Nieoficjalny raport dotyczący przystąpienia do UE ujawnił zastój reform na Ukrainie
Raport alternatywny organizacji społecznych dotyczący realizacji przez Ukrainę warunków przystąpienia do Unii Europejskiej wykazał, że w szeregu kluczowych obszarów reformy postępują powoli lub w ogóle nie wykazują postępów. Najwięcej uwag dotyczy reformy sądownictwa, funkcjonowania prokuratury, adwokatury oraz polityki antykorupcyjnej.
W ciągu najbliższych kilku tygodni Komisja Europejska ma opublikować coroczne sprawozdanie w sprawie rozszerzenia UE, w którym ocenia się postępy krajów kandydujących na drodze do członkostwa. Dla Ukrainy będzie to już czwarta taka ocena.
Tymczasem 19 października opublikowano „Shadow Report”, przygotowany na zlecenie Komisji Europejskiej przez niezależnych ukraińskich ekspertów. Dokument liczący około 1300 stron ocenia wypełnianie przez Ukrainę zobowiązań w ramach rozdziałów negocjacyjnych 23 i 24, a także w zakresie instytucji demokratycznych. Komisja Europejska uwzględnia jego wnioski podczas przygotowywania oficjalnej oceny postępów Ukrainy.
W większości rozdziałów eksperci stwierdzają brak postępów lub ich ograniczony charakter. Raport obejmuje okres od września 2025 r. do sierpnia 2026 r. włącznie.
W zakresie reformy sądownictwa eksperci odnotowują umiarkowany postęp w rozpoczętych wcześniej procedurach konkursowych. Jednocześnie strategia rozwoju systemu wymiaru sprawiedliwości pozostaje niezatwierdzona, mimo że miała zacząć obowiązywać na początku 2026 roku.
W zakresie prokuratury kluczowe zalecenia i zobowiązania dotyczące integracji europejskiej pozostają niewykonane lub zrealizowane tylko częściowo. Jeśli chodzi o adwokaturę, „w okresie sprawozdawczym nie odnotowano postępów w zakresie reform”.
Jednym z nielicznych obszarów reformy sądownictwa, w którym odnotowano pewien postęp, jest edukacja prawnicza. W szczególności uchwalono ustawę „O uczciwości akademickiej”.
W dziedzinie zwalczania korupcji postępy również pozostają ograniczone. Pozytywne zmiany mają głównie charakter punktowy, podczas gdy systemowe zmiany legislacyjne przewidziane w mapie drogowej dotyczącej praworządności w większości nie zostały wdrożone.
Eksperci zwracają uwagę na brak przejrzystości w umowach o przyznaniu się do winy oraz brak ewidencji wykonania orzeczeń o konfiskacie. Zastrzeżenia dotyczą również wywierania presji na organy antykorupcyjne.
Nie odnotowano również postępów w zakresie ochrony praw człowieka w poszczególnych obszarach. W szczególności eksperci wskazują na problemy z niezależnością instytucji pełnomocnika Rady Najwyższej ds. praw człowieka. Ponadto, zdaniem autorów dokumentu, obowiązujący system regulacji prawnych dotyczących ochrony danych osobowych nie odpowiada standardom europejskim.
Roczne sprawozdanie w sprawie rozszerzenia jest przygotowywane według jednolitej metodologii dla wszystkich państw kandydujących. Dokument ten umożliwia porównywanie postępów i ocenę reform w różnych obszarach.
Według informacji serwisu „Europejska Prawda” w Komisji Europejskiej trwają dyskusje nad propozycją podwyższenia oceny Ukrainy w świetle dotychczasowych osiągnięć. Zwraca się uwagę, że Ukraina mogła być niedoceniana. W ciągu ostatnich trzech lat przeprowadzono pewne reformy, jednak ocena w rozdziałach 23 i 24 pozostała niezmieniona. Wszystkie trzy poprzednie dokumenty wskazywały na „pewną zgodność z prawem UE”.
Przedstawiciel Przedstawicielstwa UE na Ukrainie, Asier Santillán Luzuriaga, podczas dyskusji nad raportem alternatywnym przypomniał, że kilka lat temu zadaniem było utworzenie instytucji antykorupcyjnych, podczas gdy obecnie mowa jest o konkretnych reformach merytorycznych.
Jednocześnie, według oceny ekspertów, w okresie objętym sprawozdaniem postępy były niewystarczające.
Eksperci podkreślają również, że samo uchwalenie ustaw nie gwarantuje pomyślnego przeprowadzenia reform. Istotne znaczenie ma ich praktyczna realizacja.
Źródło: Raport alternatywny
