Dwa lata ciszy: dlaczego w sprawie 37 milionów nadal nie postawiono zarzutów
Minęło ponad dwa lata i cztery miesiące od momentu, gdy Krajowa Agencja ds. Zapobiegania Korupcji sporządziła uzasadnioną opinię. Agencja ustaliła, że aktywa byłego wysokiego urzędnika przewyższają jego legalne dochody o 37 582 621 hrywien. Materiały przekazano do NABU. Agencja ponownie sprawdziła oświadczenie majątkowe za rok 2023 i wykryła oznaki popełnienia dwóch przestępstw, w tym nielegalnego wzbogacenia się. Jednak do tej pory nie wniesiono żadnych zarzutów.
Potwierdziły to trzy oficjalne odpowiedzi na zapytania.
NABU napisało zwięźle: śledztwo trwa, nikomu nie postawiono zarzutów, nie podjęto decyzji o umorzeniu postępowania. Specjalistyczna prokuratura antykorupcyjna odmówiła udzielenia informacji na temat stanu sprawy, powołując się na tajemnicę śledztwa.
Najbardziej wymowną odpowiedź udzieliła właśnie NAKZ. Agencja poinformowała, że nie przekazała prokuraturze materiałów do pozwu cywilnego o uznanie aktywów za nieuzasadnione. Prokuratura wyjaśniła, że taki pozew jest w tym przypadku niemożliwy: kwota powyżej 9 084 000 hrywien jest już zgodnie z prawem uznawana za znamionę przestępstwa, a nie przedmiot sporu cywilnego. W tym przypadku kwota jest prawie czterokrotnie wyższa.
W ten sposób powstaje błędne koło. Droga cywilna do odzyskania aktywów jest zamknięta ze względu na wysokość kwot. Droga karna jest formalnie otwarta, ale od dawna utknęła w martwym punkcie. Nie można wnieść pozwu, ponieważ jest to sprawa karna. Nie ma jednak podejrzeń, od których mógłby się rozpocząć proces.
Taka cisza jest również wygodna z prawnego punktu widzenia. Terminy śledztwa, które mają ograniczać jego przebieg, zaczynają biec dopiero od dnia postawienia zarzutów. Dopóki nie ma zarzutów, termin nie upływa. Postępowanie może trwać latami bez sprawozdań, bez orzeczeń i bez możliwości, by ktokolwiek z zewnątrz zapytał, co się dzieje. Prokuratura wyraźnie przypomniała: komu nie przysługuje status strony w postępowaniu, temu nic nie ujawni.
Znane publicznie przykłady wskazują, że w innych sprawach dotyczących nielegalnego wzbogacenia się organy antykorupcyjne zawiadamiały o podejrzeniach, a następnie kierowały akty oskarżenia w znacznie krótszym terminie. W tym przypadku nie doszło do tego nawet po wydaniu opinii wskazującej na wielomilionowe przekroczenie oraz po otrzymaniu od NAKZ zaświadczenia o oznakach przestępstwa z kwietnia 2025 roku.
Dlaczego tak się stało, nie wiadomo. Przyczyny mogą leżeć w samej sprawie, a prawo pozwala organom śledczym na nieujawnianie ich. Jednak społeczeństwo ma prawo do zadawania pytań. Dwa lata bez postawienia zarzutów przy aktywach tej wielkości to niezwykle długi okres, nawet jak na standardy postępowań antykorupcyjnych. A odpowiedź „tajemnica śledztwa” już tu nie wystarcza.
Jaka jest zatem prawdziwa przyczyna tej wygodnej bezczynności?
Pełną chronologię skandali związanych z byłym zastępcą prokuratora generalnego Dmytrojem Werbyckim z Odessy warto przeczytać tutaj.