Obawy przed kolejną mobilizacją w Rosji osiągnęły najwyższy poziom od trzech lat

Obywatele Rosji coraz bardziej obawiają się, że dyktator Władimir Putin ogłosi w najbliższym czasie powszechną mobilizację w celu kontynuowania wojny przeciwko Ukrainie. 

Według badania 58% Rosjan obawia się mobilizacji. Jest to najwyższy wskaźnik od września 2023 roku. Absolutny rekord obaw przed przymusowym wysłaniem na front socjologowie odnotowali jesienią 2022 roku, kiedy Kreml ogłosił mobilizację 300 tysięcy osób. Do lutego 2024 r. obawy przed ponownym poborem w rosyjskim społeczeństwie zmniejszyły się niemal o połowę — o takim scenariuszu mówiło 34% ankietowanych. Jednak w ciągu ostatnich dwóch lat wskaźnik ten ponownie wzrósł o 15 punktów procentowych.

Jednocześnie poparcie Rosjan dla ewentualnej mobilizacji spadło do historycznego minimum. Za niezbędną uznaje ją zaledwie 9% respondentów. Dla porównania, we wrześniu 2023 r. takiego zdania było 11%, a w sierpniu 2022 r. – 18%.

Największe poparcie dla mobilizacji wyrażają mieszkańcy wsi (9%), a także osoby bez wyższego i średniego wykształcenia zawodowego (10%). Najczęściej obawiają się nowego poboru młodzi ludzie (35%), osoby uważające, że kraj zmierza w złym kierunku (46%), oraz osoby czerpiące informacje z serwisu YouTube (47%).

Już latem 2026 r. zachodnie służby wywiadowcze przypuszczały, że Władimir Putin może ogłosić mobilizację zaraz po wrześniowych wyborach parlamentarnych w Rosji. Podobne obawy wyrażali również niektórzy europejscy politycy, w szczególności prezydent Czech Petr Pavel.

Za pośrednie oznaki przygotowań do takiego scenariusza uznawano zaostrzenie ograniczeń dotyczących poborowych do służby zasadniczej, faktyczne zniesienie ograniczeń zdrowotnych dla osób chcących podpisać kontrakt z Ministerstwem Obrony RF, a także rekordowy wzrost strat armii rosyjskiej na froncie.

Pomimo tych prognoz nie ogłoszono w Rosji mobilizacji na pełną skalę. Jednocześnie we wrześniu i październiku prawnicy odnotowali gwałtowny wzrost przypadków przymusowego wcielania mężczyzn do armii zgodnie z tzw. „scenariuszem penzeńskim”.

W ramach tego schematu w obławach biorą udział policjanci, funkcjonariusze Rosgwardii oraz pracownicy komisariatów wojskowych. Mężczyzn zatrzymuje się na ulicach rzekomo z powodu drobnych wykroczeń, a następnie przewozi do komisariatów wojskowych lub jednostek wojskowych. Tam za pomocą oszustw, namów lub gróźb zmuszają ich do podpisania kontraktów.

Jesienią 2026 roku liczba takich przypadków wzrosła, a obszar ich występowania rozszerzył się. Skargi dotyczące przymusowego wcielania do armii napływały już z 33 regionów Rosji oraz z anektowanego Krymu, jak podało wydawnictwo „Werstka”, powołując się na kilka projektów zajmujących się ochroną praw człowieka.

Szczególnie zakrojone na szeroką skalę łapanki miały miejsce w obwodzie omskim, jednak pojedyncze przypadki odnotowano również w regionach od Republiki Karelii po Krai Primorski. Pod koniec października podobne przypadki odnotowano nawet w Moskwie: poszukiwano tam zarówno młodych mężczyzn do odbycia służby zasadniczej, jak i starszych obywateli, których próbowano zmusić do podpisania kontraktu.