Ukraińska służba przeciwdziałania elektronicznej wojnie „Lima” zakłóca sygnał GPS i przenosi Ukraińców do Peru — The New York Times
W wyniku działania ukraińskiego systemu walki radioelektronicznej „Lima” nawigatory GPS masowo lokalizują użytkowników w stolicy Peru. Zakłócenia elektromagnetyczne, które mają na celu dezorientację rosyjskich rakiet i dronów, wpływają również na urządzenia cywilne, w szczególności smartfony, nawigacje samochodowe i zegarki GPS.
Z powodu takich zakłóceń Ukraińcy mogą znaleźć się na mapach tysiące kilometrów od swojego rzeczywistego położenia. Na przykład aplikacje do zamawiania taksówek wyznaczają trasy przez Amerykę Południową, zegarki fitness rejestrują biegi w Peru, a serwisy randkowe pokazują użytkownikom osoby, które rzekomo przebywają w Limie. Czasami nawigatory wskazują lokalizację na terenie Białorusi, a nawet Demokratycznej Republiki Konga.
Problemy z GPS na Ukrainie pojawiły się już kilka lat temu, kiedy wojsko zaczęło aktywnie stosować środki walki radioelektronicznej przeciwko dronom. Sytuacja zaostrzyła się jednak w sierpniu, kiedy Rosja zwiększyła liczbę dziennych ataków powietrznych. Od tego czasu zakłócenia w nawigacji stały się dla wielu Ukraińców codziennością.
System „Lima” został opracowany przez ukraińską firmę Cascade Systems we współpracy z jednostką wojskową „Nocna Straż”. Prace nad nią rozpoczęto prawie cztery lata temu. Jej anteny wytwarzają zakłócenia elektromagnetyczne, które zaburzają działanie systemów nawigacyjnych rosyjskich rakiet i dronów, zmuszając je do odbierania fałszywych współrzędnych i zbaczania z wyznaczonej trasy.
Początkowo system po prostu zagłuszał sygnały, jednak z czasem twórcy udoskonalili go i nauczyli podszywać współrzędne GPS. Zamiast przypadkowych błędów urządzenia zaczęły wskazywać konkretny punkt na mapie – Limę. Właśnie dlatego system otrzymał taką nazwę. W 2024 roku zintegrowano ją z szerszą ukraińską siecią walki elektronicznej, a w sierpniu 2025 roku w Kijowie uruchomiono ulepszoną wersję Lima Quant. Potężne anteny rozmieszczone wokół stolicy tworzą swego rodzaju kopułę zakłóceń elektromagnetycznych.
Według przedstawicieli Cascade Systems, tylko w ciągu pierwszych trzech miesięcy tego roku system pomógł zboczyć z kursu ponad 30 pocisków manewrujących i 10 tys. dronów. Dowódca oddziału „Nocna Straż” o pseudonimie „Alchemik” twierdzi również, że spośród 62 rosyjskich pocisków balistycznych „Kindżal”, wystrzelonych w rejonach działania systemu Lima Quant, 33 eksplodowały w powietrzu, a pozostałe nie dotarły do swoich celów.
Żołnierz opowiedział również o przypadku przeciwdziałania dwóm rosyjskim rakietom „Oresznik”, które 24 maja wystrzelono w kierunku obwodu kijowskiego. Według niego, dzięki zastosowaniu systemu Lima Quant jedna rakieta uderzyła w garaże oddalone od obiektów wojskowych, a druga rozpadła się i spadła na terytorium okupowanym.
Jednocześnie nie da się niezależnie zweryfikować wskaźników skuteczności systemu podanych przez wojsko i twórców. W raportach Sił Powietrznych Ukrainy za ten okres rzeczywiście wspomniano o rakietach, które nie osiągnęły swoich celów.
Pomimo niedogodności dla ludności cywilnej wojsko uważa, że zalety systemu „Lima” znacznie przeważają nad skutkami ubocznymi. Zwłaszcza biorąc pod uwagę niedobór rakiet przechwytujących Patriot, niezbędnych do ochrony ukraińskiej przestrzeni powietrznej.
Z powodu ciągłych zakłóceń Ukraińcy muszą szukać alternatyw dla GPS: korzystać z papierowych map, pobierać nawigację offline i zapamiętywać trasy. Tymczasem nazwa systemu stała się już częścią codziennego życia – Ukraińcy żartobliwie nazywają „Limą” kierowców taksówek i kurierów, którzy również borykają się z problemami nawigacyjnymi.
Nawet nowoczesne samochody nie zawsze potrafią prawidłowo reagować na takie zakłócenia. W szczególności z powodu błędnych danych GPS jeden z samochodów marki BMW poinformował kierowcę o konieczności wymiany oleju, ponieważ system uznał, że samochód przejechał około 10 tys. km od Peru.
Źródło: The New York Times
W Radzie proponuje się zezwolenie na operacyjne rozmieszczenie środków przeciwdziałania radiowo-elektronicznego (REB) na dowolnych działkach.
Nad Kijowem utworzono ochronną „kopułę” z urządzeń do walki radioelektronicznej (REB), aby uniemożliwić Rosjanom zdalne sterowanie rakietami „Shahed”. W tym celu w całym mieście wyposażono setki lokalizacji w anteny i specjalistyczny sprzęt. Operacja trwała kilka tygodni, a wzięli w niej udział wojsko, instytucje państwowe oraz producenci sprzętu do walki radioelektronicznej.
W związku z zakupem sprzętu REB dla wojska sprzeniewierzono 5,6 mln hrywien: oskarżeni staną przed sądem.
