada, w chińskim mieście Shenzhen rozpoczął się 33. szczyt Organizacji Współpracy Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC). Tradycyjnie forum to gromadzi przywódców ponad dwudziestu państw regionu, którzy spotykają się, aby omówić kwestie wolnego handlu, inwestycji oraz stabilności światowych łańcuchów dostaw. 

Jednak w tym roku agenda gospodarcza znalazła się w cieniu wielkiej polityki międzynarodowej, ponieważ Shenzhen stało się areną bezprecedensowych rozmów na najwyższym szczeblu. Już w czwartek, 19 listopada, odbędzie się pierwsze w historii trójstronne spotkanie prezydenta USA Donalda Trumpa, przewodniczącego ChRL Xi Jinpinga oraz rosyjskiego dyktatora Władimira Putina. W mediach i środowisku ekspertów format ten zdążył już wielokrotnie zostać nazwany „nową Jałtą” z powodu obaw, że przywódcy tych trzech państw będą próbowali dokonać podziału stref wpływów za zamkniętymi drzwiami — podobnie jak niegdyś uczynili to Roosevelt, Stalin i Churchill. 

Oczekiwania związane z rozmowami w Shenzhen pozostają niezwykle napięte i kontrowersyjne. Jakie dokładnie porozumienia przygotowuje się za kulisami chińskiego szczytu? Czy w ogóle się je przygotowuje? Czego mogą się spodziewać Ukraina i świat? Serwis UA.News zwrócił się z tymi pytaniami do ekspertów politycznych. Więcej szczegółów — w naszym artykule. 

Niepokojące oczekiwania dotyczące spotkania Trumpa, Putina i Xi nie mają pokrycia w rzeczywistości: dyrektor Centrum Stosowanych Badań Politycznych „Penta” Wołodymyr Fesenko 

 

Trzeba rozróżnić, co tak naprawdę dzieje się w tych dniach w Chinach. Szczyt APEC w Shenzhen to wielkie wydarzenie, na którym reprezentowane są dziesiątki krajów. Natomiast „na marginesie” tego szczytu odbędzie się osobne spotkanie Trumpa, Putina i Xi. Jeszcze raz podkreślam: jest to spotkanie w formacie „na marginesie”. To nietypowe, ponieważ zazwyczaj takie spotkania mają charakter dwustronny. Jednak tym razem tak właśnie się złożyło. 

Oczywiście wszystko to budzi zainteresowanie i napięcie. Nawiasem mówiąc, to właśnie z inicjatywy Rosji termin „nowa Jałta” zaczął być używany na świecie. To od dawna obecna idea Putina, którą promuje już od ponad 10 lat. Korzystając z okazji, że na szczycie obecni będą trzej przywódcy, Kreml zaproponował trójstronne spotkanie i przedstawia je jako „nową Jałtę”. Chodzi jednak o kwestie czysto symboliczne. Putin chce wystąpić w roli swego rodzaju Stalina, który po zwycięstwie dzieli świat, tak jak w 1945 roku. Jednak rzeczywistość, delikatnie mówiąc, jest inna. Z tej trójki tylko Xi ma silną pozycję. Natomiast Putin i Trump wyglądają raczej jak „kulejące kaczki”. Trump przegrał wybory do Kongresu, Putin też ma problemy, a szczególnie symboliczny był atak na most krymski. Dlatego nazywanie tego spotkaniem zwycięzców jest dużym przesadzeniem. 

Poza tym w 1945 roku Stalin, Churchill i Roosevelt byli sojusznikami. Putin, Trump i Xi nie są dziś sojusznikami, między nimi wszystkimi istnieją sprzeczności. Najbardziej prawdopodobnym scenariuszem jest więc zwykła dyskusja na temat problemów międzynarodowych bez konkretnych decyzji. Rosja proponuje wydanie wspólnego oświadczenia po spotkaniu, ale na razie nie ma zgody ze strony USA i Chin. Nie ma nawet konkretnego porządku obrad.

Nie jest też na razie jasne, czy poruszona zostanie kwestia Ukrainy. Istnieją informacje, że zarówno USA, jak i Chiny nie chcą poruszać tego tematu. Jeśli tak jest, to próby Putina uzyskania jakiejkolwiek zgody na rosyjski format zakończenia wojny nie przyniosą rezultatu. Kluczowa jest jednak następująca kwestia: nawet gdyby udało się wypracować jakieś wspólne stanowisko w sprawie Ukrainy – choć jest to bardzo mało prawdopodobne – to i tak bez zgody Kijowa nie uda się zakończyć wojny na rosyjskich warunkach. Dlatego moim zdaniem nie należy oczekiwać żadnego wpływu, w tym na proces negocjacyjny. To ogromna przesada. 

Największym ryzykiem jest dwustronne spotkanie Putina z Trumpem, ponieważ Putin może wywierać wpływ na prezydenta USA. Jednak ogólnie rzecz biorąc, wszystkie niepokojące przewidywania, że spotkanie to w jakiś sposób zmieni politykę światową itp. – nie mają pokrycia w rzeczywistości.

Із МОЗ щось пороблено, за останні 10 років майже всі міністри не  затримались на посаді більше як рік — політолог Фесенко


Trudno mówić o „nowej Jałcie”, gdy nie ma bezpiecznej drogi na Krym: dyrektor Instytutu Polityki Światowej Jewgienij Magda 

 

Głównym beneficjentem lub czynnikiem wpływającym na spotkanie w Shenzhen stały się Siły Obronne Ukrainy. Zadały one precyzyjny cios mostowi w Kerczu. Wiecie, bardzo trudno jest mówić o „nowej Jałcie”, jeśli nie ma się bezpiecznej drogi na Krym. A Ukraina pokazała to dość wyraźnie.

Rosyjska dyplomacja, a osobiście Putin, włożyli sporo wysiłku, aby w Shenzhen odbyło się trójstronne spotkanie, na którym omawiano by przyszły los świata. Okazało się jednak, że sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Co prawda omawia się tam dziś szeroki zakres kwestii, a Rosja również bierze udział w tym procesie, ale nie na takim poziomie, na jakim by sobie tego życzyła.

Dlatego wzywam, by nie dramatyzować tego, co dzieje się w Shenzhen, ponieważ między USA a Chinami istnieje wiele sprzeczności. Osiągnięcie porozumienia między nimi będzie niezwykle trudne. A Rosja, w gruncie rzeczy, będzie siedzieć na dodatkowym krześle. Nie stanie się głównym graczem, bez względu na to, jak bardzo Putin by się nie nadymował i nie próbował demonstrować swojej wyimaginowanej wielkości.

Євген Магда


Przywiązujemy zbyt dużą wagę do spotkania w Shenzhen: politolog Andrij Wigirinski 

 

Ogólnie rzecz biorąc, jestem przeciwnikiem porównań związanych z Jałtą. Ludzie, którzy pozwalają sobie na takie spekulacje, z jakiegoś powodu zupełnie nie uwzględniają okoliczności, w jakich odbywała się konferencja w Jałcie. Jałta miała na celu uporządkowanie świata, w którym wszyscy trzej uczestnicy konferencji stanowili koalicję, która pokonała Hitlera i nazistowskie Niemcy. W związku z tym wszyscy oni byli już wystarczająco wyczerpani walkami, które w poprzednich latach stanowiły dla nich realne zagrożenie. Następnie podmioty te miały między sobą ustalić, w jaki sposób będą współistnieć w ukształtowanym świecie, w którym to oni są zwycięzcami.

Stąd wzięła się historia związana ze strefami wpływów i ich podziałem: kto w ramach swojego obszaru bezpieczeństwa, w ramach takich czy innych porozumień dotyczących bezpieczeństwa, zajmuje określone terytorium lub sprawuje nad nim kontrolę. Były to relacje o mniej lub bardziej wzajemnym charakterze, przewidujące zarówno konkurencję, jak i czasami współpracę. Dlatego, jeśli już przeprowadzać analogie do Jałty, to spotkanie trzech mocarstw nuklearnych – największych na świecie – to przede wszystkim spotkanie, na którym muszą one uzgodnić, jak współistnieć i nie wchodzić ze sobą w konflikt. W tym przypadku muszą one znaleźć porozumienie w kwestiach, które mają kluczowe znaczenie dla każdego z tych krajów. Dla Stanów Zjednoczonych jest to obecność Chin i Rosji na półkuli zachodniej. Dla Rosji – kwestia bezpieczeństwa euroazjatyckiego. Dla Chin – kwestia Tajwanu. 

Dlatego takie spotkanie jest raczej kolejnym etapem wieloetapowego procesu negocjacyjnego, w ramach którego strony już wcześniej wyznaczyły warunkowe czerwone linie. W szczególności dotyczy to Tajwanu: niedopuszczenie do wzrostu liczby podmiotów, które uznają niepodległość Tajwanu lub sprzyjają jego uniezależnieniu się od Chin. Jest to odrębny tor negocjacyjny, który nieustannie stanowi tło dla dialogu między Chinami a Stanami Zjednoczonymi. Jeśli chodzi o gorące konflikty i zapobieganie eskalacji, to przede wszystkim chodzi o utrzymanie porozumień dotyczących zapobiegania wzrostowi liczby państw posiadających broń jądrową, a także o zapobieganie jej użyciu w obecnych konfliktach.

Jeśli natomiast mowa o konfliktach, które ograniczają możliwość współpracy i konkurencji oraz wyrządzają szkodę wszystkim uczestnikom w mniej więcej równym stopniu, to uwaga skupia się przede wszystkim na Cieśninie Ormuz. Chodzi o to, jak zakończyć konflikt, zapewnić przywrócenie żeglugi oraz funkcjonowania kompleksów gazowych i rafinerii ropy naftowej. To z kolei przyczyni się do obniżenia cen, osłabienia presji inflacyjnej itp.

Oznacza to, że w konkurencyjnym świecie, w którym podmioty planują rywalizować ze sobą bez użycia sił zbrojnych i bezpośredniej konfrontacji, nie ma mowy o pełnym porozumieniu w całym spektrum kwestii. Tego rodzaju spotkanie lub współpraca zakłada sytuacyjne, krótkoterminowe – do następnego szczytu lub konsultacji – określenie charakteru postępowania w kwestiach stanowiących wspólny interes.

Broń jądrowa to wspólny interes. Cieśnina Ormuz – również wspólny interes. Jeśli chodzi o kwestie bezpieczeństwa w Europie lub w Eurazji, Chiny mogą zająć stanowisko: „Wiecie, uważamy, że to, jak zakończy się wojna, to wasza sprawa. Ale jeśli zdecydujecie się przyjąć pewien format porozumienia za pośrednictwem Rady Bezpieczeństwa ONZ, jesteśmy gotowi poprzeć taki format”.

Oznacza to, że przywiązujemy dużą wagę do tego spotkania, biorąc pod uwagę, że spotykają się pierwsza i druga gospodarka świata oraz faktycznie trzy wiodące mocarstwa nuklearne. Jednak charakter ich stosunków nie zakłada istnienia wspólnego wroga ani okoliczności, jakie miały miejsce w Jałcie – zwycięstwa nad wspólnym przeciwnikiem. Wręcz przeciwnie: Stany Zjednoczone i Chiny są nastawione na długotrwałą rywalizację, zwłaszcza w kwestii roli w regionie Indo-Pacyfiku. Najważniejsze dla nich w tym procesie nawiązywania dialogu i rywalizacji jest to, by nie dopuścić do bezpośredniego konfliktu zbrojnego.

Jest to jednak raczej kwestia stosunków dwustronnych między USA a Chinami. W tych stosunkach rola Rosji, tak jak postrzegają ją sami uczestnicy, polega na tym, że może ona udzielać pomocy Chinom tak samo, jak Chiny udzielały pomocy jej. Jednak Rosja nie będzie na przykład brała bezpośredniego udziału w wojnie poprzez działania bojowe lub środki bojowe. 

Dla nas powinno stać się normalną praktyką to, o czym mówił Zaluzhnyj: tak zwane global decision, czyli globalna decyzja, która nie jest podejmowana bez global emergency, czyli globalnego zagrożenia, globalnej sytuacji nadzwyczajnej. Jeśli posłużyć się tą terminologią, to na dzień dzisiejszy nie ma globalnego zagrożenia dla tych krajów na taką skalę. Dlatego nie ma też podstaw do wypracowania jakiejkolwiek wspólnej, ogólnej, globalnej decyzji.

Андрій Вігірінський розповів, які галузі економіку розвиватимуться в  Україні після війни - ЗНАЙ ЮА


Wspólne spotkanie Xi, Trumpa i Putina nie oznacza wspólnej strategii: politolog Maksym Gonczarenko 

 

Szczyt Trumpa, Putina i Xi w Shenzhen ma przede wszystkim charakter demonstracyjny. Jest to pokaz powrotu dyplomacji wielkich mocarstw, w ramach której kwestie bezpieczeństwa międzynarodowego stają się przedmiotem dyskusji między potężnymi ośrodkami władzy. Jednak nazywanie tego reinkarnacją „Jałty” jest przedwczesne. Nie chodzi tu ani o podział stref wpływów, ani o wspólną wizję przyszłości. Najprawdopodobniej obserwujemy obecnie próbę wykazania przez każdego z uczestników własnego wpływu na procesy międzynarodowe.

Państwa podchodzą do spotkania z różnymi stanowiskami i celami. Trump jest zainteresowany utrzymaniem wizerunku globalnego lidera i przybył, by osiągnąć dyplomatyczne wyniki. Dlatego w USA mogą oczekiwać od prezydenta medialnego zwycięstwa niezależnie od wyniku: sam fakt spotkania zespół Trumpa zinterpretuje jako normalizację stosunków i przejaw szacunku ze strony Chin, a także jako skłonność Rosji do negocjacji. Dla Putina to spotkanie stanowi szansę na zrobienie kroku w kierunku wyjścia z międzynarodowej izolacji. Rosjanom będzie ono przedstawiane jako odzyskanie pozycji równoprawnego rozmówcy „wielkich graczy” globalnego bezpieczeństwa – Waszyngtonu i Pekinu. Xi z kolei wzmacnia międzynarodową pozycję Chin, zapewniając sobie dyplomatyczne wzmocnienie i umacniając status neutralnego „rozwiązującego problemy”. Wszystko to prowadzi nas do wniosku, że sam fakt wspólnego spotkania nie oznacza automatycznie istnienia wspólnej strategii.

Цивільний кодекс треба доопрацювати, інакше непорозумінь буде більше: політолог  Максим Гончаренко | UA.NEWS


Ryzyko dla Ukrainy jednak istnieje. Polega ono na samej zasadzie omawiania przyszłości państwa bez jego pełnego i bezpośredniego udziału. Negocjacje między Waszyngtonem a Moskwą w sprawie Ukrainy mogą dotyczyć nie tylko sposobów zakończenia wojny, ale także samego geopolitycznego losu Kijowa: kursu polityki zagranicznej i gwarancji bezpieczeństwa. Stwarza to oczywiste ryzyko, że stanowisko Ukrainy jako państwa uczestniczącego będzie traktowane jako zmienna, którą można jednostronnie przesuwać.

Pekin jest tu najbardziej interesującym graczem. Jest on bezpośrednim konkurentem gospodarczym USA i ma znaczący wpływ na Rosję. Jednak na razie nie jest gotowy wykorzystać tych możliwości do wywarcia presji na Moskwę i zakończenia wojny na warunkach akceptowalnych dla Ukrainy. Dla Xi nie ma zasadniczego znaczenia, czym zajmuje się Putin, dopóki państwo rosyjskie pozostaje pod kontrolą i coraz bardziej popada w zależność od Chińskiego Cesarstwa. Tak, rozumie on, że Rosja jest państwem pogrążonym w kryzysie. Jednak dopóki kryzys ten jest pod kontrolą, będzie utrzymywał partnerstwo z Moskwą, starając się jednocześnie nie pogarszać stosunków ze Stanami Zjednoczonymi. Najbardziej prawdopodobną rolą Chin jest równoważenie interesów pozostałych dwóch stron.

Jednym z najważniejszych aspektów jest walka o wpływy w Europie oraz próba strategicznego odsunięcia jej od procesu podejmowania decyzji. To właśnie państwa europejskie są najbardziej zainteresowane sprawiedliwym i długotrwałym pokojem, dlatego będą najdokładniej analizować warunki i gwarancje przyszłych porozumień. Z kolei Trump, który chce, by porozumienia stały się faktem, oraz Putin, który dąży do tego, by nie wiązać sobie rąk na przyszłość, sprzeciwiają się udziałowi przedstawicieli UE. W tych warunkach dla Kijowa niezwykle ważne jest utrzymanie koordynacji z partnerami europejskimi oraz zapobieżenie rozbieżnościom między realiami procesu negocjacyjnego a interesami Ukrainy w zakresie bezpieczeństwa.

Czytaj nas na
Pobierz naszą aplikację