Badanie sugeruje związek ceramiki Lewantu z dawnymi pożarami — Jerusalem Post

Badanie naukowców z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie w Izraelu sugeruje, że wielkoskalowe pożary naturalne i późniejsza erozja w południowym Lewancie mogły pomóc społecznościom neolitycznym zrozumieć, że glina pod wpływem ognia twardnieje i przekształca się w ceramikę. Poinformował o tym Jerusalem Post.

Pożary i przemieszczanie gliny

Pracę opublikowano na początku września w czasopiśmie Geomorphology. W badaniu przeanalizowano dawne osady, jaskinie, nagromadzenia węgla drzewnego i stanowiska archeologiczne, aby odtworzyć zmiany środowiska w dwóch okresach niestabilności.

Pierwszym z nich był ostatni okres interglacjalny MIS 5e, który trwał około 129–116 tys. lat temu. Drugim był wczesny holocen, około 11–7 tys. lat temu, kiedy w regionie coraz aktywniej umacniały się społeczności rolnicze. Dowody z obu okresów wskazują na wielkoskalowe pożary, po których następowała silna erozja. We wczesnym holocenie najintensywniejsza faza, według oceny badania, przypadła na około 9,5–8,2 tys. lat temu.

Mikroskopijne cząstki węgla drzewnego w osadach jeziornych rejestrują szczyty spalania, a ślady chemiczne w formacjach jaskiniowych świadczą o znacznych stratach roślinności i gleby. Po zniszczeniu pokrywy roślinnej opady i spływ powierzchniowy zmywały bogatą w glinę glebę ze zboczy do naturalnych obniżeń, w tym do dolin Jordanu i Morza Martwego.

Więcej aktualnych wiadomości na kanale UA.News w Telegramie Telegram.

Hipoteza naturalnego pieca

Kierownik badania, profesor Amos Frumkin, nazwał to „hipotezą naturalnego pieca”. Jego zdaniem mieszkańcy dolin mogli zobaczyć obszary gliny wypalone przez intensywne pożary naturalne i zauważyć, że materiał stał się twardy i wytrzymały. Mogło to podsunąć im pomysł celowego wypalania gliny.

Hipotezę wspierają wcześniejsze badania petrograficzne: ceramikę jarmucką z doliny Jordanu wytwarzano z lokalnej, wtórnie zdeponowanej gliny terra rossa. Taki materiał mógł gromadzić się w pobliżu osiedli po erozji otaczających wzgórz.

Dawny naturalny eksperyment

W okresie MIS 5e połączenie pożarów, utraty roślinności, erozji i osadzania gliny było jeszcze intensywniejsze, jednak ceramika wówczas się nie pojawiła. Frumkin nazwał ten okres naturalnym eksperymentem kontrolnym i zaznaczył, że ludzie tamtej epoki nie mieli takich samych możliwości poznawczych, wiedzy i warunków społecznych jak społeczności neolityczne.

Naukowiec podkreślił, że hipoteza ma charakter spekulatywny, ale można ją zweryfikować. Dostępne dane wskazują na zbieżność w szerokich ramach czasowych między wielkimi pożarami, osadzaniem gliny i pojawieniem się ceramiki, lecz na razie nie pozwalają ustalić dokładnej kolejności tych wydarzeń.