W NGC 1275 wykryto możliwe 300-dniowe opóźnienie między rozbłyskiem rentgenowskim a radiowym — Space.com

Astronomowie znaleźli wstępne dowody na to, że między silnym rozbłyskiem rentgenowskim supermasywnej czarnej dziury w centrum galaktyki NGC 1275 a wzrostem jej emisji radiowej upłynęło około 300 dni. Rozbłysk wskazywał na wzrost tempa akrecji — napływu materii na czarną dziurę. O wynikach obserwacji informuje Space.com.

Rozbłysk w 2023 roku

Badacze wykorzystali dane z rentgenowskiego obserwatorium NASA Neil Gehrels Swift Observatory i porównali je z dostępnymi obserwacjami radiowymi. Najsilniejszy zarejestrowany rozbłysk rentgenowski z NGC 1275 nastąpił w lutym 2023 roku: trwał mniej niż 60 dni i składał się z dwóch pięciodniowych epizodów. Jasność aktywnego jądra galaktyki w zakresie promieniowania rentgenowskiego podwoiła się wówczas.

Naukowcy wykluczyli wersję zakładającą rozerwanie pływowe gwiazdy, kiedy gwiazda zbliża się zbyt mocno do supermasywnej czarnej dziury i zostaje zniszczona przez siły pływowe. Według kierowniczki zespołu, Sarah Ketchum z Uniwersytetu Michigan, rozbłysk najprawdopodobniej został spowodowany gwałtownym wzrostem tempa akrecji materii na czarną dziurę.

Więcej aktualnych wiadomości na kanale UA.News w Telegramie Telegram.

Związek między dyskiem a dżetami

NGC 1275 jest najjaśniejszą galaktyką Gromady w Perseuszu; według źródła jej centralna czarna dziura znajduje się w odległości około 225 lat świetlnych. Analiza archiwalnych danych Swift z lat 2007–2025 pozwoliła oddzielić promieniowanie gromady galaktyk od sygnału gazu akreującego na czarną dziurę.

Opóźnienie między rozbłyskiem rentgenowskim a emisją radiową badacze nazwali wstępnym dowodem. Może ono odpowiadać czasowi, w którym plazma przemieszcza się od podstawy dżetu do obszaru zagęszczenia lub fali uderzeniowej, gdzie oddziałuje z otaczającym gazem albo pyłem. Aby dokładniej ustalić ten związek, potrzebne są dodatkowe obserwacje rentgenowskie.

Ocena masy czarnej dziury

Na podstawie danych Swift zespół oszacował również rozmiar obszaru, z którego aktywne jądro emituje energię. Umożliwiło to ograniczenie masy centralnej czarnej dziury do przedziału od 100 milionów do 1 miliarda mas Słońca. Praca została przyjęta do publikacji w czasopiśmie Astrophysical Journal Letters; jej wersja przed recenzją jest dostępna w arXiv.