Obserwacje radiowe wykazały wpływ towarzysza na atmosferę Betelgezy — Space.com

Obserwacje radiowe prowadzone za pomocą obserwatoriów w USA i Chile wykazały, że mniejsza gwiazda towarzysząca Siwarha porusza się tak blisko czerwonego nadolbrzyma Betelgezy, że przechodzi przez jego rozszerzoną atmosferę i zostawia za sobą ślad. Poinformował o tym Space.com, powołując się na nowe badanie.

Atmosfera zmienia kształt

Dane zebrane w latach 2021–2026 przez radioobserwatorium Karl G. Jansky Very Large Array w stanie Nowy Meksyk oraz kompleks ALMA w Chile wykazały zmiany kształtu atmosfery Betelgezy. Gdy Siwarha znajduje się najdalej od nadolbrzyma, jego atmosfera wydłuża się i przybiera jajowaty kształt. Kiedy towarzysz przechodzi przed gwiazdą lub za nią, atmosfera staje się bardziej zaokrąglona.

Kierująca obserwacjami Lynn Matthews, główna pracownica naukowa Obserwatorium Haystack Massachusetts Institute of Technology, wyjaśniła, że towarzysz krąży tak blisko, iż faktycznie przechodzi przez rozszerzoną atmosferę Betelgezy.

Więcej aktualnych wiadomości na kanale UA.News w Telegramie Telegram.

Odbudowa po pociemnieniu

Te same obserwacje wskazują, że Betelgeza w dużej mierze odzyskała dawny stan po Wielkim Pociemnieniu, które przyciągnęło uwagę w 2020 roku. Wówczas czerwony nadolbrzym wyrzucił duże ilości gazu i pyłu oraz stał się najciemniejszy od ponad stulecia.

Astronomowie od dawna próbowali wyjaśnić około 2100-dniowy cykl zmian jasności Betelgezy. Wcześniejsze badania wskazywały na małomasywnego towarzysza krążącego głęboko w atmosferze gwiazdy, a istnienie Siwarhy potwierdzono na początku 2026 roku. Sam towarzysz jest zbyt słaby, aby wykryć go bezpośrednio w zakresie radiowym, jednak jego wpływ można prześledzić dzięki zmianom kształtu nadolbrzyma.

Dalsze obserwacje

Aby potwierdzić ten efekt, badacze muszą prześledzić większą część orbity Siwarhy, przede wszystkim w zakresach radiowych, które dotąd obserwowano zbyt rzadko. Przyszły teleskop Next Generation Very Large Array może ułatwić regularne monitorowanie takich układów i pomóc badać, jak czerwone nadolbrzymy tracą materię pod koniec życia oraz jak bliscy towarzysze wpływają na ten proces. Wyniki opisano w artykule opublikowanym w The Astronomical Journal.