W Estonii zaproponowano odebranie ochrony budynkom z symbolami okupacji — ERR News
Estońska minister sprawiedliwości Liisa-Ly Pakosta zaproponowała umożliwienie pozbawiania ochrony państwowej budynków i obiektów wzniesionych w okresie okupacji kraju w latach 1940–1991 oraz związanych z symbolami reżimów okupacyjnych. Inicjatywa ma odblokować dyskusję nad przepisami dotyczącymi tak zwanych czerwonych pomników, która zatrzymała się po wecie prezydenta w 2023 roku, informuje ERR News.
Proponowany przepis
Pakosta, reprezentująca partię Eesti 200, oświadczyła, że od marca 2025 roku nie nastąpił postęp w rozpatrywaniu projektu ustawy o zmianie Kodeksu budowlanego. Dokument jest rozpatrywany przez Komisję Spraw Gospodarczych estońskiego parlamentu — Riigikogu.
Minister zaproponowała wprowadzenie do ustawy o ochronie dziedzictwa kulturowego wyjątku dla budynków i obiektów wzniesionych w okresie okupacji Estonii. Zgodnie z jej propozycją ochronie państwowej nie podlegałyby obiekty, które podżegają do nienawiści lub poprzez teksty, symbole, wizerunki czy inne formy wspierają reżim okupacyjny, akt agresji, ludobójstwo, zbrodnie przeciwko ludzkości lub zbrodnie wojenne.
Pakosta zaznaczyła, że obiekty o wartości kulturowej powinny reprezentować najcenniejszą część dziedzictwa kulturowego Estonii. Jej zdaniem budowle wzniesione podczas okupacji, które podżegają do nienawiści lub wspierają reżim okupacyjny albo zbrodnie międzynarodowe, nie należą do tej części dziedzictwa.
Więcej aktualnych wiadomości na kanale UA.News w Telegramie Telegram.
Co zmieni się dla właścicieli
Po wejściu w życie tych zmian właściwy minister, po zasięgnięciu opinii Rady ds. Dziedzictwa, będzie mógł odrębną decyzją uchylić status zabytku w przypadku obiektu, który nie spełnia kryteriów ochrony państwowej. Następnie właściciel będzie mógł samodzielnie decydować o dalszym losie obiektu, w tym usunąć lub zasłonić symbole okupacji.
Dyskusja o demontażu obiektów z symbolami okupacji i tak zwanych czerwonych pomników w Estonii trwa od 2022 roku. Jesienią tego roku rząd zainicjował projekt ustawy o zmianie Kodeksu budowlanego, ustaw o jego stosowaniu i planowaniu, a także ustawy o majątku państwowym. Riigikogu przyjął dokument w lutym 2023 roku, jednak w kolejnym miesiącu prezydent Alar Karis odmówił jego promulgowania, powołując się na niewystarczającą pewność prawną.
Po pełnoskalowej inwazji Federacji Rosyjskiej — państwa-agresora — na Ukrainę w lutym 2022 roku w Estonii nasiliły się dyskusje o statusie radzieckich pomników, posągów, grobów wojskowych, fresków i elementów dekoracyjnych budynków. Część takich obiektów została już zdemontowana lub zasłonięta.
