Rosyjska rakieta „Filin”: prędkość, zasięg lotu i głowica bojowa

Rosja zaczęła stosować przeciwko Ukrainie nową rakietę skrzydłową „Filin”, która – według danych ukraińskiego wywiadu wojskowego – może pokonywać odległości od 600 do 1200 km i osiągać prędkość do 800 km/h. Do cech charakterystycznych tego projektu należą: wystrzeliwanie z instalacji naziemnej, lot na niewielkiej wysokości oraz możliwość wyposażenia w różne rodzaje głowic bojowych.

Główne Zarząd Wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy opublikował parametry techniczne rosyjskiej rakiety „Filin” oraz informacje na temat jej komponentów. Dane dotyczące konstrukcji, wyposażenia nawigacyjnego, silnika oraz komponentów produkcji zagranicznej pozwalają dokładniej ocenić możliwości nowej rosyjskiej broni oraz zaplecze technologiczne, z którego korzysta jej producent.

Jakie parametry ma rosyjska rakieta „Filin”

„Filin” należy do klasy rakiet skrzydłowych wystrzeliwanych z ziemi. Według informacji GUR jej konstrukcja przewiduje zastosowanie startowego akceleratora na paliwo stałe, który pomaga rakiecie osiągnąć prędkość początkową po wystrzeleniu. Dalszy lot zapewnia silnik manewrowy.

Podstawowe parametry rakiety:

• typ — pocisk skrzydłowy wystrzeliwany z ziemi;
• zasięg lotu — od 600 do 1200 km;
• maksymalna prędkość — do 800 km/h;
• maksymalna wysokość lotu — do 6 km;
• długość korpusu — około 3,5 m;
• rozpiętość skrzydeł — około 3 m;
• maksymalna masa startowa — do 210 kg;
• masa głowicy bojowej — 50 lub 100 kg.

Połączenie stosunkowo kompaktowych wymiarów i znacznego zasięgu pozwala na wykorzystanie rakiety do niszczenia celów oddalonych od miejsca startu. Start z ziemi odróżnia ją również od rakiet skrzydłowych, które są wystrzeliwane z samolotów lub okrętów, i wymaga użycia odpowiedniego sprzętu naziemnego.

Zasięg do 1200 km oznacza, że potencjalna strefa rażenia może obejmować znaczny obszar. Jednocześnie rzeczywiste możliwości zastosowania zależą od trasy lotu, nawigacji, rodzaju celu oraz warunków, w jakich działa rakieta.

Dlaczego zdolność do lotu na niskiej wysokości jest ważna

Jedną z cech „Filina”, na którą zwraca uwagę ukraiński wywiad, jest możliwość lotu na niewielkiej wysokości. Taki profil lotu utrudnia wykrycie pocisku skrzydłowego przez naziemne urządzenia radarowe, ponieważ krzywizna Ziemi i ukształtowanie terenu ograniczają odległość, na której radar może dostrzec nisko lecący cel.

Im niżej leci pocisk, tym później mogą go wykryć poszczególne naziemne stacje radarowe. Skraca to czas między wykryciem zagrożenia a ewentualnym przechwyceniem. Czynnik ten nabiera szczególnego znaczenia podczas masowych ataków, kiedy obrona przeciwlotnicza śledzi jednocześnie kilka rodzajów celów powietrznych.

Maksymalna podana wysokość lotu „Filiny” wynosi do 6 km. Profil lotu może się zmieniać w zależności od zadania i trasy. Do oceny zagrożenia istotne są nie tylko maksymalna prędkość i zasięg, ale także sposób, w jaki pocisk pokonuje różne odcinki trasy oraz jak precyzyjnie jest w stanie dotrzeć do wyznaczonego celu.

Jednocześnie niska wysokość sama w sobie nie czyni rakiety nie do trafienia. Skuteczność przeciwdziałania zależy od możliwości wykrywania radarowego, rozmieszczenia środków obrony przeciwlotniczej, organizacji obserwacji oraz działania innych elementów systemu obrony przeciwlotniczej.

Jaką głowicę bojową może przenosić „Filin”

Według danych Głównego Wywiadu Wojskowego (GUR) rakieta może być wyposażona w głowice bojowe o masie 50 lub 100 kg. Wśród wymienionych typów znajdują się głowice odłamkowo-fugacyjne, penetrujące oraz termobaryczne.

Głowica odłamkowo-fugacyjna jest przeznaczona do niszczenia celów za pomocą fali wybuchowej i odłamków. Jej działanie może stanowić zagrożenie dla ludzi, sprzętu i obiektów infrastruktury w strefie wybuchu.

Głowica przebijająca jest przeznaczona do niszczenia obiektów, w przypadku których istotne jest pokonanie określonych przeszkód przed wybuchem. Jej zastosowanie może być skierowane przeciwko zabezpieczonym konstrukcjom lub budowlom.

Głowica termobaryczna wykorzystuje szczególną zasadę wywoływania efektu wybuchowego, związaną z rozprzestrzenianiem się produktów wybuchu o wysokiej temperaturze oraz nadciśnienia. W zamkniętych przestrzeniach takie działanie może być szczególnie niebezpieczne.

Dostępność różnych wariantów uzbrojenia bojowego poszerza zakres zadań, do których może być wykorzystywana rakieta. Wybór konkretnej głowicy bojowej określa charakter zniszczenia i wpływa na potencjalne skutki ataku.

Kto produkuje rakietę „Filin”

W materiałach GUR jako producenta rakiety wskazano rosyjską spółkę akcyjną „NPO „Molnia””. Ukraiński wywiad opublikował również informacje na temat poszczególnych podzespołów i komponentów elektronicznych wykrytych podczas badania produktu.

Wśród zidentyfikowanych elementów wymieniono blok inercjalnego systemu nawigacyjnego K-103-01, moduł nawigacyjny „Kometa” oraz silnik turboodrzutowy R500. Elementy te pełnią różne funkcje: silnik zapewnia ruch rakiety, a systemy nawigacyjne pomagają określać jej położenie i utrzymywać ruch zgodnie z wyznaczoną trasą.

GUR opublikowało wykaz 81 pozycji komponentów wykrytych w konstrukcji rakiety. Znajdują się w nim produkty zagranicznych producentów, w szczególności Texas Instruments, Microchip Technology, ON Semiconductor i STMicroelectronics, a także komponenty chińskiej produkcji.

Obecność takich elementów świadczy o tym, że rosyjski kompleks obronno-przemysłowy nadal korzysta z elektroniki zaprojektowanej lub wyprodukowanej poza granicami Rosji. Do budowy nowoczesnych rakiet potrzebne są nie tylko korpus i silnik, ale także bloki elektroniczne, układy scalone, moduły nawigacyjne i inne komponenty zapewniające działanie systemów sterowania.

Dostawy zagranicznej elektroniki do rosyjskiego kompleksu wojskowo-przemysłowego pozostają jednym z głównych obszarów zainteresowania polityki sankcyjnej. Komponenty mogą trafiać do Rosji za pośrednictwem pośredników i sieci odsprzedaży, co utrudnia ustalenie ostatecznego użytkownika oraz kontrolę nad ich wykorzystaniem.

System nawigacyjny „Kometa” i ochrona przed zakłóceniami

Szczególną uwagę w konstrukcji „Filina” przyciąga moduł nawigacyjny „Kometa”. Wiąże się go z rosyjskim przedsiębiorstwem „VNIIR-Progress”, które opracowuje systemy nawigacyjne dla sprzętu wojskowego i bezzałogowych statków powietrznych.

Nawigacja satelitarna pomaga określać współrzędne i korygować ruch zgodnie z wyznaczoną trasą. Jednak podczas zastosowań bojowych systemy takie mogą podlegać oddziaływaniu środków walki radioelektronicznej: sygnały satelitarne mogą być zagłuszane lub zniekształcane, co utrudnia określenie położenia.

Dlatego konstrukcja sprzętu nawigacyjnego i jego odporność na zakłócenia mają praktyczne znaczenie dla skuteczności pocisku. Jeśli system nawigacyjny lepiej przeciwdziała oddziaływaniu środków walki radioelektronicznej, może to zwiększyć jego zdolność do utrzymania wyznaczonej trasy w trudnych warunkach.

Jednak skuteczność nawigacji zależy od całego systemu sterowania, jakości sygnałów, działania pozostałych urządzeń oraz warunków lotu. 

Co pojawienie się „Filina” oznacza dla Ukrainy

Połączenie zasięgu do 1200 km, prędkości do 800 km/h, możliwości lotu na niskiej wysokości oraz różnych wariantów uzbrojenia bojowego sprawia, że „Filin” jest kolejnym typem rosyjskiej broni rakietowej, którą Ukraina musi uwzględnić podczas organizowania obrony przeciwlotniczej.

Osobną kwestią pozostaje obecność zagranicznej elektroniki w rosyjskiej broni. Wykryte komponenty mogą pomóc w ustaleniu kanałów dostaw oraz określeniu, gdzie zaostrzenie kontroli eksportowej i sankcji może ograniczyć dostęp rosyjskich przedsiębiorstw do technologii.

W ten sposób „Filin” łączy w sobie znaczny deklarowany zasięg, wystrzeliwanie z ziemi, różne typy głowic bojowych oraz sprzęt nawigacyjny, który jest istotny dla pokonania trasy lotu. Dalsza ocena tego zagrożenia będzie zależała od tego, w jaki sposób Rosja wykorzysta tę rakietę w praktyce, a także od danych dotyczących jej produkcji, celności oraz skuteczności ukraińskich działań przeciwdziałających.